İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğünün ''İstanbul İli Sokakta Yaşayan ve/veya Çalıştırılan Çocuklara Yönelik Yeni Hizmet Modeli Çalışmaları'' başlıklı kitapçığından derlenen bilgilere göre, İstanbul Emniyet Müdürlüğü Çocuk Şube Müdürlüğünde, son 3 yılda toplam 7 bin 188 çocuk hakkında işlem yapıldı.

Bu çocuklar arasında ilk sırada 3 bin 793 kişiyle mendil satıcısı ve dilenci olarak işlem görenler yer alırken, madde bağımlısı çocukların sayısı 2 bin 323, sokakta yaşayan çocukların sayısı da 1072 olarak belirlendi.

Buna göre, 2007 yılında satıcı ve dilenci bin 343, madde bağımlısı 820, sokakta yaşayan 63 çocuk işlem görürken, 2008 yılında satıcı ve dilencilikten 1357, madde bağımlılığından 787, sokakta yaşadığı için 286 çocuğun yolu emniyete düştü.

İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü, geçen yıl ise 1093 çocuk hakkında satıcılık ve dilencilikten, 716 çocuk hakkında madde bağımlılığından, 723 çocuk hakkında da sokakta yaşadığı için işlem yaptı.

Kitapçıkta yer alan Başbakanlığın 2005 yılında yayımladığı ''Sokakta Yaşayan/Çalışan Çocuklara Yönelik Hizmet Modeli'' genelgesinde ise her türlü madde bağımlılığı, hırsızlık, gasp gibi kötü yönlendirmelere açık bu çocuklar için hazırlanan modelin büyük kentler başta olmak üzere ihtiyaç duyulan tüm illerde hayata geçirilmesi öngörülüyor.

Bu model çerçevesinde söz konusu çocuklara hizmet veren kurumların koordinasyonlarını yapan koordinasyon merkezleri, bu çocukları tespit etmek için mobil ekipler, mobil ekipleri yönlendiren ve vatandaşlar tarafından yapılan ihbarları değerlendiren sokak ofisleri, barınaklar, ilk adım istasyonları yer alıyor. Bu çocuklara yönelik rehabilitasyon ve eğitim hizmeti veren 10 merkezde ise sokakta yaşayan ya da çalıştırılan çocukların sağlıklı bir birey olarak sosyal yaşamla uyum sağlayabilmeleri, sorumluluk bilinci, kurallara uyma alışkanlığı kazanmaları amaçlanıyor.

Söz konusu merkezlerde çocuklara ağaç işleri, PVC, bilgisayar, el sanatları, resim, takı, müzik eğitimi veriliyor. Öte yandan, İlk Adım İstasyonları, Gençlik Merkezleri de dahil İstanbul'da sokakta yaşayan ve çalıştırılan çocuklara yönelik kurumlar tarafından 2009 yılında 7 bin 636 çocuğa hizmet verildi.

YARIDAN FAZLASI PARÇALANMIŞ AİLEDEN GELİYOR
Kitapçıktaki bilgilere göre, aile içinde yaşanan problemler, ebeveynlerden birinin evi terk etmesi, ailenin parçalanması gibi sorunlar, çocukların sokağa çıkmasında etkili oluyor. Sokakta yaşayan çocukların yüzde 51,1'i parçalanmış ailelerden gelirken, sosyo-ekonomik yönden düşük seviyedeki yerlerde ikamet eden bu çocukların ailelerinin de büyük şehirlere kırsal kesimden göç ettiği ve kent imkanları içinde istihdam edilememeleri sonucu çocuklarının sokakta çalışmalarının bir olgu olarak ortaya çıktığı görülüyor.

Çocukların sokağa çıkma yaşlarına bakıldığında yüzde 40,3'ü 13-15, yüzde 28,5'i 10-12, yüzde 10,5'i ise 5-9 yaşında olduğu görülüyor. Sokakta yaşayan çocukların sokağa çıkma nedenleri arasında, yüzde 20,7 aileyle uyumsuzluk, yüzde 20,6 aile içi şiddet, yüzde 17,1 zorla çalıştırılma yer alırken, diğer nedenler arasında ailenin parçalanması, arkadaş çevresi, yurt-yuvaya uyumsuzluk ve kendi isteği bulunuyor.

Öte yandan, sokakta yaşayan, çalıştırılan çocukların yüzde 35,3'ü madde kullanırken, bu çocukların eğitim durumuna bakıldığında yüzde 34'ünün hiç okula gitmediği görülüyor.