Tüm heybetiyle İstanbul'un orta yerinde duruyor. Yaklaşık 250 yıldır ayakta

Temeli 26 Nisan 1802'de atılıp 5 Nisan 1805'te ibadete açılan caminin kitabesinde yapı "mücessem bir nur" olarak tanımlanıyor.

Cami, muvakkithane, sıbyan mektebi, hünkar mahfili, abdest odası ile müezzin ve kayyımlar için talimhane odalarıyla birlikte inşa edildi.

Selimiye Camisi, Osmanlı baroku olarak adlandırılan üslubun karakteristik yapılarından biri kabul edilirken bazı detaylarda empire üslubunun etkileri de görülüyor.

Kare planlı, 15x15 metre ölçülerindeki tek kubbeli merkezi mekan, beş sıra penceresi, deniz kabuğu motifleri ve kartuş süslemeleriyle dikkati çekerken mihrabı ve minberi mermer işçiliğinin incelikli örneklerini yansıtıyor.

Ana mekanı üç yönden saran kuşak yazıda Fetih Suresi yer alıyor. Bu tercih, 3. Selim'in fetih ruhunu yeniden canlandırma iradesiyle ilişkilendiriliyor.

3. Selim tarafından Üsküdar'daki Kavak Sarayı arazisinde yaptırılan cami ve külliye, binalarının çeşitliliği ve kapsamıyla geleneksel sultan külliyelerinden ayrılıyor.

Tamamı 3. Selim'in şahsi servetiyle inşa ettirilen külliyede caminin yanı sıra mektep, Nakşibend zaviyesi, darüttıbaa, hamam, 97 dükkan, 10 mesken, meşruta, dört çeşme, kerestehane, mumhane, boyacı ve iplik ağartma atölyeleri, sandalcılar hanları, pınar esnafı hanı ve francala fırını gibi çok sayıda birimi barındırıyordu.

Külliyeyi mimarlık ve şehircilik tarihi açısından önemli kılan unsur ise birbirini dik kesen sokaklarıyla planlanmış bir yerleşim alanı olarak göze çarpıyor.

Selimiye yerleşimi, Osmanlı padişahı 3. Selim'in reform programı Nizam-ı Cedid'in şehir ölçeğindeki simgesi olarak değerlendiriliyor.

Bölge, cami çevresinde sosyal merkez, Harem İskelesi çevresinde tekstil üretim alanı ve konut bölgeleri şeklinde tasarlanıyor.

3. Selim'in reformcu kimliğini yansıtan yapı topluluğu, Üsküdar silüetinde tarihsel ve mimari değerini korumayı sürdürüyor.

3. Selim'in yaptırdığı bu camide hünkar mahfilinin dışarıdan buraya eklemlenmiş bir şekilde olduğunu dile getiren Öğretim Görevlisi Efdaluddin Kılıç, caminin dışarıdan bakıldığında dikkati çekmeyen ancak mimari olarak bahsedilen su depolarının olduğunu söyledi.

Yangınlara karşı bir tedbir ve su sıkıntısı olabilecek dönemlerde ihtiyacı gidermek üzere eskiden beri su sarnıçları veya depolarda su muhafaza edildiğini aktaran Kılıç, Selimiye Kışlası'nın 3. Selim zamanında ve sonrasında Nizam-ı Cedid yapısının yeni bir yapılanma ve teşkilatlanma gibi oluşturulduğunu belirtti.

Kılıç, "Kışlaya yakınlık dolayısıyla da şehit düşmüş askeri personelin cenaze merasimlerinin yine Büyük Selimiye Camisi'nde yapılması geleneği var. Günümüzde hala zaman zaman şehitlerin burada hem dini hem de askeri törenle yapıldığına şahit olabiliyoruz" dedi.

Fetih Suresi okumak üzere bazı cami görevlilerinin vazifelendirildiğinin anlatıldığını dile getiren Kılıç, caminin içerisinde de Fetih Sureli kuşak yazısının yer aldığını belirtti.