Trump ve Zelenski Florida'da bir araya geldi: Barışa hiç olmadığı kadar yakınız

ABD Başkanı Donald Trump, Florida'daki konutu Mar-a-Lago'da Ukrayna lideri Volodimir Zelenski'yi ağırladı.
 

Trump'ın öncesinde Rusya lideri Vladimir Putin''le görüştüğü, Avrupalı liderlerle de video konferansın yapıldığı zirve sonrası iki lider ortak açıklamalarda bulundu.  

ZELENSKİ: UKRAYNA BARIŞA HAZIR

Rusya-Ukrayna savaşını sona erdirmeyi amaçlayan 20 maddelik barış planını geçen hafta ilk kez kamuoyuna duyuran Zelenski, planı her açıdan ele aldıklarını ve Ukrayna'nın barışa hazır olduğunu belirtti. 

Planda yüzde 90 oranında anlaştıklarını belirten Zelenski, "ABD ve Ukrayna güvenlik garantileri yüzde 100 oranında kabul edildi. ABD, Avrupa ve Ukrayna'nın güvenlik garantileri ise neredeyse tamamen uzlaşıya bağlandı. Askeri boyut yüzde 100 oranında kabul edildi. Refah planı ise son aşamasına getiriliyor." diye konuştu.

Kalıcı barışın sağlanmasında güvenlik garantilerinin "kilit nokta" olduğunu ifade eden Zelenski, Avrupalı liderlerle yapılan telefon görüşmesinin "verimli" geçtiğini aktararak, "Önümüzdeki haftalarda ekiplerimizin ele alınan tüm konuları sonuçlandırmak üzere bir araya gelmesi konusunda anlaştık. Ayrıca Başkan Trump'la ocakta belki Washington'da Avrupalı liderlerin ve Ukrayna heyetinin katılımıyla bir toplantıya ev sahipliği yapması konusunda da mutabık kaldık." ifadelerini kullandı.

Olası bir referandumun düzenlenebilmesi için çok sayıda Ukraynalının Avrupa'da bulunduğuna dikkati çeken Ukrayna lideri, öncelikle gerekli altyapının kurulması gerektiğini ve bunun kolay bir süreç olmadığını vurguladı.

TRUMP: BÜYÜK İLERLEME KAYDETTİK, YÜZDE 95 DENEBİLİR 

Trump ise görüşmenin harika geçtiğini söyleyerek, "Avrupalı liderlerle de konuştuk, çok iyi bir görüşme gerçekleştirdik, çok büyük ilerleme kaydettik. Barışa hiç olmadığı kadar yakınız" dedi. 

Görüşmelere katılan ABD heyetine tek tek teşekkür eden Donald Trump, Zelenski'ye dönerek “Mar-a-Lago'da sizi ağırlamak büyük onurdu. Umarım öğle yemeğini beğenmişsinizdir” diyerek espri yaptı.

İki lider daha sonra gazetecilerin sorularını yanıtladı. Barış planında hangi aşamada olunduğu sorusuna Trump “Yüzde 95 denebilir. Ben çok yüzde vermek istemiyorum. Bir, iki ayrıntı var çözmemiz gereken. Yüzde 95'e yakınız diyebiliriz. İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana en büyük savaşı sona erdirmek için büyük ilerleme kaydettik.” yanıtını verdi.    

DONBAS'IN DURUMU

Rusya'nın, Ukrayna'nın Donbas'tan vazgeçmesini istediğini vurgulayan ABD Başkanı, “Çözülmesi gereken konulardan biri bu. Doğru yönde ilerliyoruz. Ne olacağını göreceğiz.” dedi.

Zelenski ise bu konuda, “Ekiplerimiz bu konuda çalışıyor. Sayın Trump'a katılıyorum.  Haftalardır bu konu üzerinde çalışılıyor. Kendi yasalarımıza, kendi halkımıza saygı göstermek zorundayız. Ve bu yüzden çok zor bir konu. Referandumdan bahsederken, bu planın herhangi bir noktasıyla ilgili de olabilir. Parlamento da karar verebilir.” ifadelerini kullandı. 

"TOPRAK MESELESİNDE ANLAŞMAZLIK VAR"

Trump, Özel Temsilcisi Steve Witkoff, Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Savunma Bakanı Pete Hegseth ve eski başdanışmanı Jared Kushner'in de aralarında olduğu bir çalışma grubu kuracaklarını ve bu çalışma grubunun önce Ukrayna tarafı ile son detaylar üzerine görüşeceğini anlattı.

Temel anlaşmazlık konusunun Rusya'nın ele geçirdiği topraklar konusunda olduğunu vurgulayan ABD Başkanı Trump şöyle devam etti: “Bu savaşın sona ermesinin zamanı geldi. Putin'le görüştüm, kendisiyle çok iyi anlaşıyorum. Anlaşmayı sağlamak istiyoruz. Son kısmın birkaç hafta içinde çözülmesini bekliyoruz.” 

TRUMP, TOPLANTI ÖNCESİ PUTİN'LE GÖRÜŞTÜ

Mar-a-Lago malikanesindeki zirve öncesi Trump, Rusya lideri Vladimir Putin ile görüştü. Trump görüşmenin "iyi ve son derece verimli" olduğunu ifade etti. 

Trump, dün, Zelenskiy ile yapacağı görüşmeye ilişkin, "(Zelenskiy'nin) Elinde ben onaylayana kadar hiçbir şey yok. Elinde ne olduğunu göreceğiz." ifadelerini kullanmıştı.

“UKRAYNA DONBAS'TA CESUR ADIMLAR ATMALI”
 

Trump ile Putin arasındaki görüşmeye ilişkin Kremlin'den de açıklama geldi.  Kremlin Başdanışmanı Yuri Uşakov, Trump ile Putin'in Zelenski ile yapılacak toplantının ardından tekrar konuşacağını ifade etti. 

Savaşın sona ermesi için Ukrayna'nın Donbas'ta cesur adımlar atması gerektiğini belirten Uşakov, “Putin ve Trump, Ukrayna'nın Donbas'a ilişkin ertelemeden bir karar vermesi gerektiği görüşünde. İki lider de Ukrayna ve AB tarafından önerilen geçici ateşkesin savaşı uzatacağını düşünüyor” dedi. 

RUSYA UKRAYNA'DAN TOPRAK İSTİYOR

Kiev ve Washington birçok konuda anlaşmaya vardı ve Zelenski Cuma günü 20 maddelik planın %90'ının tamamlandığını söyledi. Ancak Rusya'ya hangi toprakların verileceği ya da verilmeme hususu hâlâ çözüme kavuşmadı. Moskova Donbas'ın tamamını ele geçirmekte ısrar ederken, Kiev haritanın mevcut savaş hatlarında dondurulmasını istiyor.

Rusya Devlet Başkanı Putin'in de barış için Ukrayna'dan uymasını istediği bazı şartlar bulunuyor. Putin, 19 Aralık'ta yaptığı açıklamada, barış anlaşmasının 2024'te ortaya koyduğu şartlara dayanması gerektiğini düşündüğünü söyledi: Ukrayna'nın Donbas, Zaporizhia ve Kherson bölgelerinin tamamından çekilmesi ve Kiev'in NATO'ya katılma amacından resmen vazgeçmesini şart koşuyor.

ZELENSKİ REFERANDUMA KARŞI OLUMLU

20 maddelik planda olarak bahsedilen barış çalışmaları aslında Rusya öncülüğünde 28 madde olarak ortaya atılmıştı ancak Ukraynalı yetkililer ve ABD'li müzakereciler arasında yapılan görüşmeler sonucunda Kiev için daha elverişli olan 20 maddelik bir plan ortaya çıktı.

Ukrayna Devlet Başkanı Cuma günü Axios'a verdiği demeçte, Ukrayna güçlerinin Donbas'tan tamamen çekilmesi yönündeki ABD önerisini yumuşatmayı hala umduğunu söyledi. Bunun başarısız olması durumunda, Zelenski, haftalarca süren müzakerelerin sonucu olan 20 maddelik planın tamamının referandum oylamasına sunulması gerektiğini belirtti. Zelenski'nin yaptığı açıklamada referanduma olumlu bakması önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.

ZELENSKİ BARIŞ PLANINI AÇIKLAMIŞTI

Zelenski, Ukrayna ile ABD arasında Rusya ile savaşı sona erdirmeye yönelik olarak görüşülen 20 maddelik çerçeve barış planını ilk kez kamuoyuyla paylaşmıştı. Ukrayna lideri, Trump görüşmesi öncesi planın yüzde 90'ının hazır olduğunu belirtmişti.

MADDE MADDE TASLAK PLAN

Zelenski’nin açıkladığı ve ofisi tarafından paylaşılan taslak metindeki maddeler şöyle:

1. Ukrayna’nın egemenliği yeniden teyit edilecek.

2. Rusya ile Ukrayna arasında tam ve tartışmasız bir saldırmazlık anlaşması öngörülüyor. Uzun vadeli barışı sürdürebilmek için, temas hattını uzay tabanlı insansız izleme sistemleriyle denetleyecek, ihlallerin erken tespitini sağlayacak ve anlaşmazlıkları çözecek bir izleme mekanizması kurulacak.

3. Ukrayna güçlü güvenlik garantileri alacak. 4. Ukrayna, silahlı kuvvetlerini mevcut 800 bin personel ile koruyacak. Daha önceki ABD taslağı, Ukrayna’nın asker sayısını azaltmasını öngörüyordu.

5. ABD, NATO ve Avrupa ülkeleri, NATO’nun kurucu antlaşmasındaki 5'inci maddeye benzer karşılıklı savunma hükümleri içeren güvenlik garantileri sağlayacak.

6. Rusya, Avrupa ve Ukrayna’ya yönelik saldırmazlık politikasını gerekli tüm yasal düzenlemeler ve onay belgeleriyle resmileştirecek. Bu süreç Devlet Duması’nda ezici çoğunlukla onaylanacak.

7. Ukrayna, belirli bir tarihte Avrupa Birliği üyesi olacak ve kısa vadede Avrupa pazarına ayrıcalıklı erişim elde edecek.

8. Ukrayna’ya yönelik güçlü bir küresel kalkınma paketi sağlanacak. Bu paket yatırım ve gelecekteki refahı kapsayan ayrı bir anlaşmayla tanımlanacak.

9. Ekonomik toparlanma, hasar gören bölgelerin yeniden inşası ve insani sorunlar için çeşitli fonlar kurulacak. Amaç, Ukrayna’nın potansiyelini tam olarak hayata geçirmesi için 800 milyar dolar mobilize etmek.

10. Ukrayna, ABD ile serbest ticaret anlaşması sürecini hızlandıracak. Zelenski, Washington’un tutumunun, Ukrayna’ya serbest ticaret erişimi verilmesi durumunda Rusya’ya da benzer koşullar sunulması yönünde olduğunu söyledi.

11. Ukrayna, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması doğrultusunda nükleer silaha sahip olmayan bir devlet olarak kalacağını teyit edecek.

12. Zaporijya Nükleer Santrali: Zelenski, Avrupa’nın en büyük nükleer santrali olan ve cephe hattına yakın, Rus güçlerinin kontrolündeki santral konusunda ABD ile henüz anlaşma sağlanamadığını söyledi. ABD’nin önerisi Ukrayna, ABD ve Rusya’nın eşit paylara sahip olduğu, Amerikalıların baş yönetici rolünü üstlendiği ortak bir işletme kurulması yönünde. Kiev’in önerisi ise yalnızca ABD ve Ukrayna’nın yer aldığı, yüzde 50–50 ortaklı bir yapı kurulması. Üretilen enerjinin yarısının Ukrayna’ya verilmesi, diğer yarısının ise ABD tarafından bağımsız şekilde tahsis edilmesi.

13. Ukrayna ve Rusya, eğitim sisteminde ve toplum genelinde farklı kültürlere anlayış ve hoşgörüyü teşvik eden, ırkçılık ve önyargıyı ortadan kaldırmayı amaçlayan programları hayata geçirmeyi taahhüt edecek. Ukrayna, dini hoşgörü ve azınlık dillerinin korunmasına ilişkin AB kurallarını uygulayacak.

14. Toprak meselesi: Zelenski, bunun en karmaşık ve henüz çözüme kavuşmamış başlık olduğunu söyledi. Rusya, Ukrayna’nın Donetsk bölgesinde hala kontrol ettiği alanlardan askerlerini çekmesini istiyor. Kiev ise çatışmaların mevcut cephe hatlarında durdurulmasını savunuyor. Washington, Ukrayna’nın kontrolündeki Donetsk bölgesinde silahsızlandırılmış bölgeler ve serbest ekonomik bölge kurulmasını öneriyor.

15. Gelecekteki toprak düzenlemelerine ilişkin anlaşma sağlandıktan sonra, Rusya ve Ukrayna bu düzenlemeleri güç kullanarak değiştirmemeyi taahhüt edecek.

16. Rusya, Ukrayna’nın Dinipro Nehri ve Karadeniz’i ticari amaçlarla kullanmasını engellemeyecek. Seyrüsefer ve taşımacılık özgürlüğünü kapsayan ayrı bir denizcilik ve erişim anlaşması imzalanacak. Dinipro’nun denize açıldığı Kinburn Burnu silahsızlandırılacak.

17. Aşağıdaki başlıkları çözmek üzere bir insani komite kurulacak:

a) Tüm kalan savaş esirleri “hepsi hepsi karşılığında” ilkesiyle takas edilecek.

b) Çocuklar dahil tüm sivil tutuklular ve rehineler geri gönderilecek.

c) Çatışmadan zarar gören mağdurların acılarının giderilmesine yönelik düzenlemeler yapılacak.

18. Ukrayna, anlaşmanın imzalanmasının ardından mümkün olan en kısa sürede seçimlere gidecek.

19. Anlaşma hukuken bağlayıcı olacak. Uygulaması, başkanlığını Başkan Trump’ın yapacağı bir Barış Konseyi tarafından denetlenecek ve garanti altına alınacak. Ukrayna, Avrupa, NATO, Rusya ve ABD bu mekanizmada yer alacak. İhlaller durumunda yaptırımlar uygulanacak.

20. Tüm tarafların bu anlaşma üzerinde mutabakata varmasıyla birlikte tam ateşkes derhal yürürlüğe girecek.