Putin'in arkasındaki adamlar

Ukrayna krizinde son ana kadar kimse, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in Kırım'ı önce işgal sonra da ilhak edeceğini beklemiyordu. Oysa Putin yeniden devlet başkanı seçildiğinde Kremlin'de artık "liberal"lerin yeri yoktu. Putin, yeni dönemde izleyeceği siyasette yanında yer alacak adamları özenle seçmişti. Putin ekonomiden basına kadar kilit noktalara güvendiği isimleri yerleştirdi. İşte Putin'in adamları:

YAZAN: Mustafa KARAKUŞ

Demiryollarının Tanrısı" lakabıyla anılan 65 yaşındaki Vladimir Jakunin, 1.3 milyon çalışanı olan Rusya Devlet Demiryolları kurumunun başında bulunuyor. St. Petersburg günlerinden beri Putin'in yanında yer alan Jakunin, Kırım'ın ilhak edilmesini savunan kişilerin başında geliyor. Soçi Kış Olimpiyat Oyunları'nda kilit bir rol üstlenen Jakunin, bölgednin milyar dolarlık altyapı yatırımlarından sorumluydu. Batı'yı "iki yüzlü" olmakla suçlayan Jakunin, Rusya'nın agresif bir dış politika izlemesi gerektiğini savunuyor. Rus muhalefeti, Jakunin'i zor durumda bırakmak için, lüks yaşamıyla ilgili fotoğrafları basına sızdırdı.

Rusya'nın iç istihbarat örgütü FSB'nin başında bulunan Aleksander Burtnikov, Putin'in en sadık adamlarından. Putin'in istihbarat elemanı olarak çalıştığı yıllardan arkadaşı olan 63 yaşındaki Burtnikov, Kremlin'in aldığı kritik kararlarda söz sahibi. FSB'nin 250 bin çalışanı bulunuyor. Burtnikov'un başkanlığını yaptığı FSB, Putin'in kurduğu sistemin gizli ruhunu oluşturuyor.

Rus hükümetinin "şahin" kanadında yer alan Başbakan Yardımcısı Dimitri Rogosin savunma politikalarından sorumlu. Kabinedeki arkadaşları basından kaçmayı tercih ederken, Rogosin bulduğu her fırsatta demeç veriyor. Batı basınına da sık sık konuşan Rogosin, NATO'nun Doğu Avrupa ülkelerine kurmayı planladığı füze savunma sistemini imha edebileceklerini söylemişti. Yabancı düşmanı Rodina (Vatan) Partisi'nde siyasete atılan Dimitri Rogosin, aşırı sağ görüşleriyle biliniyor. Rogosin, komşu ülkelerdeki Rus azınlıklarla yakından ilgileniyor. Kırım krizinde Rogosin'in ismi ön plana çıkmasına rağmen, Putin'in aldığı kritik kararlarda söz sahibi değil.

Tuva Türklerinden olan Sergey Şoygu, Putin'in en çok güvendiği isimlerden biri. Putin'in 2012 yılında savunma bakanı olarak atadığı Sergey Şoygu, Afetlerden Korunma Bakanı olduğu yıllarda, Rusya Devlet Başkanı'ndan sonra en çok sevilen politikacı olarak ön plana çıkıyordu. Şoygu'nun ismi başbakan olarak geçiyor. Hatta Putin'in onu halefi olarak belirleyeceğini iddia edenler de var.

Eski savunma bakanlarından olan Sergey Ivanov şu anda Kremlin'in idari başkanı olarak görev yapıyor. Putin'e en yakın isimlerden biri olan Ivanov, Rusya'nın dış politikasını belirleyen isimlerin başında geliyor. Putin, 1998'de FSB'nin başkanlığına atanınca, Ivanov'u yardımcısı olarak göreve getirdi. 2008 yılında ismi devlet başkanı adayları arasında geçince Putin, Ivanov'u daha pasif bir göreve aldı. Rusya'nın Kırım'ı ilhak etmesi sonrasında ABD'nin yaptırım uyguladığı 20 üst düzey siyasetçi arasında Sergey Ivanov da bulunuyor.

Uzun yıllar Vladimir Putin'den sonra Kremlin'in en güçlü adamı olarak anıldı. Askeri istihbarat Teşkilatı GRU'da elit asker olarak görev yapan 49 yaşındaki Vladislav Surkov kariyerine, Putin'in bir numaralı düşmanı oligark Mihail Hodorkovski'nin yanında başladı. Burada yönetim kurulu başkan yardımcılığına kadar geldi. Putin'in "topal demokrasisi"nin baş aktörü olarak görülüyor. Rus Parlamentosu Duma'da onun haberi olmadan "yaprak bile kıpırdamaz" deniliyor. Rusya'nın demokrasiyle yönetildiği imajı yaratmak için Surkov'un siyasi parti kurduttuğu ve sadece bir göz kırpmayla bu partileri tekrar yerle bir ettiği söyleniyor. Putin karşıtı gösterilere sempati duyduğu gerekçesiyle Putin tarafından başbakan yardımcılığı görevinden alındı. Ancak kısa bir süre sonra Kremlin'e taşındı. Kremlin'de ayrılıkçı Abhazya ve Güney Osetya bölgelerinden sorumlu. Putin'in onu Kremlin'e taşımasının asıl nedeni ise, selefi Başbakan Yardımcısı Vyaçeslav Volodin'e karşı bir denge siyaseti oluşturmak istemesi.

Rusya Başbakanı Dimitri Medvedev iki yıl öncesine kadar ABD Başkanı Barack Obama ile benzer bir pozisyona sahipti. Siyaset bilimci Jevgeni Mitşenko, Putin'in Washington'la "yeni başlangıç" yapmak istediğini göstermek için Dimitri Medvedev'i devlet başkanlığı koltuğuna oturduğunu iddia ediyor. Medvedev, 2011'de Libya'da Kaddafi rejimini devirmek için uçuşa yasak bölge oluşturulmasına onay verme karşılığında, Rusya'yı NATO Güvenlik Kurulu'nda söz sahibi yaptı. Ancak Moskova'daki muhafazakarlar, Batı'nın Medvedev'i kullanarak, Kaddafi'yi düşürdüğünü belirtiyor. Moskova'nın bu nedenle Medvedev'i cezalandırdığı, dış siyasetteki rolünü sıfırladığı belirtiliyor.

Kısa bir süre öncesine kadar Moskova'da şu soru soruluyordu: Putin mi yoksa Igor Seçin mi daha güçlü? 53 yaşındaki Igor Seçin Rus petrol devi Rosneft'i dünyanın en büyük enerji şirketi yapmak için mücadele veriyor. Seçin bir numaralı düşmanı Hodorkovski'yi demir parmaklıkların arkasında tutmak için yeni bir dava açmaya hazırlanıyordu. Ancak Putin'in "Moskova'nın en güçlü ismi kim?" sorusuna cevap vermek için 2013 yılı sonunda Hodorkovski'yi sürpriz bir şekilde hapisten salıverdiği belirtiliyor. Rus siyaset bilimci Aleksi Muçin, "Bu olay sonrası Seçin, Putin'le yakın ilişki kurmak için harekete geçti ancak Kremlin'de karşılık görmedi" diyor. Seçin ile Putin'in birçok ortak noktası olduğu belirtiliyor. İkisi de yurtdışında istihbarat görevlisi olarak çalıştı. Rusya'daki liberal medya Igor Seçin'i "Darth Vader" olarak tanımlıyor.

Kremlin'de danışman olarak görev yapan 53 yaşındaki Sergey Glasev, Ukrayna'nın Avrupa Birliği ile Gümrük Anlaşması imzalamasını engelleyen isim olarak öne çıktı. Putin'e ekonomi ve Ukrayna konusunda danışmanlık yapan Glasev, özelleştirmeyi bir hata olarak görüyor. Glasev, devletin ekonomide söz sahibi ve öncü olmasını savunuyor. Bu görüşler Glasev'i, devlet kontrolündeki dev şirket yöneticileri ve Kremlin'deki muhafazakarların gözdesi yaptı. Ancak Glasev'in zayıf noktası komplo teorilerine fazla itibar etmesi. Glasev, ABD'nin dolar basarak, Rusya'daki dev şirketlere pompaladığını ve kontrol altına almaya çalıştığını ileri sürüyor.

Sergey Lavrov, dış politikanın Rusya Dışişleri Bakanlığı'nda değil, Kremlin tarafından belirlendiğini en iyi bilen isimlerden biri. Sergey Lavrov'un 10 yıllardır Dışişleri Bakanlığı koltuğunda oturmasının nedeni de bu. Putin'e yakın bir dünya görüşüne sahip olan Lavrov, uzun yıllar New York'ta BM Daimi Temsilcisi olarak görev yaptı. Lavrov'un Putin'e yakın isimlerden biri olmadığı da Moskova'da herkes tarafından biliniyor.

Moskova'ya yakın bir bölgede yayımlanan "Sawtra" (Sabah) gazetesinin sahibi Aleksandır Proçanov'un kahramanları arasında Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad, Belarus Devlet Başkanı Aleksandır Lukaşenko ve Hamas'ı sayabiliriz. Bu kahramanlar arasına kısa bir süre önce Vladimir Putin de katıldı. Aynı zamada köşe yazarlığı da yapan Proçanov, Medvedev iktidarı döneminde Kremlin'e sert eleştirilerde bulunuyordu. Sovyet diktatörü Stalin'i simge isim olarak gösteren "Sawtra" 2012'de Putin'in yeniden Kremlin'e taşınmasını selamladı. Proçanov, "Putin sonunda zamanın ruhunu anladı" başlıklı bir yazı kaleme aldı. Yazar Proçanov'un Kremlin üzerinde doğrudan bir etkisi bulunmuyor. Ancak Putin'in "Avrasya Birliği" projesinin sıkı savunucularından olduğu için Kremlin'de saygı görüyor. Rus siyaset bilimci Muçin, gazeteci ve yazar Proçanov'u şu sözlerle tanımlıyor: "Proçanov, Putin için izleyiciyi ateşleyen bir orkestra şefi."

Putin'in "A Takımı"nda yer alan Başbakan Yardımcısı Vyaçeslav Volodin'in sorumluluk alanı Rus muhalefetini kontrol altında tutmak. Kırım'ın Rusya ile entegrasyonu da Volodin'in sorumluluğunda. Volodin, son iki yıl içinde Rus siyasetine ağırlığını koydu. Bazıları onu Rusya'nın gelecekteki başbakanı olarak görüyor. Putin'in halefi Surkov'u Kremlin'e alması şimdilik tek handikapı olarak görülüyor. Buna rağmen Putin'e çok yakın bir isim. Putin'in çalışma odasına yakın bir ofise kimin taşınacağı konusunda Kremlin sözcüsü Dimitri Peskov'la kavgaya tutuştuğu dedikoduları yapılıyor.

Rus doğalgaz şirketi Gazprom Başkanı Aleksi Miller, Putin'in en sadık hizmetkarlarından. Gazprom'daki başarılı yönetimiyle şirkete "Çarların Devi" unvanını kazandırdı. St.Petersburg'dan bu yana Putin'le yakın ilişkiler içinde olan Miller gösteriş meraklısı değil. Ancak Putin'in Miller'in yerine Gazprom Başkan Yardımcısı Valeri Golubev'i hazırladığı iddia ediliyor. Golubev de, Putin gibi St.Petersburg doğumlu ve kariyerine KGB'de başlamış.

Rusya'da arka planda kalmayı tercih eden yeni jenerasyon milyarderler, Moskova'daki siyaset bilimciler tarafından "Siyah Oligarklar" olarak tanımlanıyor. "Siyah Oligarklar"ın en önemli temsilcilerinden biri 13.6 milyar dolarlık servetiyle Genedi Timtşenko.

"Siyah Oligarklar'ın bir diğer temsilcisi ise, 4 milyar dolar servetiyle Arkadi Rotenberg.

53 yaşındaki Aleksi Kudrin, Kremlin'deki ekonomi politikalarının "aklı selim" ismi olarak anılıyor. Medvedev'in başbakanlık koltuğunu kaybetmesi halinde, bu koltuğa Kudrin'in geleceği belirtiliyor.

Moskova Belediye Başkanı Sergey Sobjanin, Kremlin'e en yakın isimlerden biri olarak gösteriliyor. Görevi daha modern bir Moskova yaratmak ve kalbini muhalefete kaptıran Moskova'yı Kremlin için yeniden kazanmak. Bunu başardığı taktirde, Sobjanin'in önü açık görünüyor.

Rusya Başsavcılığı Soruşturma Komitesi Başkanı Aleksandır Bastrikin, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in yargıdaki gözü kulağı. Putin, yargıda kendisine rakip olarak gördüğü "Başsavcılık" kurumunu zayıflatmak için Rusya Başsavcılığı Soruşturma Komitesi'ni oluşturdu ve başına Aleksandır Bastrikin'i geçirdi. Bastrikin, Putin'in üniversite yıllarından arkadaşı. Bastrikin'in son zamanlardaki en önemli görevi muhalefetin güçlü ismi Aleksi Navalny'i kontrol altında tutmak.