Türkiye'nin 47 Milli Parkı (Ne yapılır, nasıl gidilir, neler vardır?)

Milli Park, kelime anlamı olarak milli ve milletlerarası nadir bulunan kültürel kaynak değerleri ile koruma, dinlenme ve turizm alanlarına sahip tabiat parçaları olarak tanımlanıyor. Türkiye'de 46 olan milli park sayısı son olrak Abant Gölü'nün de eklenmesiyle 47'ye yükseldi. Türkiye'nin 47 milli parkını ve bu tanımlamayı hak eden özelliklerini sizler için derledik.

Bolu'nun Mudurnu ilçesindeki Abant Gölü ve çevresi milli park olarak belirlendi.

Bolu'nun 34 kilometre güneybatısında Abant Dağları üzerinde oluşmuş bir krater ve birikinti gölü olan Abant, yılın her ayında büyüleyici bir güzelliğe sahip. Abant, hem günübirlik gezip görmek hem de konaklamak amacıyla tercih edilen çok popüler bir tatil merkezi.

Abant Gölü çevresini Sarıçam, karaçam, kayın, meşe, kavak, dişbudak, gürgen, söğüt, ardıç ağaçları ve ormangülü, ılgın, fındık, muşmula, papazkülahı, alıç, çobanpüskülü, kuşburnu, eğrelti, böğürtlen, çilek, nane, ahududu, sarmaşık, ısırgan, atkuyruğu ve çayır otları başlıca ağaç ve ağaççıkları oluşturur.

Göl ve çevresinde bulunan ve endemik türler olan Küçük Taraklı Semender (Triturus Vulgaris Kosswigi) ile Abant Alabalığı "Salmo Trutta Fario Varyette Abanticus" ve Abant Fındık Faresi (Muscardinus Avellanarius Abanticus) olarak literatüre geçmiş.

Balık meraklıları yılın belirli dönemlerinde, ücret ödeyerek olta ile balık avlayabiliyorlar.

Çevresi 7 kilometre olan ve yılın her ayı ayrı güzelliklere sahip olan Abant Gölü'nde yapılabilecek aktiviteler; Abant Tabiat Parkı girişinde ücretsiz ziyaretçi tanıtım merkezi ve doğa müzesi ziyareti, göl çevresinde piknik, kamp, sportif olta balıkçılığı, doğa yürüyüşü, bisikletle, faytonla, atla gezinti, Çepni Yaylası'nda yamaç paraşütü olarak sıralanabilir.

Ankara Nallıhan'da yer alan Sarıçalı Dağı 27.10.2021 tarihli Cumhurbaşkanı Kararıyla Milli Park İlan edildi.

Ülkemizin 46. Milli Parkı olan Sarıçalı Dağı Milli Parkı, Ankara'ya 185 Km, Nallıhan'a 25 Km mesafede ve 1740 rakıma sahip, doğal dokusu, görünümü ve Uyuzsuyu Şelalesi ile önemli peyzaj değeri taşımakta.

Sarıçalı Dağı Milli Parkı, yaban hayvanları bakımından da zengindir. Ayı, Yaban Domuzu, Kurt, Tilki, Tavşan gibi yaban hayvanlarının dışında Kızılgeyik oldukça yoğun olarak mevcut. Ayrıca birçok kuş türüne de evsahipliği yapmakta.

Saha doğa yürüyüşü ve doğa fotoğrafçılığı faaliyetleri için tercih edilmekte.

İç Anadolu Bölgesi'nde Yozgat ili sınırları içinde bulunan Çamlık Milli Parkı, dört bir yanı bozkır alanlarla çevrili bir yeşil vaha görünümündedir. Geçmişte gür ormanlarla kaplı olduğu düşünülen İç Anadolu'da insan eliyle tahrip edilen bu ormanlardan kalan son bir hatıra gibi duran Yozgat Çamlık Milli Parkı aynı zamanda, 1958 yılında, Türkiye'nin ilan edilen ilk milli parkı olmuştur.

Akdeniz Bölgesi'nin Osmaniye ili sınırları içinde yer alan milli park, dere, ırmak ve göl kenarlarında farklılaşan bitki örtüsü, Ceyhan Nehri üzerine kurulan Aslantaş Barajı'nın göleti ve Karatepe zirvelerinden bakıldığında kuzey yönünde uzanan yoğun bitki örtüsü ile muhteşem bir manzara güzelliğini bünyesinde barındırır.

Karatepe-Aslantaş Milli Parkı, sahip olduğu doğal güzelliklerin yanı sıra geçmişi M.Ö. 8’inci yüzyıla dayanan, Türkiye'nin en önemli arkeolojik alanlarından birisi olan Karatepe Tepesi'ni bünyesinde barındırıyor. Özellikle kale kapıları ve duvar kaplamalarında yer alan hiyerogliflerin arkeolojik değerleri yüksek.

Türkiye'nin en büyük ve ilk açık hava müzesi olan yer özellikle yabancı ziyaretçilerin rağbet ettiği yerdir. Doğal güzelliği, tarihi ve yaban hayatını birlikte sunan milli parkta kamp kurup piknik yapmaya elverişli alanlar bulunmaktadır.

Milli park, bitki varlığı açısından da çok zengin, kızılçam, meşe türleri ve maki florasının meydana getirdiği bitki örtüsünde, karaca, domuz, çakal, tavşan, tilki, turaç, keklik gibi yaban hayvanlar yaşıyor.

Soğuksu Milli Parkı, Ankara’ya 80 km. mesafede ve şifalı kaplıcaları ile tanınmış Kızılcahamam ilçesine bağlıdır. Milli park, bozkır örtüsüne sahip İç Anadolu'dan Karadeniz Bölgesi'nin gür ormanlarına geçişin ilk aşamasını oluşturan bölgededir. Bu nedenle Milli Parkın özellikle içinde barındırdığı bitki örtüsü bakımından gösterdiği çeşitlilik muazzam düzeydedir. İçinde dört farklı ekosistemin gözlenebildiği belirlenmiş olan Soğuksu Milli Parkı, aralarında bütün dünyada koruma altına alınmış olan "Kara Akbaba" da bulunmak üzere, 160 farklı kuş türüne ev sahipliği yapar. Kara Akbaba bölgenin sembolü haline gelmiştir.

Bölgenin jeolojik yapısından kaynaklı olarak sıkça rastlanan soğuk ve sıcak su kaynakları Soğuksu Milli Parkı'nın önemli değerlerindendir. Soğuk su kaynakları sağladığı içme suyuyla ünlüyken, sıcak su kaynaklarından da kaplıca olarak faydalanılır. Bu kaplıcalar milli park ve çevresinin sağlık turizmi açısından önemli bir merkez olmasını sağlamıştır. Milli parkta yapılan faaliyetler arasında yürüyüş, kampçılık, doğa araştırmaları, kuş gözlemleri, botanik turizmi ve dağcılık bulunmaktadır.

Marmara Bölgesi'nde, Balıkesir sınırları içinde 17.058 hektarlık bir alana yayılmış olan Kuş Cenneti Milli Parkı'nın en büyük özelliği Anadolu'dan Avrupa'ya geçen kuşların göç yolları üzerinde bulunan önemli bir bölge olmasıdır. Mevsimlere göre su seviyesi değişen ve bol gıdalı (örtrofik) bir göl olan Manyas Kuş Gölü'nün temel kaynak değerini oluşturduğu milli park adının hakkını vererek 266 kuş türünü bünyesinde barındırır.

Yedigöller Milli Parkı, Bolu ilinin kuzeyi ve Zonguldak ilinin güneyinde, Batı Karadeniz bölgesinde yer alır. Oldukça gür bir bitki örtüsünü barındıran milli park alanı engebeli bir arazi üzerindedir. İçinde bulundurduğu irili ufaklı 7 heyelan gölü ile muhteşem doğa manzaralarına ev sahipliği yapan milli park, içinde barındırdığı kalabalık canlı popülasyonu ile de tabiatla iç içe olmak ve gözlem yapmak isteyen ziyaretçilerine önemli olanaklar sağlar.

Büyük Menderes Deltası ise, "A Sınıfı Sulak Alan" olma özelliğini taşıdığından uluslararası öneme sahiptir. Büyük Menderes Deltası, içinde barındırdığı biyolojik çeşitlilik ve nesli tükenmekte olan canlılar ile endemik türlerden dolayı milletlerarası Ramsar, Bern, Rio sözleşmeleri ile Barselona Konvansiyonu kararları ile korunmaktadır. Ege Bölgesi'nde göçmen kuşlar açısından da önemli bir yaşama olan delta aynı zamanda deniz balıklarının yumurta bırakma sahalarındandır.

Temiz denizinden ve yemyeşil ormanlarından yararlanmak için yıl boyu ziyaretçi akınına uğrayan Milli Park'ta bunların yanında jeep safari, at safari ve çeşitli parkurlarda botanik turları düzenlenmektedir.

Ege Bölgesi'nde yer alan ve antik çağlardan beri uygarlığın önemli merkezlerinden biri olmuş Manisa ilinin sınırları içinde yer alan Spil Dağı Milli Parkı; içerdiği jeolojik oluşumlar, zengin bitki örtüsü ve barındırdığı hayvan türleriyle birlikte tarihi dokusuyla da önemli bir koruma alanıdır. Gediz Ovası'nda 60 metrelik bir rakımdan başlayıp, Karadağ eteklerinde 1517 metreyi bulan bir rakıma ulaşan milli park alanında dere yatakları ve yer yer dik kanyonlar bulunur.

Milli Park sınırları içinde yer alan pek çok endemik bitki türünün yanında bölgeye özgü olan Manisa Lalesi de parkta doğal olarak yetişir. Spil Dağı Milli Parkı'nda, doğada özgürce yaşayan ve yine bölgeye özgü olan yılkı atlarını görmek de mümkündür. Mitolojik bir karakter olan Niobe'ye ait bit figür oluşturduğu düşünülen Ağlayan Kaya ve M. Ö. 13. yüzyılda yapıldığı düşünülen bir Kybele Rölyefi de milli parkta bulunan görülmeye değer arkeolojik kalıntılar arasındadır.

Milli Park'ta konaklamak isteyen ziyaretçiler için 39 orman köşkü ve çadır kamp alanları bulunmaktadır.

Akdeniz Bölgesi'nde Antalya ili sınırları içinde 6.700 hektarlık bir alana yayılmış olan milli park, Türkiye'nin doğal güzellikler ve tarihi mirasını bir arada yaşatan değerlerinden birini oluşturur. Anadolu'nun yerli halklarından olan Solim'lerin kurduğu Termessos Şehri'ni kalıntılarının yer aldığı milli park alanında aynı zamanda eşsiz güzellikte tepeler, vadiler ve kanyonlar da yer almaktadır.

Türkiye'nin Batı Karadeniz bölgesinde yer alan en yüksek dağ kütlesi olan Ilgaz Dağları üzerinde kurulmuş bir milli parktır. Çankırı ve Kastamonu illeri sınırları içinde yer alan milli park; iğne yapraklı ağaçların, beyaz kar örtüsüne fırça darbeleri gibi işlendiği bir manzaraya ev sahipliği yapar.

Ilgaz Dağları Milli Parkı, 1997 yılında ilan edilen, "Kastamonu-Çankırı Ilgaz Kış Sporları Turizm Merkezi" içinde yer alır ve Türkiye'de kış sporları alanında giderek daha önemli bir çekim merkezi olmaktadır. Ilgaz Dağı'nın 2000-2200 metreden daha yüksek olan tepelerinde pek çok nadir ve endemik alpin kuşak bitkisi bulunur. Ayrıca milli park alanı içinde birden fazla kayak pisti ve telesiyej vardır.

Milli park içerisindeki en yaygın rekreasyonel faaliyetler; kayak faaliyetleri, dumansız piknik (yaz-kış), doğa yürüyüşleri, fota safari, botanik turlar, yaban hayatı gözlem ve kuş gözlemidir.

Afyon ve Kütahya illerinin sınırları içinde kalan bir bölgeye yayılmış olan milli park, Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin kuruluş döneminde gerçekleştirdiği Kurtuluş Savaşı'nın bir kısmına tanıklık etmiş toprakları içine alan tarihi bir milli parktır. Savaşın sonucunu belirleyen Başkomutanlık Meydan Muharebesi'nin sürdüğü güzergah boyunca kurulmuş milli park Türkiye Cumhuriyeti tarihinin önemli dönüm noktalarını simgeleyen anıtlarla doludur.

Özellikle Türkiye tarihine ilgi duyan ziyaretçilerin mutlaka uğraması gereken Milli Park'ın sınırları içinde Başkomutanlık Meydan Muharebesi'nin başlatıldığı yer olan Kocatepe'den başlama üzere pek çok anıt ve şehitlik bulunmaktadır. Alanda ayrıca korunan tarihi savaş alanları ve bu savaşlarla ilgili kalıntıların gelecek nesillere aktarılması için müzeler bulunmaktadır.

Ziyaretçilerini adeta zaman içinde bir gezintiye çıkaran bir çok kalıntıyla kaplı olan 2.600 hektarlık milli park alanı Şehir Surları, Aslanlı Kapı, Yer kapı ve Yazılıkaya gibi çok önemli tarihi kalıntılar bulunmaktadır. Hattuşa Kenti'nin dışında, yüksek kayalar arasına inşa edilmiş bir açıkhava tapınağı olan Yazılıkaya alanın en büyük ve etkileyici kalıntılarındandır. Tapınak'ta 90'dan fazla tanrı, tanrıça, hayvan ve hayal ürünü yaratıklara ait figürler kaya yüzeyine işlenmiştir. Hititlerin yeni yıl ve ilkbahar törenleriyle ilgili metinlerinde "tüm tanrıların fırtına tanrısı'nın evinde" toplanması biçiminde geçen ifade Yazılıkaya'da karşılığını bulmuş olur. Bu yönüyle Yazılıkaya, Hititlere göre "fırtına tanrısının evi" olmalıdır.

Türkiye'nin güney kıyılarında yer alan Antalya ili sınırları içinde bulunan milli park, Toros Sıradağları'nın Karstik yapısı içinde gelişmiş bir mağara sistemini kapsamaktadır. Üç katlı, toplam 2500 metre uzunluğunda, en yüksek noktası 101 metre olan mağara milli parkın ana kaynak değerini oluşturur. Büyük Düden, Oruç Düdeni ve Feyzullah Düdeninden gelen suların Manavgat Çayı'na boşaldığı nokta olan Altınbeşik Mağarası, Türkiye'nin en güzel mağaralarından biridir.

Milli Park'ın Sahara bölümü ise Şavşat ilçe merkezine 17 km. uzaklıkta olan bir yayladır. Eğimli arazi yapısı içinde 1700-1800 metrelerde sınırlı bir düzlük alan olan Sahara bölgesi'nde antropojen step karakterli geniş alanlar yer alır. Ladin ve göknarlar ile sarıçamların da alt kesimlerde daihil olduğu bir orman örtüsüne sahip olan Sahara bulunan Laşet Deresi kenarındaki düzlüklerde yöre insanın katılımıyla Sahara Pancarcı Şenlikleri de yapılır. Karagöl'ün doğu ve batısında bulunan ormanlık alanlar kamp kullanımı için uygundur.

Türkiye'nin Güneybatısı'nda, Akdeniz ve Ege kıyılarının kesiştiği bölgede yer alan bir milli parktır. Akdeniz iklimi ve bitki örtüsünün tüm güzelliklerini içinde barındırmasının yanında, Ege uygarlıklarının yüzlerce yıllık kültürel mirasından izler taşıyan alanlar milli parkın sınırları içinde yer alır.

Marmaris Milli Parkı'nda; Amos Harabeleri, Phsykos Antik Kenti, Marmaris Kalesi gibi görülmeye değer arkeolojik kalıntılar ve tarihi eserler bulunur. Kıyı bölümlerinde yoğun olarak rastlanan Sığla Ağaçları milli parkla özdeşleşmiş endemik bitki türüdür. Park'ın yer aldığı bölgenin uzun süredir sahip olduğu turistik olanaklar, ziyaretçiler için ulaşım ve konaklama kolaylıkları sağlar.

Türkçe'de, "gizli şehir" anlamına gelen Saklıkent ismi, kanyonun gözlerden uzak ve gizemli güzelliğini yansıtır. Kanyon'u oluşturan dik yamaçlara kurulmuş 200 metrelik bir asma köprüyle girilen kanyonda yapılan bir gezinti, dünyanın bu en derin vadilerinden birinin oluşturduğu manzaralarla ziyaretçilerin nefesini keser. Milli Park alanında bulunan anıt ağaç niteliğindeki sedirler ile endemik geofit ve siklamenler görülmeye değer doğal güzelliklerdendir.

Ege Bölgesi'nin Çanakkale ili sınırları içinde yer alan milli parkın kaynak değerini ünlü Yunanlı ozan Homeros'un insanlık tarihinin en eski destanlarından birinde anlattığı Troyalılar ile Akalar arasında 10 yıl süren savaşın epik hikayesi oluşturur. İliada ve Odysseia destanları ile ölümsüzleşen ve uluslararası öneme sahip olan Troya antik kenti ve ünlü tahta atın bulunduğu alanı kapsayan milli park, eşsiz bir tarihi değere sahiptir.

Arkeologlar alanda yaptıkları çalışmalarda, bölgenin tarihinin çok daha erken dönemlere kadar uzandığını tespit etmişlerdir. Erken bronz döneminin ilk yerleşimlerden biri olarak da tanımlanan bölgede dokuz katmanda kırktan fazla yerleşim evresine ulaşılmıştır. Troya yerleşimi bunlardan yalnızca bir tanesidir.

Çanakkale Boğazı ve Ege kıyıları uygun plaj olanakları ile rekreasyonel amaçlı kullanılan alanların başında gelir.

Ege Bölgesi'nde Denizli ili sınırları içinde yer alan Honaz Dağı Milli Parkı, Türkiye'nin güneybatı kesimlerinde bulunur. Milli Park, 2528 metrelik zirvesiyle Ege Bölgesi'nin en yüksek noktasını içinde barındıran Honaz Dağı etrafında oluşturulmuştur. Çevresinden oldukça dik olarak yükselen dağ, çoğunluğu kızılçam, karaçam ve ardıçtan oluşan gür bir bitki örtüsüne sahiptir.

Batı Karadeniz Bölgesi'nde Kastamonu ve Bartın illeri arasında yer alan bu milli park, Türkiye'nin en önemli orman alanlarından birini içinde barındırır. Aynı zamanda, parkın kapladığı alan içindeki doğal yaşlı orman, uluslararası alanda da önemlidir ve WWF'nin Küresel Düzeyde Öncelikli 200 Ekolojik bölgesinden birine dahil edilmiştir. Dünya üzerinde hala sahip olduğumuz doğal mirasın en önemli ve eşsiz örneklerini barındıran Küre Dağları Milli Parkı, ziyaretçileri için adeta bir "doğal arboretum" (ağaç müzesi) işlevi görür.

Doğu Anadolu Bölgesi'nde Kars ve Erzurum illeri sınırları içinde yer alan milli parkın asıl kaynak değerini 1914 yılında bölgede donarak şehit olan 90 bin askerin aziz hatırası oluşturur. 1. Dünya Savaşı'nda Kafkas Cephesi'nde Ruslar ile çarpışmak üzere harekete geçerek 3100 metreye ulaşan Allahuekber Dağları'nı geçip Sarıkamış'a ulaşmayı hedefleyen Türk Ordusu'na mensup 90000 asker soğuk, açlık ve hastalığın pençesine düşerek şehit olur. Böylesi bir trajedinin yanı sıra, uzun yıllar süren savaşlara tanıklık etmiş bölgede bir çok şehitlik bulunmaktadır.

Tarihi değeri tartışılmaz olan Sarıkamış-Allahuekber Dağları Milli Parkı'nın kaynak değerlerinden bir ikincisini ise, bölgede bulunan Sarıçam ağaç türünün bölgede en yüksek rakımda yayılış gösteriyor olmasıdır. Bölgede bulunan Sarıkamış Ormanları arasındaki Sarıkamış kayak merkezi; kar kalitesi açısından önem kazanmıştır. Çamlar arasında toplam 12 kilometreyi bulan 5 etaplı piste sahip 2500 rakımlı Cıbıltepe'nin muhteşem bir doğal güzelliği vardır. Cıbıltepe'nin kristal karla kaplı olması ise onu kayakçılar açısından daha cazip hale getiriyor. Normal kış koşullarında 1.5 metre dolayında olan kar, kayak sporu için oldukça elverişli ve sadece Alplerde olan kristal kar özelliği göstermektedir.

Türkiye'nin İç Anadolu Bölgesi'nde, Kayseri ili sınırları içinde yer alan Sultan Sazlığı Milli Parkı, bölgenin bozkır ekosistemi içinde barındırdığı tatlı ve tuzlu su kaynaklarıyla önem kazanan bir alanı içinde barındırır. Tatlı ve tuzlu su göllerinin bir arada bulunduğu nadir ekosistemlerden biri olan alan, aynı zamanda barındırdığı soyları tükenme tehlikesiyle karşı karşıya olan kuş türleri bakımından da önemlidir.

Bölgede göl ve bataklık alanlarıyla deniz arasında yer alan kıyı kumullarında milli parkın uluslararası sözleşmelerle koruma altına alınmış bitkileri bulunur. İğneada Longoz Ormanları Milli Parkı denizi, ince kum sahili, ormanları, gölleri ve dereleriyle pek çok farklı doğal güzelliği bünyesinde toplamış bir cenneti andırır. Antik Trak halkına bir zamanlar yurt olmuş bu toprakları yapılacak bir seyahat dünya üzerindeki cenneti adımlamanın bir yolu olarak da görülebilir.

İğneada, kuş göç yolu üzerinde bulunduğundan kuş gözlemi için uygun olanaklar sağlar. Muhteşem güzellikteki ormanlarında, bisiklet turu, yürüyüş, fotosafari ve yön bulma aktiviteleri yapılabilir. Ayrıca Karadeniz'in güzel kıyılarından biri olan İğneada'da yaz ayları sahil turizmi için çok uygundur.

Adana'nın Yumurtalık ilçesi sınırlarında yer alan Yumurtalık Lagünü Milli Parkı, 2008’de Türkiye’nin 40. milli parkı ilan edildi. Yumurtalık’taki lagünler, Çukurova Deltası’nın en önemli parçası. Çukurova Deltası, Seyhan ve Ceyhan nehirleri ile Berdan Çayı’nın taşıdığı alüvyonlarla oluşuyor. Lagünler, tatlı ve tuzlu su bataklıkları, geniş çorak düzlükler, çamur düzlükleri, sazlıklar, kumullar ve Halep çamı ormanından oluşan Yumurtalık Lagünleri aynı zamanda I. derecede doğal sit alanı ve Ramsar alanı statüsünde.

Seyhan-Ceyhan deltası üzerindeki göl lagünlerindeki bitki ve hayvan türleri ile özellikle Halep çamı olarak bilinen gibi nadir yayılışı olan bitki türü için korunan doğal ortam oluşturmaktadır. Milli Park'ta ayrıca Caretta caretta ve özellikle Chelonia mydas olmak üzere 2 tür deniz kaplumbağasının varlığını sürdürdükleri alan özelliğine sahiptir.

Yumurtalık Lagünleri, Anadolu üzerinden geçen kuş göç yolları üzerindeki önemli konaklama, dinlenme ve beslenme alanıdır. Geçmişte Mart, Nisan ve Mayıs aylarında yapılan bir çalışmada alanda toplam 252 kuş tür saptanmıştır. Alanda değişik türden binlerce ördek, sakarmeke, flamingo, kılıçgaga, akça cılıbıt ve küçük kumkuşu kışlamaktadır. Kaynaklara göre geçmişte bazı yıllar Yumurtalık Lagünlerinde kışlayan kuş sayısının 70.000’i aştığı belirtilmektedir.

İşgalin Aziziye Tabyalarına doğru ilerlediğinin haberini alan Erzurum halkına, o sıralarda henüz 20 yaşında bir genç kadın olarak önderlik etmiş olan Nene Hatun, gösterdiği kahramanlıkla adını tarihe yazdırmıştır. Nenehatun Tarihi Milli Parkı'nın kaynak değerini 22 Mayıs 1955 yılında vefat etmiş olan bu kahraman Türk kadınının aziz hatırası ve onun önderliğinde düşman işgaline karşı direnen Erzurum halkının mücadelesi oluşturur.

Milli Parkı ziyaret eden katılımcılar, yapılacak çevresel düzenlemelerle birlikte, Aziziye ve Mecidiye Tabyaları'nın savaşta hangi amaçla yapıldığını, dönemin koşullarında tabyalarda bulunan askerin hangi şartlarda yaşadığını, mühimmat ve savaş gereksinimlerini nasıl karşıladıklarını öğrenme şansı bulacaktır.

Bayburt ve Erzurum illeri sınırları içerisinde bulunan 6335 hektar büyüklüğünde, 100 yıl önce Osmanlı-Rus Savaşı'nın yaşandığı Kop Dağı, 15.11.2016 tarihinde milli park ilan edildi. Birinci Dünya Savaşı'nda, Doğu Cephesi'nde Rus ordusunun durdurulmasında çok önemli yeri olan Bayburt-Kop müdafaası sadece doğu cephesinin değil, savaşın ve geleceğimizin de seyrini değiştiren büyük bir mücadeledir. Muharebenin günümüze intikal etmiş izleri olan mevziler, siperler, şehitlikler, anıtlar, muharebede kullanılan binalar vb. yapılar milli parkın ana kaynak Değerini oluşturmaktadır.

Alanda Kop Şehitleri Abidesi bulunmaktadır. Kop Şehitleri Abidesi, 1916 yılında Kop Geçidi'nde ve Çoruh Havzası'nda düşmana direnen ve bu direnişte şehit olan askerlerin anısına 1963 yılında Kop Dağı'nın zirvesine yapıldı.

Kop Dağı, aynı zamanda Türkiye’nin en zengin kelebek alanlarından biridir. 10’u endemik, 37’si nadir olmak üzere 134 kelebek türünü barındırır.

Muş sınırları içinde 14.604 hektarlık bir alana yayılmış olan Malazgirt Meydan Muharebesi Milli Parkı, 17.03.2018 tarihinde milli park ilan edildi. Büyük taarruzun gerçekleştirildiği, savaşın kazanıldığı ve Anadolu'nun kapılarının Türklere açıldığı tarih olan 26 Ağustos 1071'e atfen milli parkın 26 Ağustos 2018 tarihinde açılışı planlanıyor.

Yüzyıllar boyunca anayurt yapılacak Anadolu’nun kapılarının Türklere açılmasına sahne olmuş sahada kurulacak milli park ile tarihe ait bilgi ve milliyet duygusunun pekiştirilmesi hedefleniyor. Milli park'a yapılacak çalışmalar arasında şunlar yer alıyor:

Giriş kapısı, fetih yolu, mescit, merasim alanı, meydan, toplanma ve ikram alanı, namazgah, helikopter pisti, etnospor alanı, otopark, Türk tarihi temalı sosyal yaşam alanı, Malazgirt Meydan Muharebesi canlandırma alanı (Turan taktiği ve cenk meydanı), anıt, ziyaretçi tanıtım merkezi, müze ve minyatür, rekreasyon alanı ile idari bina.

Kurtuluş Savaşı'nda cepheye silah ve erzak taşınan İnebolu ile Ankara arasındaki 105 kilometrelik güzergahta sınırları çizilen alanlar "İstiklal Yolu Tarihi Milli Parkı" olarak belirlendi. 'İstiklal Yolu Tarihi Milli Parkı', Türkiye'nin 44. milli parkı oldu.

İnebolu'dan başlayan tarihi yol güzergahı Küre, Seydiler, Kastamonu, Ilgaz, Çankırı, Çubuk ve Kalecik'ten Ankara'ya kadar uzanıyor.

Siirt'in merkez, Aydınlar ve Eruh ilçeleri sınırlarında yer alan Botan Vadisi, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile "Botan Vadisi Milli Parkı" olarak belirlendi. Bu karar ile 'Botan Vadisi Milli Parkı' Türkiye'nin 44. milli parkı oldu.

Bitlis'in güneyindeki yüksek dağların eteklerinden kaynağını alan Botan Nehri, batıya doğru akarken kendine derin bir vadi oluşturur. Bu Botan Vadisi'dir. Türkiye'nin en dik ve sarp vadilerinden biri olan Botan Vadisi, güneyde Siirt'e doğru uzanırken 2741 metre yüksekliğindeki Doğruyol ve 2631 metrelik Kapılı Dağı'nın arasından geçer ve Dicle Vadisi'ne açılır.

Tarihte "Onbinlerin Yürüyüşü" olarak adlandırılan MÖ 500 yıllarında Yunan ordularının Anadolu'ya yaptıkları seferde kullanılan Botan Vadisi doğu-batı ekseninde uzanır. Güney, doğu ve batı yönünde, yükseklikleri bazı yerlerde 1000 metreyi bulan kayalık yamaçlarında kışın bile termik hava akımlarının oluşması vadide yılın 12 ayı uçuş yapılabilmesini olanaklı kılar.

Bunun dışında vadide trekking yapmak isteyenler için çeşitli zorluk seviyelerinde yürüyüş parkurları ve 3 adet dağ bisikleti rotası da bulunmaktadır.

Hakkari'nin Yüksekova ilçesine 50 kilometre uzaklıkta 3 bin 400 rakımlı doğa harikası Cilo ve Sat Dağları bölgesi, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın imzasıyla Resmi Gazete'de yayımlanan kararla milli park ilan edildi. Bu karar ile 'Hakkari Cilo ve Sat Dağları Milli Parkı' Türkiye'nin 45. milli parkı oldu.

Kararda, Yüksekova Cilo ve Sat Dağları bölgesinin 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu'nun 3'üncü maddesi gereğince milli park ilan edildiği belirtildi. Hakkari Cilo ve Sat Dağları Milli Parkı'nın alanı 27 bin 500 hektar olarak tespit edildi.

Cilo ve Sat Dağları bölgesinde şelale, göl, onlarca kilise, eskiden yaylacıların koruma amaçlı yaptığı yapılar, dağ silsilesinde Türkiye'nin en yüksek iki zirvesinin bulunduğu Uludoruk ve 20 bin yıllık buzullar bulunuyor.

El değmemiş doğasıyla öne çıkan Cilo Dağları'ndaki bazı alanlar ile Sat Buzul Gölleri'nin bulunduğu bölgeye doğaseverler de oldukça ilgi gösteriyor.