NATO'nun kimlik kartı

4 Nisan 1949’da Washington Antlaşması ile kurulan NATO bir kollektif savunma örgütü olarak bilinmektedir. İngilizce adı: North Atlantic Treaty Organization, Fransızca adı: Organisation du Traité de l'Atlantique Nord ve Türkçe adı: Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü'dür.

NATO’nun kurucu üyeleri – Belçika, Kanada, Danimarka, Fransa, İzlanda, İtalya, Lüksembourg, Hollanda, Norveç, Portekiz, İngiltere, Amerika Birleşik Devletleri’dir.

İttifaka üye olmak isteyen Türkiye elini güçlendirmek için Kore Savaşı’na bir tugay gönderdi. Bunun sonucunda da 1952’de Yunanistan’ın ile birlikte ittifaka katıldı. 1955’te Federal Almanya Cumhuriyeti, 1982 yılında İspanya üye oldu.

Resmen açıklanmasa da II. Dünya Savaşı sonrası oluşan politik ayrımda, İngiliz Lord Ismay'ın deyişi ile "Rusları dışarıda, Almanya'yı alaşağı edilmiş halde ve ABD'yi içeride" tutmak için kurulmuştur.

Amaç salt SSCB'ye karşı güvenlik değil, aynı zamanda Avrupa'nın güvenliği için ABD'nin katkı koymasını sağlamak, Almanya'nın yeniden silahlandırılmasını bölgeye tehdit oluşturmadan gerçekleştirmekti.

Kurucu antlaşmanın özellikle üçüncü, dördüncü ve beşinci maddeleri önemlidir. Bu maddelerle üye ülkeler, ortak savunma için yeteneklerini geliştirmeye, herhangi bir üyenin toprak bütünlüğü, siyasî bağımsızlık ve güvenliği tehlikede olduğunda bir araya gelmeyi ve herhangi birine saldırıldığında bu saldırıya hepsine karşı yapılmış bir saldırı olarak kabul etmeyi taahhüt etmişlerdir.

SSCB ve Doğu Bloğu'nun dağılması ve Soğuk Savaş'ın sona ermesiyle varlığı ve amaçları tartışma konusu olan NATO, kendine yeni hedefler ve görev sahaları edinmiştir.

Bu çerçevede 1990'lar boyunca çeşitli dönüşümler geçiren NATO, 11 Eylül saldırılarını takiben iyice belirginleştiği üzere uluslararası terörle mücadeleyi ana hedef olarak belirlemiştir.

Yugoslav savaşları, NATO üyesi ülkelerin ayrılıkçı Hırvatlara, Boşnaklara ve Arnavutlara sunduğu açık siyasi ve askeri destekle, Yugoslavya devletinin yıkılışıyla sonuçlandı.

İlk kapsamlı NATO askeri harekatları olan Kararlı Güç ve Müttefik Gücü harekatları sonrası ise, eski Yugoslavya topraklarında, NATO askeri üsleri kuruldu. Türkiye Bosna – Hersek, Arnavutluk ve Afganistan’daki operasyonlara destek verdi.

Diğer yandan, doğal afetlere müdahalede harekete geçirilmesi de 2005 yılında ard arda gelen doğal afetler sonucunda gündeme gelmiştir.

Üst düzey uluslararası zirvelerin ve uluslararası spor etkinliklerinin güvenliğinin sağlanması gibi farklı faaliyetlerde de bulunmaya başlayan NATO, "insani müdahale" olarak adlandırılan kimi askeri harekatlarda da bulunmaktadır.

Teşkilatın askeri yapısı, üye ülkelerin Genelkurmay Başkanlarından veya onlar adına daimi görev yapan temsilci askeri personelden oluşur.

Konseye karşı sorumlu olan Askeri Komite, ittifakın en üst düzeydeki askeri merciidir.

Konseye ve Savunma ve Planlama Komitesine askeri konularda bilgi sağlayan ve önerilerde bulunan Askeri Komite, iki büyük Nato Komutanlığına direktif verebilmektedir.

2004 ve 2009 tarihlerinde NATO'ya 9 ülke daha üye oldu.

Makedonya'nın üyeliği Yunanistan tarafından, Kıbrıs Rum Kesimi'nin üyeliği ise Türkiye tarafından veto edilmiştir.

Yunanistan’ın askeri kanada dönüş isteği 12 Eylül 1980 ihtilamline kadar Türkiye tarafından veto edildi. Ancak İhtilalden bir ay sonra Türkiye bu vetosunu kaldırdı.

2009’da Fransa Cumhurbaşkanı Nicolas Sarkozy, 43 yıllık aranın ardından, ülkesinin NATO'nun askeri kanadına geri dönme kararı aldığını açıkladı. Bunun için Türkiye’nin de onayı gerekiyordu.

Türkiye 2009’daki NATO Zirvesi’nde Fransa’nın dönüş isteğine ilk başta sıcak bakmıyor ayrıca Danimarka eski Başbakanı Andres Fogh Rasmussen’in organizasyonun Genel Sekreteri olmasına açıkça karşı çıkıyordu. Ancak diğer üye ülkelerin verdiği sözlerden sonra sorunlar çözüldü.