Türkiye'de doğadan toplanması yasak. Laboratuvar ortamında üretimi başladı

Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi bünyesinde yürütülen çalışmalar kapsamında, doğada sınırlı şekilde bulunan ve korunması gereken akzambak bitkisi, doku kültürü yöntemiyle laboratuvar ortamında çoğaltılıyor. 

Doğadan sökülmesi yasak olan bitkinin kontrollü şartlarda üretilmesiyle hem doğal popülasyonun korunması hem de üretimin sürdürülebilir hale getirilmesi amaçlanıyor.

Laboratuvar ortamında gerçekleştirilen üretim sayesinde, çoğaltılması zor olan akzambak kısa sürede daha fazla sayıda elde edilebiliyor.

Yaklaşık 6 ay süren üretim sürecinde bitkiler, steril şartlarda çoğaltılarak dış ortama uyum sağlayacak şekilde yetiştiriliyor. Bu yöntemle elde edilen akzambakların hem yurt içi kullanımda değerlendirilmesi hem de ihracata kazandırılması hedefleniyor.

Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Ziraat Fakültesi Araştırma Görevlisi Tolga Polat, "Şu anda ağırlıklı olarak akzambak bitkisi üzerinde çalışıyoruz ancak salep, soğanlı süs bitkileri, lale ve bazı meyve anaçları üzerine de çalışmalarımız sürüyor" dedi.

Polat, "Bu bitki Türkiye'de doğal olarak bulunuyor ancak doğadan sökülmesi yasak. Bitkinin pullarını alıp dezenfekte ediyoruz ve çoğaltma ortamına dikiyoruz. Yaklaşık 28 gün sonra çoğalıyor ve bir bitkiden ortalama 5 yeni bitki elde edilebiliyor'' şeklinde konuştu.

Doku kültürü çalışmalarının steril ortam gerektirdiğini vurgulayan Polat, kullanılan tüm materyallerin otoklavda dezenfekte edildiğini ve UV ışık altında hijyenik şartlarda çalıştıklarını aktardı. Laboratuvarda özel sektör iş birliğiyle 8 kişi çalıştığını, ayrıca lisans ve lisansüstü öğrencilerinin tez ve projelerinin de buradan yürütüldüğü ifade edildi.

AKZAMBAK ÖZELLİKLERİ

Akzambak (Lilium candidum), hem zarafeti hem de ekonomik potansiyeliyle Türkiye’nin en değerli endemik ve tıbbi bitkileri arasında yer alıyor. Özellikle "sıvı altın" olarak nitelendirilen esansiyel yağı, küresel kozmetik pazarında stratejik bir ham madde olarak görülüyor.

Güneybatı Anadolu’nun taşlık ve çalılık alanlarında yayılım gösteren akzambak, nesli tehlike altındaki türler kategorisinde bulunduğu için devlet koruması altında.

Tarım ve Orman Bakanlığı ile çeşitli üniversitelerin yürüttüğü ıslah çalışmaları sayesinde, son yıllarda Tokat, Isparta ve Samsun gibi illerde doku kültürü yöntemleriyle kültüre alınarak tarımsal üretimi yaygınlaştırılıyor.