Corona virüs hastalarının ölümüne yol açan sitokin fırtınasının gizemi çözüldü

Şiddetli yeni tip corona virüs (Covid-19) vakalarında vücudun bağışıklık sisteminin sadece enfekte olanlardan ziyade sağlıklı hücrelere saldırmaya başladığı ölümcül olabilen bir durum görülüyor.  Bu uzun süreli kendini sabotaj durumu 'sitokin fırtınası' olarak biliniyor,  ancak araştırmacılar, şimdiye kadar bu durumun neden ortaya çıktığını ve  nasıl tedavi edileceğini anlamakta zorlandılar. ABD'li bilim insanları tarafından fareler üzerinde yapılan yeni bir araştırma, sitokin fırtınasının, TNF-alfa ve INF -gamma adı verilen iki sinyal proteininin aşırı üretimine yol açan bir kısır döngü olduğunu buldu. Araştırmacılar, sitokin fırtınasının nedeninin anlaşılmasının tedavi uygulamalarının geliştirilmesini sağlayacağını ve hayat kurtarabileceğini söyledi.

ntv.com.tr 26.11.2020 - 18:03 | Son Güncelleme : 26.11.2020 - 18:04

Corona virüs hastalarının ölümüne yol açan sitokin fırtınasının gizemi çözüldü

Ayşegül Engür Dahi/ntv.com.tr

ABD’nin Tennessee eyaletinde yer alan St. Jude’s Çocuk Araştırma Hastanesi’nden araştırmacılar, corona virüs hastalarının ölümüne yol açan sitokin fırtınasının nedenlerini anlamak için fareler üzerinde bir araştırma gerçekleştirdi.

'Sitokin fırtınası' ile tetiklenen yıkıcı akciğer iltihabı, corona virüs hastalarının ölümündeki en önemli etken olarak kabul ediliyor.

SİTOKİN FIRTINASI NEDİR?

Bağışıklık sisteminin yaralanma veya enfeksiyona tepkisinde yer alan bir grup hücreye sitokin adı veriliyor. Stokinler problemin ortaya çıktığı yere gitmek için yarışıyor ve vücudu yabancı bir istilacıya karşı savunmak için daha fazla bağışıklık hücresi göndermesi için sinyal gönderiyor.

Vücudun kendini iyileştirmesinde önemli bir rol oynayan sitokinler bir süre sonra yıkıcı hasara yol açabiliyor. Bağışıklık hücrelerinin akışı kalıcı olduğunda, bağışıklık sisteminin korumaya çalıştığı dokulardaki hücreleri öldürmeye başlayan iltihaplanma meydana geliyor. Sitokin hücrelerinin aşırı miktarda sinyal vermesi nedeniyle çok uzun süre iltihaplanma kontrol dışı kalabiliyor. Bu iltihap, ise corona virüs hastalarının akciğerlerine dolarak solunum yetmezliğine neden oluyor.  Eğer iltihaplanma kontrol edilemezse hastaların birçoğu hayatını kaybediyor.

SADECE BİR EŞLEŞME ÖLÜMÜ TETİKLEDİ

Çalışmanın yöneticisi Doktor Thirumala-Devi Kanneganti ve ekibi araştırma kapsamında  Covid-19 hastalarında en sık görülen sitokinlere odaklandı ve fareler üzerinde kontrollü deneyler yaptı.

Sonuçlarda, yeni tip corona virüs hastalarında görülen duruma tek bir sitokinin neden olmadığını ortaya çıktı. Araştırmacılar daha sonra sitokinleri birleştirmeye başladılar ve 28 farklı kokteyli denediler, sadece bir eşleşme ölümcül tepkiyi tetikledi.

3 AŞAMALI HÜCRE ÖLÜMÜ SÜRECİ

Ardından Tümör Nekroz Faktörü (TNF) -alfa ve interferon (INF) -gamma adı verilen iki sitokin proteininin, hücreleri öldüren 3 aşamadan oluşan PANoptoz adlı bir sürece neden olduğu bulundu. Bu aşamalara piroptoz, apoptoz ve nekroptoz deniyor ve hepsi hücreleri öldürmek için tasarlanmış özel mekanizmalar meydana getiriyor.

Ardından araştırmacılar, corona virüs ile enfekte olmayan farelere hem TNF-alfa hem de IFN-gama kokteyli verdiler ve Covid-19 vakalarında görülene benzer hasara neden olduğunu ortaya koydu.

"ARTIK HANGİ SİTOKİNLERİ HEDEF ALMAMIZ GEREKTİĞİNİ BİLİYORUZ"

Araştırmacılar, durumu tedavi etmek için ilaçların artık hangi proteinleri hedef alması gerektiğini bildiklerini söyledi. Bilim insanları, söz konusu iki sitokini hedefleyen ve nötralize eden antikorların halihazırda mevcut olduğunu ve  diğer enflamatuar hastalıkların tedavisinde kullanıldığını belirtti. Doktorlar, söz konusu antikorları eenfekte olmuş farelere verdi ve hayvanların ölme olasılığının daha düşük olduğunu buldu.

Çalışmanın yöneticisi doktor Thirumala-Devi Kanneganti, konuya ilişkin yaptığı açıklamada,  “'Bulgular, TNF-alfa ve IFN-gama tarafından uyarılan iltihaplı hücre ölümünü Covid-19'a bağlıyor. Sitokin fırtınası neden olan mekanizmayı anlamak, etkili tedavi stratejileri geliştirmek için kritik öneme sahip. Bu araştırma, bu konudaki gizemi büyük ölçüde çözüyor. Ayrıca, Covid-19'un ve sepsis de dahil olmak üzere diğer yüksek derecede ölümcül hastalıkların tedavisi için önemli potansiyele sahip spesifik sitokinleri de belirledik. Sonuçlar ayrıca, bu sitokin kombinasyonunu hedefleyen tedavilerin, yalnızca Covid-19'un değil, aynı zamanda sitokin fırtınası ile ilişkili diğer birçok ölümcül bozuklukluklarda işe yarayabileceğini gösteriyor” ifadelerini kullandı.

CORONA VİRÜS NEDEN KOKU VE TAT ALMAYI ENGELLİYOR?

Sayfa Yükleniyor...