NTV

Alzheimer hakkında doğru bilinen 10 yanlış

ntv.com.tr

Sağlık
Alzheimer hakkında doğru bilinen 10 yanlış.jpg

Alzheimer hastalığı sadece ileri yaşta ortaya çıkar… Tanısı konulduğunda yaşam bitmiştir… Grip aşıları, diş dolguları Alzheimer hastalığına yol açar... Bu cümleler, Alzheimer hastalığı hakkında toplumda yerleşmiş olan hatalı bilgilerden sadece birkaçı.

En sık görülen demans (bunama) çeşidi olan Alzheimer hakkında kulaktan kulağa yayılan yanlış bilgiler, insanların gereksiz yere kaygıya kapılmalarına yol açarken, bazen de hekime geç başvurmalarına neden olabiliyor.

21 Eylül Dünya Alzheimer Günü öncesinde hastalığa dikkat çeken Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Geysu Karlıkaya, Alzheimer hastalığı hakkında toplumda doğru sanılan yanlış bilgilere dikkat çekti. İşte ezber bozan o bilgiler:

1. YANLIŞ: Alzheimer hastalığı normal yaşlanma sonucudur.
DOĞRUSU: Yaşlandıkça hafif düzeyde unutkanlıklar olması, örneğin yeni tanışılan birinin isminin unutulması, anahtarların kaybedilmesi veya ilk defa gidilen bir yerde yolun şaşırılması normal olabiliyor. Alzheimer ise unutkanlık dışında bulguların da eşlik ettiği bir hastalık. Hafıza kaybına ek olarak başka bilişsel alanlarda da bozukluklar ortaya çıkıyor ve giderek diğer alanlara yayılıyor. Beyin hücrelerindeki hasar sebebiyle çok uzun yıllardır tanınan kişilerin isimleri veya yıllardır her gün gelinen evin yolu unutulabiliyor.

2-YANLIŞ: Alzheimer hastalığı sadece ileri yaşta ortaya çıkar.
DOĞRUSU: Nadiren de olsa Alzheimer hastalığı 30-40’lı yaşlarda da görülebiliyor. Bu durum genellikle genetik geçişli Alzhemier hastalığında gelişiyor.

3.YANLIŞ: Annem Alzheimer hastası. Benim de Alzheimer hastası olma riskim çok yüksek.
DOĞRUSU: Günümüzde yaşam süresinin uzaması nedeniyle Alzheimer hastalığı görülme sıklığı arttı. Öyle ki 65 yaş üzerindeki kişilerde bu oran yüzde 10 iken, 85 yaş üzerinde yüzde 50’ye yaklaşıyor. Bu sebeple de hemen herkesin belli bir yaş üzerindeki aile üyelerinden biri Alzheimer hastası oluyor. Genetik geçişli Alzheimer hastalığı tüm hastaların sadece yaklaşık yüzde 5’ini oluşturuyor. 65 yaşından sonra başlayan Alzheimer hastalarında genetik geçiş olma olasılığı 30-60 yaş arasında başlayan hastalara göre çok daha düşük seyrediyor.

4. YANLIŞ: Grip aşıları, alüminyum tencerelerde pişen yemekler, alüminyum kutulardan içilen içecekler, diş dolguları ve bazı suni tatlandırıcılar Alzheimer hastalığına sebep olur.
DOĞRUSU: Bilimsel olarak böyle bir ilişki gösterilememiştir.

5.YANLIŞ: Bunamanın tek sebebi Alzheimer hastalığıdır.
DOĞRUSU: Alzheimer hastalığı bunamanın en sık görülen sebebidir. Ancak tedavisi çok daha kolay olan vitamin eksiklikleri, hormonal bozukluklar, hidrosefali vb. pek çok hastalık da benzer bulgulara sebep olabiliyor. Bu nedenle kesin tanı bunama belirtileri olan kişilerin nöroloji uzmanları tarafından ayrıntılı değerlendirilmesinden sonra konulmalı. 

6.YANLIŞ: Alzheimer hastalığının tedavisi mümkündür.
DOĞRUSU: Karlıkaya, günümüzde Alzheimer hastalığını tedavi etmenin veya ilerleyişini durdurmanın mümkün olmadığını belirterek, “Verilen ilaçlar, bulguların kötüleşmesini yavaşlatmak, davranış bozukluklarını düzeltmek ve komplikasyonların önlenmesine yönelik oluyor” diyor.

7.YANLIŞ: Alzheimer hastalığı önlenebilir/önlenemez .
KISMEN DOGRU: Hastalığı önleyici bir ilaç olmadığı bir gerçek. Ancak sağlıklı ve dengeli beslenme, Akdeniz diyeti, beyin ve vücut egzersizleri ile iyi bir sosyal yaşamın hastalık riskini azalttığına dair çalışmalar mevcut. E, B, C vitaminleri, balık yağı, gingkobiloba ve selenyum takviyelerinin önleyici tedavideki rolleri ise tartışmalı.

8.YANLIŞ: Alzheimer Hastalığı tanısı konulduğunda yaşam bitmiştir.
DOĞRUSU: Alzheimer hastalığı yavaş ilerleyici bir hastalıktır, tanı aldıktan sonra uzun süre yaşam kalitesi korunabiliyor. “Hastalığın hasta yakınları tarafından doğru anlaşılması hastaya yardımcı olmak için ilk şartı oluşturuyor.” diyen Prof. Karlıkaya şu bilgileri veriyor:

“Hastanın keyifle yapabildiği aktivitelere devam etmesi, yakınları tarafından hastada saldırganlık ve korkuya yol açacak davranışların iyi tanınarak kaçınılması, hastanın kendisini güvende hissedeceği pozitif bir yaşam çevresi sağlanması ve mutlaka konuyla ilgili sağlık personellerinden yardım alınması yaşam kalitesinin korunmasına yardımcı oluyor. “

9.YANLIŞ: Alzheimer hastaları hastalıklarının farkında değildir.
DOĞRUSU: Alzheimer hastalarının çoğu hastalığın başlangıç dönemlerinde bir şeylerin ters gittiğinin farkında oluyor. Hastalık; hafıza bozuklukları ve daha önce kolaylıkla yapılan işlerde zorlanmalar, depresyon ve agresif tavırlara sebep olabiliyor. Bu dönemde hasta yakınlarının yaklaşımı hastayı rahatlatmak açısından çok önem taşıyor. Hastalık ilerledikçe her şey bulanıklaşıyor ve farkındalık da azalıyor.

10. YANLIŞ: “APOE e4” geni olan kişiler mutlaka Alzheimer hastası olacaktır.
DOĞRUSU: APOE e4 geni taşıyan kişilerin tümünde Alzhemier hastalığı görülmediği gibi Alzheimer hastalığı bu geni taşımayan kişilerde de gelişebiliyor. APO E geninin üç çeşidi var; e2, e3, e4. Toplumun yarısından fazlasında APO E e3 geni bulunuyor. APOE e4 geni ise sadece bir risk faktörüdür, bunun dışında henüz bilinmeyen başka riskli veya koruyucu genler olma olasılığı yüksektir. Alzheimer hastası olma riski 85 yaşından sonra yaklaşık yüzde 50’dir. Tek Apo E4 geni olan kişiler bu yüzde 50 oranını 75 yaşında yakalıyor, her iki ebeveynden de bu geni alarak 2 kopya taşıyanlar ise bu oranı 65 yaşında yakalıyor.

ETİKETLER