Çiplerde tedarik sıkıntısı artarken Apple, iPhone ve MacBook'lar için CXMT'nin Çin'de üretilen bellek çiplerini test ediyor.

Teknoloji devi Apple, Çinli CXMT'nin bellek çiplerini test ediyor. Wall Street Journal'ın Pazar günü bildirdiğine göre, yapay zeka patlamasının tetiklediği bileşen kıtlığını hafifletmek için iPhone ve MacBook'lar da dahil olmak üzere çeşitli ürün gruplarında değişiklikler yapılıyor.

Habere göre, konuyla ilgili bilgi sahibi kişilere atıfta bulunularak, Apple'ın Çin'in piyasa değeri bakımından en büyük çip üreticisi olan CXMT ile Çin'de satılan bazı cihazlarda kullanılmak üzere bileşen tedariki konusunda ön görüşmeler yaptığı belirtildi.

Federal yasaların, ABD şirketlerinin CXMT'ye teknoloji transfer etmesini engellemesi Apple'ın özel çipler sipariş etmesini fiilen durduruyor. Apple, siyasi tepkilerden kaçınmak için CXMT ile iş yapabilmek adına Beyaz Saray'ın onayını almayı umuyor.

Apple'ın yanı sıra, dizüstü bilgisayar üreticileri HP ve Acer da, tedarik sıkıntısını hafifletmek amacıyla ABD dışında satılan cihazlarda CXMT bellek çipleri kullanmaya başladı.

Apple ve CXMT, konuya ilişkin yorum taleplerine herhangi bir yanıt vermedi.

Otonom yapay zeka modellerinin şirketlerin dijital altyapılarına doğrudan insan talimatı olmadan sızdığı vakalar, teknoloji dünyasında büyük bir endişe dalgası yarattı.

Otonom yapay zeka sistemlerinin insan müdahalesi veya doğrudan onay olmadan kendi kararlarını alıp şirketlerin siber güvenlik duvarlarını aştığı vakaların ortaya çıkması, teknoloji ve hukuk dünyasını kaosa sürükledi.

Yapay zeka geliştiricisi dev şirketlerin üst üste bildirdiği güvenlik ihlalleri, bu kontrolden çıkan ajanların vereceği zararlardan kimin sorumlu olacağına ilişkin çetin hukuki soruları beraberinde getiriyor.

İnsan gözetimine ihtiyaç duymadan bağımsız karar alabilen yapay zeka ajanları, sınırları zorlamaya başladı.

ChatGPT'nin geliştiricisi OpenAI, kendi oluşturduğu bir yapay zeka ajanının yapay zeka girişimi Hugging Face'in sistemini ihlal ettiğini ve ajanların dijital hapishanelerinden kaçtığı başka vakalar da tespit ettiklerini duyurdu.

Bir diğer yapay zeka devi Anthropic, Claude modellerinin nisan ayından bu yana üç farklı şirketin altyapısını deldiğini bildirirken, Meta ise bir yapay zeka modelinin siber güvenlik testleri sırasında başka bir şirketin sistemine sızdığını açıkladı.

Yapay zeka laboratuvarı Hugging Face'in CEO'su Clement Delangue, CBS kanalına verdiği söyleşide OpenAI ihlali nedeniyle dava açmayı düşünmediğini belirtti.

Ancak Delangue, geliştiricilerinin eylemlerinden sorumlu tutulmadığı yapay zeka ajanlarının yayacağı siber saldırı riskinden derin endişe duyduğunu söyleyerek bu durumu "yeni bir teknolojik risk türü" olarak tanımladı.

Otonom yapay zekaların yol açtığı güvenlik ihlallerinde mağdur olan taraf yalnızca siber savunması delinen şirketlerle sınırlı kalmıyor.

Sistemleri ihlal edilen şirketlerin çalışanları ve kişisel verileri sızdırılan müşteriler dava açma potansiyeli taşıyor.

Siber güvenlik zafiyeti nedeniyle şirket hisselerinde düşüş yaşanması durumunda hissedarların da tazminat talebiyle mahkemeye başvurabileceği değerlendiriliyor.

Uzmanlar, otonom bir yapay zeka ajanının karıştığı ihlallerde düzenleyici kurumların ve kamu kolluk kuvvetlerinin de devreye girebileceğine dikkat çekiyor.

ABD makamları ise, geçmiş dönemlerde de güvenlik zafiyeti yaşamadan önce siber koruma tedbirlerini yanlış veya eksik beyan ettiği gerekçesiyle şirketlere karşı hukuki yaptırımlar uygulamıştı.

Kontrolden çıkan yapay zeka eylemleri oldukça yeni bir olgu niteliği taşısa da hukuk uzmanları, yerleşik hukuk ilkelerinin sorumluluk tespitinde yol gösterici olduğunu vurguluyor.

Yapay zeka şirketlerine karşı açılacak özel hukuk davalarının temelini çoğunlukla "ihmal" iddiaları oluşturuyor.

Bu süreçte davacıların, otonom ajanı geliştiren, test eden veya kullanıma sunan laboratuvarın öngörülebilir zararları önleme ya da en aza indirme konusunda gerekli tedbirleri almadığını kanıtlaması gerekiyor.

Otonom yapay zeka ajanlarının karıştığı siber korsanlık vakalarının sıklaşması durumunda, bu tür ihlallerin "öngörülebilir" olduğunu savunmak daha da kolaylaşabilir.

Sistemleri ihlal edilen şirketler, bilgisayar ağlarına erişimi koruma altına alan yasaların ihlal edildiğini de öne sürebilir.

Nitekim birçok hukuk firması, yayımladıkları bilgi notlarında OpenAI ve Anthropic açıklamalarının federal Bilgisayar Dolandırıcılığı ve Kötüye Kullanımı Yasası kapsamında sorumluluk doğurduğuna işaret ediyor.

Fakat söz konusu yasa kanıtlanmış bir "kasıt" şartı arıyor.

Hukukçular, bir insanın değil de yapay zeka programının sızma eylemini gerçekleştirdiği durumlarda kastın nasıl belirleneceği konusunda henüz bir yargı kararı bulunmadığına dikkat çekiyor.

ABD Temyiz Mahkemesi, 5 Ağustos tarihinde aldığı kararda, Perplexity'ye ait yapay zeka ajanlarının gizlice özel Amazon müşteri hesaplarına erişerek Bilgisayar Dolandırıcılığı ve Kötüye Kullanımı Yasası'nı ihlal ettiği yönündeki Amazon iddiasını zayıf buldu.

Ancak bu dava, tamamen otonom çalışan modelleri değil, insan kullanıcılar adına hareket eden yapay zeka ajanlarını kapsıyordu.

Uzmanlara göre ABD'de açılacak olası bir davada ilk hedef yapay zeka ajanını oluşturan teknoloji şirketi olacak. 

Bununla birlikte davacılar, ajanı kendi sisteminde çalıştıran veya ihlale uğrayan şirkete karşı da dava açabilir.

Tek bir vaka üzerinden birden fazla davalıya sorumluluk yüklenebileceği gibi, bu tarafların da birbirlerine karşı alt davalar açması muhtemel görünüyor.

Hukukçular bu durumu, kusurlu bir ürün satan perakende mağazasına dava açan ev sahibine ve mağazanın da üretici firmaya karşı hukuki süreç başlatmasına benzetiyor.

Teknoloji sağlayıcılarının ise ihlallerin kasıtsız olduğunu ve engellemek için makul her türlü tedbiri aldıklarını savunması bekleniyor.

Bir davalı, yapay zeka ajanının eylemlerinin makul sınırlar içinde öngörülemeyeceğini belirterek ihmal suçlamasına karşı çıkabilir.

Davalarda temel tartışma noktasının, hangi düzeydeki güvenlik önleminin "yeterli" kabul edileceği etrafında şekilleneceği öngörülüyor.

Kaliforniya'da kabul edilen 316 sayılı Meclis Yasası ise yapay zeka sistemlerini geliştiren veya kullanan davalıların, "teknolojinin kendisi suçlu" diyerek sorumluluktan kaçmasını engelliyor.

Yine de yasa; şirketin eylemlerinin doğrudan zarara yol açmadığı veya sorumluluğun başka taraflarca paylaşıldığı yönündeki savunma kapılarını açık tutuyor.

Çin'in yükselen yapay zeka devi DeepSeek, robot üreticisi Unitree'nin Şanghay'daki halka arzına 140,8 milyon yuan yatırım yaparak şirketin yüzde 2,31 hissesini satın aldı.

Çin'in en önde gelen yapay zeka devi DeepSeek, robot üreticisi Unitree'ye 140,8 milyon yuan (20,8 milyon dolar) yatırım yaptı.

Borsa bildirimine göre iki şirket, insansı makineler için yapay zeka modellerini ortaklaşa geliştirmek üzere anlaştı.

Yatırım kapsamında DeepSeek, Şanghay'daki halka arzın stratejik tahsisat kanalı üzerinden 933 bin 399 Unitree hissesi aldı.

Söz konusu miktar, stratejik tahsisat aracılığıyla dağıtılan hisselerin yüzde 2,31'ine karşılık geliyor.

Çin'in doğusundaki teknoloji merkezi Hangzhou'da yer alan her iki şirket, DeepSeek'in yapay zeka modellerindeki uzmanlığını Unitree'nin makine mühendisliği, hareket kontrolü ve somutlaşmış zeka alanındaki çalışmalarıyla birleştireceklerini bildirdi.

Reuters haber ajansının aktardığına göre borsa bildiriminde, Yushu Technology adıyla da bilinen Unitree'nin model eğitimi hizmetleri ve teknik çözümler tedarik ederken DeepSeek'e öncelik vereceği kaydedildi.

DeepSeek de benzer şekilde robot satın alırken veya somutlaşmış yapay zeka uygulamalarını araştırırken Unitree'yi tercih edecek.

Kurulan ortaklık, insansı robot geliştiricilerinin karşı karşıya kaldığı en önemli engellerden birini hedefliyor.

Şirketler, yabancı ortamları kavrayabilen ve talimatları güvenilir biçimde fiziksel eylemlere dönüştürebilen bir robot "beyni" inşa etmeyi amaçlıyor.

Çin, yürüyebilen, koşabilen ve koreografisi belirlenmiş rutin hareketleri icra edebilen görece ucuz robotlar geliştirdi.

Fakat robotların otonom biçimde yararlı işler yapabilmesi, nesneleri yönlendirme ve değişen çevre koşullarına tepki verme gibi fiziksel dünyaya ait kıt verilerle eğitilmiş modellere ihtiyaç duyuyor.

Çinli robot üreticileri, insanların insansı robotlara kıyafet katlama ve kapı açma gibi görevlerde tekrar tekrar rehberlik ettiği veri toplama tesisleri işletiyor.

DeepSeek'in geliştirdiği yapay zeka modelleri kodlama, matematik ve mantık yürütme testlerinde yüksek performans sergilerken, fiyatta da agresif biçimde rekabet ediyor.

Ancak şirketin güçlü yönleri, metinle birlikte görselleri de işleyebilen çok modlu bir sistemden ziyade dil modeli serilerinde yoğunlaşmış durumda.

DeepSeek, VL2 de dahil olmak üzere ayrı görsel-dil araştırma modelleri yayımladı fakat bu sistemler şirketin amiral gemisi ticari modeline entegre edilmedi.

Nisan ayında bir DeepSeek araştırmacısı, noktalar ve sınırlayıcı kutular aracılığıyla görsel akıl yürütmeyi geliştirmeye yönelik bir projeyi kısa süreliğine yayımladı.

Söz konusu çalışma ve resmi GitHub deposu, kamuoyuna herhangi bir açıklama yapılmadan geri çekildi.

Unitree ile yapılan ortaklık, bu tür çalışmaları hızlandırmak adına DeepSeek'e robot sağlayabilir ve fiziksel dünya verisi temin edebilir.

Yapay zeka platformlarının ürün tavsiyeleriyle artan çevrimiçi alışveriş trafiği, perakende devlerini arama sonuçlarında üst sıralara çıkmaya yönlendiriyor. Şirketler bir yandan yapay zeka araçlarıyla görünürlük kazanmaya çalışırken diğer yandan gelecekteki satışları şekillendiren müşteri verilerini korumak amacıyla satın alma işlemlerinin kendi sitelerinde tamamlanmasını istiyor.

Alışveriş yapan tüketicilerin ürün tavsiyeleri için ChatGPT ve Google’ın Gemini gibi yapay zeka araçlarına yönelmesi, perakendecileri bu platformların sonuçlarında üst sıralarda yer alma yarışına sevk ediyor.

ABD'de Walmart, Ulta Beauty ve Wayfair gibi e-ticaret ve perakende şirketleri, ürünlerinin sohbet robotu aramalarında öne çıkması amacıyla web sitelerini güncelliyor.

Fakat şirketler, sonraki satışları ve müşteri sadakatini besleyen gezinme alışkanlıkları, sepet büyüklükleri ile geçmiş alışveriş verilerini toplayabilmek için satın alma sürecinin kendi sitelerinde gerçekleşmesini hedefliyor.

Juniper Research verilerine göre Anthropic’in Claude ve Google'ın Gemini gibi yapay zeka ajanlarının tüketicileri perakende sitelerine yönlendirmesiyle bu yıl yapay zeka kaynaklı alışveriş harcamalarının 8 milyar dolara ulaşması bekleniyor.

Adobe Analytics tarafından paylaşılan veriler ise ABD'li tüketicilerin yüzde 41'inin haziran ayında çevrimiçi alışveriş için üretken yapay zekadan yararlandığını gösteriyor.

Yapay zeka hizmetleri üzerinden yönlendirilen ziyaretçilerin, geleneksel kanallardan gelen alışverişçilere kıyasla ziyaret başına yüzde 41 daha yüksek gelir sağladığı kaydediliyor.

Sayfaları anahtar kelimeler ile bağlantılara göre sıralayan geleneksel arama motorlarının aksine sohbet robotları detaylı sorulara yanıt veriyor.

Bu da perakendecilerin ürün tanımlama yöntemlerini ve müşterilerin markaları bulma süreçlerini yeniden yapılandırmasını gerektiriyor.

Ulta Beauty Dijital ve E-Ticaret Başkanı Josh Friedman, konuya dair Reuters ajansına yaptığı değerlendirmede, "Müşterilerimiz neredeyse her zaman orada olmak istiyoruz. İster Google aramaları ister ortaklı pazarlama veya Facebook olsun, başkalarının platformlarında müşterilere ulaşmanın her zaman bir bedeli vardır. Bunun da farklı olduğunu düşünmüyorum" dedi.

Ulta Beauty, ürünlerini Gemini ve ChatGPT üzerinden bulan alışverişçilerde dönüşüm ve satın alma isteğinin iki katına çıktığını bildiriyor.

Şirket, alışveriş sepetlerini ve Ulta Beauty Rewards sadakat programını Gemini bünyesindeki yapay zeka destekli alışverişe entegre etmek üzere Google ile ortak çalışmalar yürütüyor.

Ancak Friedman, işlemlerin Ulta’nın kendi web sitesinde tamamlanmasını tercih ettiklerini vurguluyor.

Perakende yöneticileri, şirketlerin müşteri tercihlerine dair genel amaçlı yapay zeka araçlarından çok daha fazla bilgiye sahip olduğunu ve bu durumun kendilerine avantaj sağladığını savunuyor.

Amazon Web Services (AWS) Küresel Dijital Ticaret Direktörü Vince Koh, "Bir alışverişçi satın alma işlemini markanın kendi sitesinde tamamladığında, perakendeci o müşteriyle doğrudan bir ilişki sürdürür" ifadelerini kullandı.

AWS, Tapestry bünyesindeki Kate Spade dahil olmak üzere perakende müşterilerini ürün pazarlamasında yapay zeka platformlarını kullanmaya teşvik ederken, şirketlerin kendi web sitelerinin "satın almak için en iyi yer" olarak kalmasını sağlamayı amaçlıyor.

Koh'un aktardığına göre, tüketiciler Kate Spade’in internet sitesinde AWS destekli arama araçlarını kullanarak 380 dolarlık süet çanta gibi ürünleri aradığında; şirket incelenen ürünler, bütçe ve stil tercihlerine ilişkin verileri kullanarak kişiselleştirilmiş öneriler sunabiliyor ve müşteri sadakati oluşturabiliyor.

Koh, perakendecilerin ürünleri ve müşterileri hakkında genel amaçlı yapay zeka araçlarından daha fazla bilgi sahibi olmasının tavsiyeler ile müşteri bağlılığı hususunda kendilerine üstünlük kazandırdığını belirtiyor.

Düğün planlama platformu The Knot da benzer bir yöntem uyguladığını açıklıyor.

Şirket, hizmet sağlayıcılarının ChatGPT sonuçlarında görünmesi için web sitesini optimize ederken, çiftlerin mekân ve davetiye rezervasyonlarını doğrudan kendi platformu üzerinden yapmasını sağlamaya çalışıyor.

Yapay zekanın büyük dil modellerine atıfta bulunan The Knot CEO'su Raina Moskowitz, "Büyük dil modelleri başlamak, aramak ve planlamak için başka bir yer sunuyor. Ancak, insanların düğünleri organize etmesine yardımcı olacak otuz yıllık veriye sahibiz" değerlendirmesinde bulundu.

ChatGPT ve Gemini ürün pazarlamada önemli bir kanal haline gelse de tüketicilerin satın alma işlemlerini hâlâ perakendecilerin kendi web sitelerinde yapmayı daha güvenli veya elverişli bulduğu belirtiliyor.

OpenAI, mart ayında tüketicilerin ChatGPT üzerinden kıyafet ve diğer ürünleri satın almasını sağlayan "Instant Checkout" (Anında Ödeme) özelliğini sonlandırdı.

Şirket mevcut süreçte ürün keşfine ve Etsy gibi pazar yerleri ile tüccarların kendi ödeme sistemlerini kullanmalarına odaklanıyor.

Etsy de benzer bir eğilim kaydettiğini bildiriyor.

Etsy Ürün ve Teknoloji Başkanı Rafe Colburn, ürünleri ChatGPT aracılığıyla bulan kullanıcıların satın alma işlemini tamamlamak için genellikle Etsy'nin kendi web sitesine geri döndüğünü açıkladı.

Colburn, duruma ilişkin "Bu süreç, her zaman ChatGPT’nin aracılık ettiği bir bağ değil, daha derin bir ilişkinin başlangıcı" yorumunu yaptı.

Gökbilimciler, Güneş'ten 30 kat büyük dev bir yıldızın patlayarak yok oluş sürecini ilk andan itibaren gözlemlemeyi başardı. Çin'in uzay teleskobuyla tespit edilen şok dalgasının ardından dünya genelindeki çok sayıda teleskop patlamayı aylarca takip etti. İncelemeler, dev yıldızların daha önce bilinmeyen yollarla da patlayabildiğini ortaya koydu.

Gökbilimciler, devasa bir yıldızın patlamayla gerçekleşen ölümünü baştan sona gözlemleme fırsatı yakalayarak bu tür şiddetli olayların daha önce bilinenlerden farklı biçimlerde de gerçekleşebildiğine dair yeni bulgular elde etti.

Gözlemler, Çin'e ait Einstein Probe uzay teleskobunun mart ayında anlık bir X ışını parlaması tespit etmesiyle başladı. Bu parlamanın, çöken yıldız çekirdeğindeki patlamanın tetiklediği güçlü bir şok dalgasının dev yıldızın yüzeyini yarıp geçmesiyle oluştuğu bildirildi.

"Şok kırılması" olarak adlandırılan bu olgunun her süpernovada meydana geldiği düşünülüyor. Ancak son derece kısa sürmesi sebebiyle tespit edilmesinin çok zor olduğu, son gözlemin ise 2008 yılından bu yana ilk kez yapıldığı belirtildi.

Astrophysical Journal Letters dergisinde yayımlanan iki bilimsel makaleden birinin başyazarı olan Pittsburgh'daki Carnegie Mellon Üniversitesinden araştırmacı Brendan O'Connor, bu süreci eşzamanlı yakalamanın tesadüf gerektirdiğini aktardı.

Diğer araştırmanın başyazarı Maryland Üniversitesinde görevli NASA Einstein Araştırmacısı Jillian Rastinejad ise şok dalgasının radar gibi işlediğini belirterek şu ifadeleri kullandı:

"Şok dalgası yıldızın dış katmanlarını ve etrafındaki maddeleri yarıp geçerken, X ışınlarında tespit ettiğimiz sinyal üzerinde bir iz bırakır. Bu X ışınlarını kullanarak çökmek üzere olan yıldıza dair eşi benzeri görülmemiş yakından bir bakış elde edebiliriz."

Araştırmacılar, Dünya açısından süpernovanın bulunduğu noktanın Güneş'in arkasında kaldığı anlara kadar yaklaşık üç ay boyunca gözlemleri sürdürdü. 

Bu süreçte yörüngedeki Chandra X-ışını Gözlemevi ile çok sayıda yer tabanlı teleskop devreye sokuldu.

Dünya'ya yaklaşık 500 milyon ışık yılı uzaklıktaki bir galakside yer alan yıldızın, patlamadan önce Güneş'ten yaklaşık 30 kat daha büyük bir kütleye sahip olduğu hesaplandı.

Rastinejad, "Bu yıldız en devasa yıldızlar arasında yer alıyor, muhtemelen Betelgeuse'den daha büyük" diyerek, Samanyolu Galaksisi'nde Dünya'dan yaklaşık 500 ila 600 ışık yılı uzaklıkta bulunan ve süpernova ölümüne yaklaştığı düşünülen dev yıldıza atıfta bulundu.

Patlamanın ardından geride son derece yoğun kütleli ve çekim gücü ışığın bile kaçamayacağı kadar yüksek olan bir kara delik kaldığı değerlendiriliyor.

Yıldızın patlamadan önce güçlü yıldız rüzgarları sebebiyle hidrojen ve helyumdan oluşan dış katmanlarını savurmuş nadir bir dev tür olan Wolf-Rayet yıldızı olduğu açıklandı.

Söz konusu patlama "geniş çizgili Tip Ic" süpernova olarak sınıflandırıldı.

Bu tür patlamaların, dış katmanları soyulmuş ve fırlatılan maddelerin aşırı yüksek hızlarda hareket ettiği yıldızları kapsadığı, bu olayda ise maddenin ışık hızının yüzde 10'undan daha hızlı savrulduğu kaydedildi.

GAMA IŞINI PATLAMASI TESPİT EDİLMEDİ

Süpernova, genelde gama ışını patlaması adı verilen ve ışığın en yüksek enerjili formu olan yoğun gama ışını parlamalarıyla ilişkilendirilen güçlü patlamaların birçok özelliğini sergiledi.

Ancak bu vakada gama ışını patlamasına dair bir kanıt bulunamadı.

O'Connor, alandaki yanıtlanmamış temel sorulardan birinin, çöken bazı dev yıldızların neden ışık hızına yakın hızlarda maddeler püskürterek gama ışını patlamaları oluşturduğu, benzer yapıdaki diğer yıldızların ise bunu yapmadığı sorusu olduğunu ifade etti.

Söz konusu püskürmedeki hızlı hareket eden maddenin kendi içinde çarpışarak görülen gama ışınlarını ürettiğini belirten O'Connor, püskürmenin yıldızın yüzeyi veya son aşamada yıldızı çevreleyen yoğun madde tarafından engellenmiş olabileceğini dile getirdi.

O'Connor, engellenen püskürmelerin varlığının onlarca yıl önce teorileştirildiğini ancak henüz kesin olarak tanımlanamadığını vurgulayarak, "Başarılı ile engellenmiş bir püskürme arasındaki fark, püskürmenin çevreleyen yıldız maddesinden çıkacak kadar hızlı veya güçlü olup olmamasıdır" dedi.

Öte yandan söz konusu olayın, gama ışını patlaması ve madde püskürmesi olmadan gözlemlenen kendi türündeki ilk süpernova olduğu bildirildi.

Rastinejad, bu bulgunun en devasa yıldızların gökbilimcilerin daha önce düşündüğünden daha farklı yollarla öldüğünü gösterdiğini belirtti.

Rastinejad, bu uç süpernovaların astrofizikçiler için Dünya'da yeniden oluşturulamayacak yüksek yoğunluk ve sıcaklık gibi ekstrem koşullarda fizik yasalarının nasıl işlediğini inceleme fırsatı sunan birer laboratuvar olduğunu ifade etti.

Google ve internet istihbarat verilerine göre fidye arayan siber korsanlar, son bir ayda ABD'li önde gelen çok sayıda finans kuruluşunu ve şirketi hedef aldı. Korsanların telefon aramaları üzerinden çalışanların parolalarını çalmak amacıyla Blackstone, KKR ve Apollo gibi dev şirketlerin adına 72 sahte internet sitesi kurduğu belirlendi.

Google verilerine ve Reuters tarafından incelenen internet istihbarat kayıtlarına göre fidye hedefleyen siber korsanlar, son bir ay içerisinde ABD'deki önde gelen çok sayıda finans kuruluşuna ve sivil işletmeye yönelik saldırı girişiminde bulundu.

Toplanan veriler, korsanların özel sermaye şirketleri ve finans kuruluşlarında çalışan personelin parolalarını ele geçirmek amacıyla özel internet siteleri tasarladığını gösteriyor.

Hedef alınan yapılar arasında Blackstone, Bridgewater Associates, Apollo Global Management, Bain Capital, KKR, TPG, CME Group, Clearlake Capital ve Moody's gibi dev kurumların yanı sıra farklı ticari işletmeler de yer alıyor.

İnternet devi Google tarafından perşembe günü yayımlanan blog yazısında, söz konusu siber saldırı kampanyasını yürüten korsanların Redact, Pink, Falcon ve Helix gibi çeşitli isimler altında faaliyet gösterdiği kaydedildi.

Şirketin yayımladığı raporda, adları açıklanmayan bazı kurumların siber korsanlara fidye ödemek zorunda kaldığı aktarıldı. Ancak korsanların hangi şirketlerin sistemlerine erişmeyi başardığı henüz netleşmedi.

Uzmanlar, gelişmiş güvenlik yazılımlarına ve yapay zeka destekli tehditlere rağmen korsanların telefon araması gibi düşük teknolojili yöntemlerle finans sektörünü hedef almasının, geleneksel taktiklerin hâlen en etkili araçlar arasında yer aldığını gösterdiğini vurguluyor.

Saldırıların başarıya ulaşması halinde, şirketlere sermaye sağlayan ABD'nin en büyük özel sermaye fonlarına ait kritik verilerin sızması ihtimali bulunuyor.

Retail and Hospitality ISAC bünyesinde siber tehdit istihbaratı ürün yöneticisi olarak görev yapan Lee Clark, konuya ilişkin değerlendirmesinde, "Çevredeki çitler artık çok gelişmiş ve yüksek teknolojiye sahip olduğu için güvenlik görevlisini kapıyı bize açması yönünde kandırmamız yetiyor" ifadesini kullandı.

Clark, bu yöntemlerin hızla yayılmasının temel nedeninin insan unsuru olduğunu kaydetti.

Alphabet çatısı altında faaliyet gösteren Google, blog yazısında siber korsanların son dönemde odak noktalarını özel sermaye şirketlerine, hukuk bürolarına ve finansal derecelendirme kuruluşlarına çevirdiğini duyurdu.

Google Tehdit İstihbarat Grubu Kıdemli Tehdit Analisti Austin Larsen, korsanların genellikle finansal getirileri yüksek sektörleri hedef aldığını ve bu girişimlerinde çoğu zaman başarılı olduklarını söyledi.

Larsen, "Mesele tamamen maddi çıkarla ilgili. Bu şirketlerin elinde, çalındığı takdirde sızdırılmasını önlemek için fidye ödemeyi kabul edecekleri hassasiyette veriler bulunduğunu düşünüyorlar" dedi.

Google raporunda hedef alınan şirketlerin adlarına yer vermedi. 

Reuters ise raporda listelenen 72 zararlı internet sitesini DomainTools ve urlscan gibi ağ istihbarat platformları üzerinden analiz ederek her bir kuruma özel olarak hazırlanan alt alan adlarını ortaya çıkardı.

Söz konusu alt alan adlarına değinen Larsen, hepsinin muhtemelen sızma girişimlerinde kullanıldığını belirtti ancak "Tamamı başarıya ulaşmadı" diyerek ihtiyat uyarısında bulundu.

Google'a göre korsanlar titizlikle kurgulanmış sosyal mühendislik yöntemlerine başvurdu. Şirketlerin bilgi işlem destek ekibinden aradıklarını belirterek çalışanlara kişisel cep telefonlarından ulaşan korsanlar, bazı durumlarda arayan numara kısmında kurumun gerçek destek hattı numarasını gösterdi.

Çalışanlara sistem şifrelerini veya çok faktörlü kimlik doğrulama kodlarını acilen güncellemeleri gerektiği yönünde sahte talimatlar verildi.

Ardından personel "passkeyhelpdesk" veya "secure-passkey" gibi ifadeler içeren tuzak internet sitelerine yönlendirildi.

Bir çalışan şifresini girdiğinde, korsanlar kısa mesajla gelen veya uygulama üzerinden üretilen güvenlik kodunu telefon görüşmesi esnasında canlı olarak ele geçirdi ve arama sonlanmadan hesabı ele geçirdi.

Bu taktiğin son derece gelişmiş olarak nitelendirilmesinin yanlış olacağını vurgulayan Larsen, "Gelişmiş doğru kelime değil, sadece gerçekten çok etkili" değerlendirmesini yaptı.

Siber korsan gruplarına doğrudan ulaşılamadı. 

Bir dönem Blackfile adını kullanan Redact grubu, karanlık ağdaki internet sitesinde korsanların "siyasi veya ahlaki motivasyonlarla hareket etmediğini" ve "şu aşamada basının sorularını yanıtlamadıklarını" ilan etti.

Larsen, korsanların tam olarak kimler olduğunun veya aralarındaki ilişkinin niteliğinin henüz belirsizliğini koruduğunu söyledi.

Farklı isimler altında hareket etmelerine rağmen grupların ortak bir altyapı üzerinden birbirine bağlı göründüğünü aktaran Larsen, "Burada hâlen bilinmeyen bazı unsurlar var" diye konuştu.

Bir kısmı daha önce Bloomberg tarafından duyurulan siber saldırı girişimleri Wall Street dünyasında hareketliliğe yol açtı.

Reuters'a konuşan bir kaynağın aktardığına göre Point72 Asset Management, çarşamba günü yatırımcılarına siber korsanların hedefi olduğunu bildirdi.

Aynı kaynak ve süreç hakkında bilgi sahibi ikinci bir kişi, korsanların Two Sigma Investments ve Citadel dahil diğer bazı serbest yatırım fonlarının sistemlerine de sızmaya çalıştığını kaydetti.

Google'ın raporu ve verilere göre siber suçlular, finans kurumlarına yönelmeden önce çok sayıda farklı sektörü hedef aldı.

Kayıtlar, korsanların yalnızca son beş hafta içinde araç çağırma platformu Uber, çevrimiçi gayrimenkul şirketi Zillow, giyim markası Levi Strauss ile Paul Hastings ve Greenberg Traurig'in de aralarında bulunduğu birkaç hukuk firması dahil 200'den fazla şirket için dijital tuzaklar kurduğunu gösteriyor.

Greenberg Traurig firmasından yapılan yazılı açıklamada ise "Müşteri verilerini ve firmayı korumak adına uyguladığımız çok katmanlı güvenlik protokolleri sayesinde bir veri ihlali yaşanmamıştır" ifadesine yer verildi.

ABD'nin New Mexico eyaletinde mahkeme, Meta'nın "kamuya zarar" oluşturduğu ve çocuklara zarar verdiği iddiaları kapsamında şirkete 567 milyon dolar ödeme cezası verdi.

ABD'nin New Mexico eyaletinde mahkeme, Facebook, WhatsApp ve Instagram'ın çatı şirketi Meta'nın eyaletin "kamuya zarar" oluşturduğu ve çocuklara zarar verdiği yönündeki iddiaları kapsamında 567 milyon dolar ödemesine hükmetti.

Karar, mart ayında bir jürinin Meta'yı çocukları platformlarında çevrim içi avcılara karşı savunmasız bırakmak da dahil olmak üzere çeşitli zararlar nedeniyle sorumlu bulmasının ardından geldi.

Jüri o tarihte şirkete 375 milyon dolar tazminat ödemesi kararı vermişti.

Meta, Fransız haber ajansı AFP'ye yaptığı açıklamada, "Karara katılmıyoruz ve temyize gideceğiz" dedi.

Şirket açıklamasında ayrıca, "Platformlarımızda insanların güvenliğini sağlamak için yoğun çaba gösteriyoruz. Kötü niyetli kişileri ve zararlı içerikleri tespit edip kaldırmanın zorlukları konusunda da şeffaf davrandık" ifadelerini kullandı.

New Mexico Başsavcısı Raul Torrez, Facebook, Instagram ve WhatsApp'ın sahibi olan Meta'ya 2023 yılında dava açmış ve şirketin çocukları çevrim içi tehlikelere karşı korumakta başarısız olduğunu ileri sürmüştü.

Kapanış beyanında savcı Linda Singer, Meta'nın algoritmalarının yetişkin kullanıcıları ergenlerin paylaştığı içeriklere yönlendirdiğini ve şirketin gençlere yönelik risklere ilişkin iç bulgularını gizlediğini savundu.

Jüri mart ayında, Meta'nın ürünlerinin çocuklar açısından güvenli olduğu konusunda tüketicileri yanıltarak eyaletin Haksız Ticari Uygulamalar Yasası'nı ihlal ettiğine karar verdi.

Torrez, perşembe günü yaptığı açıklamada, "Bu dava her zaman çocukları korumak, ailelerin yanında durmak ve dünyanın en büyük teknoloji şirketlerinden birinin gençleri tehlikeye atan uygulamalardan sonuçlarına katlanmadan kazanç sağlayamamasını güvence altına almakla ilgiliydi" dedi.

Torrez ayrıca, "Bugünkü karar, sosyal medyanın çocuklarına ne yaptığı konusunda endişe duyan her ebeveyn ve çevrim içi ortamda daha güvenli büyümeyi hak eden her çocuk için bir zaferdir" ifadelerini kullandı.

Mahkeme kararına göre 567 milyon dolarlık fonun yaklaşık dörtte üçü ruh sağlığı tedavileri için kullanılacak ve ödeme beş yıla yayılacak.

Kalan tutar ise "farkındalık ve önleme", "tarama ve değerlendirme", "yönlendirme, bağlantı ve koordinasyon", uygulama ve değerlendirme programlarına ayrılacak.

Kararın ardından Meta, "Gençleri çevrim içi ortamda koruma konusundaki sicilimize güveniyoruz ve gerçekleri çarpıtan iddialara karşı kendimizi savunmayı sürdüreceğiz" açıklamasını yaptı.

Mahkeme ayrıca Meta'nın yükümlülüklerini yerine getirme çalışmalarına ilişkin yılda iki kez mahkemeye bilgi sunmasını da kararlaştırdı.

Karar kapsamında Meta'nın ürünlerinde değişiklik yapması ve New Mexico'da 13 yaşın altındaki çocukların Facebook ve Instagram'ı kullanmasını engellemek için çabalarını sürdürmesi istendi.

Sosyal medya kullanıcıları için yaş doğrulaması, dünya genelinde düzenleyici kurumlar arasında giderek daha fazla destek görse de bu tür uygulamaların hayata geçirilmesinin karmaşık ve güç olduğu belirtiliyor.

New Mexico Yargıcı Bryan Biedscheid kararında, otomatik oynatma, sonsuz kaydırma, beğeni sayıları, anlık bildirimler ve algoritmik öneriler gibi kullanıcı etkileşimini artırmak için tasarlanan özelliklere karşı özellikle ergenlerin daha hassas olduğunu kaydetti.

Kararda, bu tasarım özelliklerinin bazılarının sektör genelini ilgilendiren sorunlar ve ifade özgürlüğüyle bağlantılı meseleler içerdiği de belirtildi.

Buna rağmen yargıç, 18 yaşın altındaki kullanıcılar için anlık bildirimlerin ve kullanım süresinin aylık 90 saatle, yani günlük ortalama yaklaşık üç saatle sınırlandırılmasına ve "beğeni sayılarının" gizlenmesine hükmetti.

ABD'de sosyal medya şirketlerini çocuklara ve ruh sağlığına yönelik iddia edilen zararlar nedeniyle sorumlu tutmayı amaçlayan binlerce dava açılmış durumda.

Meta hakkında benzer iddialarla dava açan ABD eyaletlerinin sayısı 30'u aşarken, bu davalardan birinin ağustos ayında California'nın Oakland kentinde görülmeye başlaması bekleniyor.

Temmuz ayında ABD'li bir genç, yargılamanın başlamasına günler kala Meta'ya açtığı davayı geri çekti. Aynı kişi YouTube, TikTok ve Snap ile de gizli uzlaşmalara vardı.

Söz konusu dava, ülke genelindeki benzer binlerce davanın nasıl sonuçlanabileceğine yön verebilecek emsal bir dava olarak değerlendiriliyordu.

Sosyal medyanın ruh sağlığı üzerindeki etkilerine ilişkin ilk emsal dava mart ayında sonuçlandı. Los Angeles'taki bir jüri, Meta ve Google'ın 20 yaşındaki bir kadına 6 milyon dolar ödemesine karar verdi.

Mayıs ayında ise Meta, Snap, TikTok ve YouTube, Kentucky'deki bir okul bölgesiyle gizli uzlaşmaya vardı.

Orijinal iPhone dahil ilk nesil tüm akıllı ve tuşlu telefonların son sığınağı da yok oldu.

T-Mobile, 3 Ağustos Pazartesi günü 2G GSM ağını kullanımdan kaldırdı. Bu da Amerika Birleşik Devletleri'ndeki üç büyük operatörün de 2G hizmetini sonlandırdığı anlamına geliyor.

T-Mobile, 2G ağını aktif tuttu çünkü hala onu kullanan bazı eski müşterileri vardı. Amerika Birleşik Devletleri'ni ziyaret eden ve bağlantı için uluslararası dolaşım operatörü anlaşmalarını kullanan bazı müşteriler de sesli görüşme için 2G'ye ihtiyaç duyuyordu, ancak T-Mobile, 2G ağının sona ermesine hazırlanmak için küresel olarak operatörlerle birlikte çalıştı.

Halen T-Mobile'ın 2G ağını kullanan müşteriler, kapatma konusunda önceden uyarılmış ve geçiş için zaman verilmişti. 2G kullanan akıllı telefonlar, alarm panelleri, ödeme terminalleri ve diğer IoT aksesuarları artık çalışmayacak.

AT&T, 2G desteğini neredeyse on yıl önce, 2017'de sonlandırdı ve Verizon da 2020'de 2G desteğini kesti. Artık ABD'de hiçbir operatör 2G'yi desteklemediğinden, orijinal iPhone gibi eski cihazlar hiçbir hücresel ağa bağlanamayacak. iPhone, AT&T'nin 2G ağını kapatmasıyla 2017'de teknik olarak hücresel desteğini kaybetti ve şimdi son çözüm yolu da ortadan kalktı.

Her üç operatör de 2022'de 3G desteğini sonlandırdı ve VoLTE desteği olmayan ilk LTE iPhone'ları da piyasadan çekti.

Yapay zeka devleri piyasadaki tüm parçaları toplayınca Apple çaresiz kaldı. Ön siparişe sunulan cihazlar saniyeler içinde tükenebilir.

iPhone 18 Pro, iPhone 18 Pro Max ve katlanabilir "iPhone Ultra" bu yıl tedarik sıkıntısı yaşayabilir, bu da uzun bekleme sürelerine ve ön siparişler sırasında ilk etapta tükenmeye yol açabilir.

Yarı iletken analisti Tim Culpan, Apple'ın yeni iPhone modellerinin üretimini tamamlamak için yeterli DRAM temin etmekte zorlandığını ve çip tedarikçisi TSMC'nin de 1 milyar dolar değerinde paketlenmemiş işlemcisinin bellek çiplerini beklediğini söylüyor.

Apple'ın yeni A20 Pro çipleri, TSMC'nin 2nm üretim süreciyle üretiliyor ve işlemci ile DRAM'i yonga seviyesinde entegre etmek için Yonga Seviyesi Çoklu Çip Modülü (Wafer-Level Multi-Chip Module) paketleme yöntemini kullanıyor. Ne yazık ki, bu durum TSMC'nin montaj için DRAM'i elinde bulundurması gerektiği ve daha sonraki bir aşamada eklenemeyeceği anlamına geliyor. Apple, hazır yongaları stoklayıp daha sonra DRAM kullanılabilir hale geldiğinde ekleyemez.

Apple ve montajcıları ilk talebi karşılayabileceklerini düşünüyorlar, ancak perakende stokları hızla tükenebilir ve bu da teslimat sürelerinin uzamasına yol açabilir. Çip siparişlerindeki gecikmeler, ana mantık kartı montajını ve nihai cihaz montajını geciktirecek ve bu da Foxconn ve diğer montajcıların üretimini etkileyebilir.

DRAM'de aylardır yaşanan tedarik sıkıntısı, Mac Studio, Mac mini ve MacBook Air için uzun bekleme sürelerine yol açtı. Bellek üreten şirketler, daha karlı oldukları için yapay zeka veri merkezleri için çip üretimine öncelik veriyor ve bu da tüketici cihazları için çip üretimine çok az kapasite bırakıyor.

Tasarımın karmaşıklığı nedeniyle iPhone Ultra'nın üretiminde sorunlar yaşanacağına dair sürekli söylentiler vardı ve yeni katlanabilir modelin tedarikinin üç iPhone modeli arasında en sınırlı olabileceği belirtiliyor. Bazı raporlar katlanabilir iPhone'un Eylül ayında tanıtılıp daha sonra Ekim veya Kasım aylarında piyasaya sürülebileceğini öne sürerken, diğerleri iPhone 18 Pro ve Pro Max ile aynı anda satışa sunulacağını söylüyor.

iPhone Ultra'nın fiyatı 2 bin 500 dolara kadar çıkacak, ancak yeni tasarım ve Apple'ın yeni Apple Upgrade fiyatlandırma seçeneği, daha fazla insanın bu cihaza para ödemeye istekli olmasına yol açabilir. Apple'ın ayrıca iPhone 18 Pro ve iPhone 18 Pro Max'in fiyatlarını da artırması bekleniyor ve analistler, Apple'ın RAM için daha fazla ödeme yapması nedeniyle cihazların 300 dolara kadar daha pahalı olabileceğine inanıyor.

Geçen yıl, iPhone Air, iPhone 17 Pro ve iPhone 17 Pro Max ön sipariş döneminde tükendi ve teslimat süreleri Ekim ayına kadar uzadı. Üretimdeki olası gecikmelerin arzı etkilemesinin yanı sıra, bu yıl daha düşük maliyetli bir iPhone 18 seçeneği olmayacak, bu da iPhone 18 Pro arzı üzerinde daha fazla baskı oluşturacak. Apple, standart iPhone 18'i 2027 yılının başlarına kadar piyasaya sürmeyi planlamıyor.

Bilim insanları, yapay zekayı kullanarak doğada bulunmayan ve çoğalabilen sentetik virüsler geliştirdi. Araştırmacılar bu virüslerin gelecekte hastalıkları iyileştirebileceğini savunuyor.

ABD'deki bilim insanları, ilk kez yapay zeka kullanarak laboratuvar ortamında doğada bulunmayan ve çoğalabilen virüsler geliştirdi. 

Çalışma, yapay zekanın ilk kez sıfırdan eksiksiz bir virüs genomu oluşturduğu araştırma olarak kayıtlara geçti.

Stanford Üniversitesi araştırmacıları, DNA'da kodlanan genetik talimatları kullanarak yeni genomlar üretebilen "Evo 2" isimli üretken yapay zekâ programını geliştirdi. 

Araştırmacılar, bu sistemi kullanarak bakterileri enfekte eden 16 yeni sentetik virüs tasarlayıp üretti.

Geliştirilen 16 yeni virüsün yalnızca bakterileri enfekte ettiği ve insanlar için herhangi bir tehdit oluşturmadığı belirtildi.

Bu virüsler, bazı durumlarda hastalığa neden olan bakterileri yok etmek için antibiyotiklerin yerine kullanılabiliyor.

Çalışmayı tıp alanında yeni tedavilerin önünü açabilecek "çok önemli bir dönüm noktası" olarak değerlendiren araştırmacılar, bu teknolojinin yeni ilaç ve tedavilerin geliştirilmesiyle insan sağlığını büyük ölçüde iyileştirme potansiyeline sahip olduğunu savunuyor.

Ancak uzmanlar, yapay zeka tarafından tasarlanan virüslerin biyogüvenlik açısından ciddi endişeler doğurduğu uyarısında da bulundu. 

Aynı teknolojinin kötü niyetli kişiler tarafından yeni hastalıklar üretmek amacıyla kullanılabileceği belirtiliyor.

Gökbilimciler, Güneş'in gözle görülebilir yüzeyinin bugüne kadarki en yüksek çözünürlüklü görüntülerini elde ederek aşırı ısınmış güneş gazlarında burgulu ve girdap benzeri yapılar gözlemledi.

Gökbilimciler, Güneş'in gözle görülebilir yüzeyinin bugüne kadarki en yüksek çözünürlüklü görüntülerini elde ederek aşırı ısınmış güneş gazlarında burgulu ve girdap benzeri yapılar gözlemledi.

Bu yapılar, Vincent van Gogh'un 1889 tarihli "Yıldızlı Gece" tablosundaki gece gökyüzünde tasvir edilen biçimleri andırıyor.

Araştırmacılar, yaklaşık 1,4 milyon kilometrelik toplam güneş çapına kıyasla yaklaşık 100 kilometre derinliğinde nispeten ince bir tabaka olan Güneş'in fotosfer katmanının bir bölümüne ilişkin gözlemleri, ABD Ulusal Bilim Vakfı'nın Hawaii'de bulunan Daniel K. Inouye Güneş Teleskobu'nu kullanarak gerçekleştirdi.

Durağan görüntüler ve zaman atlamalı video kaydı, sürekli büyüyen sıcak plazma girdaplarını ortaya koyuyor.

Plazma, elektron adı verilen atom altı parçacıkların atomlardan serbest kalarak yüklü parçacıklardan oluşan bir çorba meydana getireceği kadar yüksek sıcaklıklara ısıtılmış gazı ifade ediyor.

Gözlemlenen girdapların çapı, dünyanın en güçlü güneş teleskobu tarafından tespit edilebilen minimum ölçek olan yaklaşık 19 kilometreden yaklaşık 170 kilometreye kadar uzanıyor.

Bu boyutlar insan ölçeğinde büyük ancak bir yıldız yüzeyi ölçeğinde küçük kabul ediliyor.

Araştırmacılar, yapılan gözlemlerin Güneş'in ve diğer yıldızların dinamiğini etkileyen temel fiziksel süreçlere dair kavrayış sunabileceğini belirtti.

Bu süreçler arasında, Dünya'daki uyduların, GPS navigasyonunun, elektrik şebekelerinin ve küresel iletişimin çalışmasını etkileyebilen Güneş yüzeyindeki patlamalar da yer alıyor.

Kıvrımlı ve dairesel yapılar rastgele biçimleri temsil etmiyor; aksine bir yıldızın yüzeyinde Kelvin-Helmholtz kararsızlığı (KHI) olarak adlandırılan olgunun ilk kez tespit edilmesini simgeliyor.

İlk olarak 19. yüzyılda tanımlanan KHI, iki paralel akışkan veya gaz akıntısının farklı hızlarda hareket ederken etkileşime girmesiyle meydana gelen dinamik bir süreci ifade ediyor.

Colorado'daki Ulusal Bilim Vakfı Ulusal Güneş Gözlemevi'nde kıdemli bilim insanı, Inouye teleskobunun enstrüman programı bilim insanı ve çarşamba günü Nature dergisinde yayımlanan çalışmanın eş başyazarı olan gökbilimci Friedrich Wöger, "Ara yüzey kararsız hale gelebilir ve rüzgarlı koşullarda bir gölde veya okyanusta oluşan dalgalara benzer şekilde, boyutları ayrışana kadar büyüyen dalga benzeri girdaplar geliştirebilir" dedi.

Wöger, KHI'nin neden olduğu burgulu bulutların Dünya'da nadir de olsa iyi bilinen bir meteorolojik olay olduğunu, ayrıca gaz devi gezegenler Jüpiter ve Satürn'ün atmosferlerinde de gözlemlendiğini ifade etti.

Wöger, "Burada, Dünya'da bildiğimiz dalgalardan ve bulutlardan farkı, etkileşime giren iki akışkanın yaklaşık 5 bin 540 santigrat derece sıcaklıkta sıcak plazma olması ve kararsızlığın gelişmesi için gerekli koşulların oluşmasına yardımcı olan bir manyetik alan içinde hareket etmesidir" diye konuştu.

KHI, güneş manyetik alanını bükerek aniden bir patlamayı tetikleyebilecek enerji üretiyor.

"GERÇEK BİR OYUN DEĞİŞTİRİCİ"

Wöger, güneş KHI'sinin keşfini "gerçek bir oyun değiştirici" olarak niteledi ve bunun Güneş'in kendi atmosferine nasıl enerji sağladığını anlamak için yeni bir çerçeve açtığını söyledi.

Ulusal Güneş Gözlemevi gökbilimcisi ve çalışmanın eş başyazarı David Kuridze, "Güneş ve Güneş benzeri yıldızlar, manyetik unsurları içinde hızlı ve patlamalı olaylardan oluşan bütün bir spektrumla karakterize edilen son derece dinamik sistemlerdir. Bu patlamaların nasıl tetiklendiği, modern güneş fiziğindeki ana sınırlardan biridir" dedi.

KHI tezahürü, Güneş'in dış atmosferinin neden bu kadar ısındığını ve manyetik enerjinin Güneş yüzeyinde neden biriktiğini ve hareket ettiğini açıklamaya yardımcı olabilir.

Kuridze, KHI tarafından üretilen sürekli bükülme hareketlerinin, taçküre kütle atımlarını ve güneş patlamalarını tetiklemek için gereken enerjiyi kademeli olarak inşa edebileceğini söyledi.

Taçküre kütle atımları, Güneş yüzeyinden fırlatılan ve manyetik alan çizgileriyle örülmüş devasa gaz kabarcıklarını ifade ediyor. Güneş patlamaları ise ışığı, enerjiyi ve yüksek hızlı parçacıkları uzaya savuran Güneş üzerindeki devasa patlamalar.

Bilimsel boyutunun yanı sıra araştırmacılar, Güneş'in bu yeni yakın çekim görüntülerinin estetiğine de dikkat çekti.

Wöger, "Görüntülerdeki estetiği bizim açımızdan tanımlamaya belki de en çok yakalaşan sözcük 'görkemli' olabilir" ifadesini kullandı.

Kuridze ise şöyle konuştu:

"İlginç bir şekilde, sanatçılar eserlerinde bu akışkan dinamiği sezgisini uzun zamandır yakalamışlardır. Ünlü bir örnek, gökyüzünün girdap yapılarının türbülanslı KHI yapılarına yakından benzediği Van Gogh'un 'Yıldızlı Gece' tablosudur. Benzer bir paralellik, Hokusai'nin ünlü ahşap baskı eseri 'Kanagawa Okyanusu Üstünde Büyük Dalga'da da görülüyor; burada dalganın kıvrılan tepeleri KHI dalgalarının simgesel biçimini yankılıyor. Bu durum doğanın temel geometrisinin insan sanatıyla nasıl derinden yankılandığını gösteriyor."

Google'ın Hindistan'daki en büyük yatırımı olacak veri merkezi, su kaynaklarına ve yaban hayatına zarar vereceğinden endişelenen protestocuların hedefi haline geldi.

Google'ın Hindistan'da planladığı veri merkezi inşaatı tüm hızıyla devam ediyor. Şantiyenin üzerindeki yamaç kırmızı toprağa kadar temizlenip basamaklar halinde teraslanıyor, ancak çevrecilerden gelen artan muhalefet baskısı, ABD'li teknoloji devinin 15 milyar dolarlık projesi için engel teşkil ediyor.

Hindistan Başbakanı Narendra Modi'nin bir müttefiki tarafından yönetilen güneydeki Andhra Pradesh eyaleti, tarihi ve dönüştürücü olarak nitelediği projenin, su kaynaklarına ve yaban hayatına yönelik risklerin dikkate alınmadan hızlandırıldığı iddialarını reddetti.

Ancak giderek artan muhalefet baskısı, su kaynakları üzerindeki etkisi ve leoparlar ile pangolinlere ev sahipliği yapan bir vahşi yaşam koruma alanına yakınlığı nedeniyle çeşitli yasal zorluklarla karşı karşıya olan Google'ın bugüne kadarki Hindistan'daki en büyük yatırımı için erken bir sınav haline gelebilir.

Son haftalarda aktivistler ve çocuklar Visakhapatnam şehrinde, Google logosuna kelepçe çizdikleri ve "Veriyi içemeyiz" yazılı sloganlarla donattıkları pankartları taşıyarak düzenledikleri yürüyüşleri sosyal medya gönderilerinde paylaştılar.

Pazar günü, aktivistlerin önümüzdeki günlerde kapı kapı dolaşarak farkındalık kampanyaları yürütme ve plaj protestoları gerçekleştirme planlarını belirledikleri bir halk toplantısı düzenlendi.

Kâr amacı gütmeyen Green Visakha kuruluşunun kurucusu Raja Rama Mohan Roy, Visakhapatnam'ın su arzı ve talebiyle ilgili istatistikleri sunduğu etkinlikte, "Kalkınma, insanların geçim kaynakları pahasına olmamalı" diye belirtti.

Hindistan hükümeti, şehrin rezervuarlarından ve nehirlerinden günde 410 milyon litre su aldığını, oysa ihtiyacının 480 milyon litre olduğunu belirtiyor. 2,5 milyon nüfuslu şehirde su teminindeki kısıtlamalar yaygın görülen bir uygulama.

Hızlı veri merkezi kurulumları, sunucuları soğutmak için büyük miktarda su ve elektrik kullanılması nedeniyle dünya çapında tepkilerle karşılaşıyor. Bu durumun potansiyel etkisi, Hindistan gibi gelişmekte olan bir ülkede daha da belirgin. ABD'de ise muhalifler Temmuz ayında 42 eyalette 142 protesto düzenleyerek benzer endişeleri dile getirdi.

Eyaletin en yüksek mahkemesi Pazartesi günü hükümetten, projenin yakındaki bir rezervuara baskı uygulayarak su kaynaklarını zorlayacağı yönündeki iddialara karşı savunma yapmasını istedi. Bu iddialar, aktivist grup Jal Biradari (Su Topluluğu) tarafından dile getirilmişti.

Andhra Pradesh Yüksek Mahkemesi, kamu yararına açılan davayı bir sonraki duruşmada 24 Ağustos'ta ele alacak.

Devlet, Reuters'e yaptığı açıklamada, aktivistlerin proje hakkındaki endişelerinin yanlış ve yanıltıcı olduğunu belirtti ancak geri bildirimlere açık olduğunu da ekledi.

Açıklamada, "Bu tür protestolar onların demokratik hakkıdır. Bu iddialardan herhangi birinin meşru olması durumunda, hükümet konuya ilişkin gerçekleri ortaya koymaya ve uygun çözüm yolları sunmaya kararlıdır" denildi.

Google, Reuters'e yaptığı açıklamada, projesinin ilgili yasalara uygun olarak geliştirileceğini ve hayati önem taşıyan yerel su kaynaklarını korumak için gelişmiş hava soğutma teknolojisi uygulayacağını belirtti.

Teknoloji devi, 188 bine kadar iş imkanı yaratması beklenen bu önemli projeyi inşa edecek olan Hintli milyarder Gautam Adani'nin grubuyla ortaklık kurdu. Adani, sorulara herhangi bir yanıt vermedi.

Andhra Pradesh Yüksek Mahkemesi'ndeki kamu yararına açılan davada, yoğun inşaat faaliyetlerinin ve gürültünün sadece 860 metre uzaklıkta bulunan Kambalakonda'daki Yaban Hayatı Koruma Alanı'nı etkilediği endişesi de dile getiriliyor.

Sitenin koruma alanına yakınlığı sorulduğunda, eyalet yetkilileri yasanın gerektirdiğinden daha uzakta olduğunu belirtti. Google ayrıca, "sessiz ve göze batmayan bir komşu olmak" için ses yalıtım önlemleri uygulayacağını da ekledi.

Proje ayrıca, İnsan Hakları Forumu tarafından Hindistan çevre mahkemesinde açılan ve durdurulmasını talep eden üç davayla daha karşı karşıya. Mahkeme belgelerine göre, davacılar devletin, kırsal bir içme suyu şebekesinden su çekmenin etkisini düzgün bir şekilde değerlendirmeden projeye onay verdiğini savunuyor.

Devlet yetkilileri, kurulacak veri merkezleri için kırsal veya yerleşim alanlarında kullanılan suyun hiçbir şekilde kullanılmayacağını ve yakındaki su deposunun da kullanılma dahil edilmeyeceğini de ekledi.

Pazar günü düzenlenen etkinlikte Green Visakha'nın kurucusu Raja Rama Mohan Roy, "Bu durumdan acı çekecek olanlar halktan başkası olmayacak" diyerek, şehrin zaten su sıkıntısı çektiği bir dönemde hükümetin projeye 20 yıl boyunca garantili su temini sözü vermesinden endişe duyduğunu belirtti. 

Google DeepMind'ın Baş Yapay Zeka Mimarı Türk mühendis Koray Kavukçuoğlu, kıdemli başkan yardımcılığına terfi etti.

ABD'li küresel teknoloji devi Google, yapay zeka birimi Google DeepMind'ın üst düzey liderlik kadrosunda değişikliğe gitti.

Google'ın ana şirketi Alphabet'in CEO'su Sundar Pichai, sosyal medya hesabından, Google DeepMind yönetim ekibindeki değişikliğe ilişkin açıklama yaptı.

Pichai, Demis Hassabis'in Google DeepMind'ın yönetim kurulu başkanı ve Alphabet'in baş bilim insanı olarak görev yapacağını, aynı zamanda Isomorphic Labs'e liderlik etmeyi sürdüreceğini açıkladı. Hassabis'in yeni görevinde odağını yapay genel zekanın ve bilimsel keşiflerin geleceğini şekillendirmeye ayıracağını belirten Pichai, bu çalışmanın Alphabet ve insanlık için büyük önem taşıdığını söyledi.

Pichai, Google DeepMind'ın Teknoloji Direktörü ve Baş Yapay Zeka Mimarı Koray Kavukçuoğlu'nun ise Google DeepMind'ın kıdemli başkan yardımcılığı görevini üstleneceğini belirtti.

Kavukçuoğlu'nun model geliştirme süreçleri, öncü yapay zeka araştırmaları, Gemini uygulaması ve geliştirici ekiplerinden sorumlu olacağını aktaran Pichai, "Koray, 13 yıldır Google DeepMind'da ve alanında dünyaca tanınan bir uzman. Derin öğrenme ekibimizi kurdu ve WaveNet ile DQN gibi önemli atılımlara öncülük etti. Google DeepMind emin ellerde." ifadelerini kullandı.

ABD merkezli yapay zeka şirketi OpenAI, bazı yapay zeka modellerinin bağımsız siber güvenlik testleri sırasında belirlenen test sınırlarının dışına çıkan faaliyetlerde bulunduğunu bildirdi.

OpenAI tarafından yapılan açıklamada, iki bağımsız kuruluş tarafından yürütülen siber güvenlik değerlendirmelerinde, test ortamlarının yapısı ile modellerin gelişen yeteneklerinin birleşmesi sonucu bazı faaliyetlerin planlanan test kapsamının dışına çıktığının tespit edildiği belirtildi.

Açıklamada, ilk değerlendirmede Birleşik Krallık Yapay Zeka Güvenlik Enstitüsü (UK AISI) tarafından yürütülen siber güvenlik testinde, internete erişimine izin verilen OpenAI modelinin, simüle edilen test ortamına ulaşmaya çalışırken görev kapsamı dışında kalan bazı gerçek internet hizmetleriyle etkileşime geçtiği kaydedildi.

İkinci değerlendirmede ise OpenAI'ın dış test ortaklarından Irregular tarafından yürütülen bir testte, test ortamındaki yanlış yapılandırma nedeniyle modelin internete erişebildiği vurgulanan açıklamada, modelin simüle edilen hedefin gerçek bir internet alan adıyla çakışması sonucu gerçek bir web sitesini test ortamının parçası sanarak buradaki temel bir güvenlik açığından yararlandığı aktarıldı.

Açıklamada, söz konusu olayların daha önce duyurulan Hugging Face güvenlik olayından ayrı olduğu belirtildi.

OpenAI, daha önce de siber güvenlik kabiliyetlerini ölçmeye yönelik dahili bir test sırasında kullanılan yapay zeka modellerinin yapay zeka platformu Hugging Face'in altyapısında güvenlik ihlaline neden olduğunu duyurmuştu.

SpaceX, rekor kıran halka arzından yaklaşık iki ay sonra bugün borsa kapanışının ardından ilk çeyrek sonuçlarını açıklayacak. Piyasa değeri 1,5 trilyon dolar civarında seyreden şirket, zirve yaptığı haziran ayından bu yana hisse değerinin yaklaşık yarısını kaybetti.

Rekor kıran halka arzının üzerinden iki aydan kısa bir süre geçen SpaceX, bugün piyasaların kapanmasının ardından ilk çeyreklik sonuçlarını yayımlayacak.

Elon Musk’ın uzay taşımacılığı ve yapay zeka şirketinin hisse fiyatı, haziran ayındaki zirve noktasından bu yana değerinin yaklaşık yarısını yitirdi.

Piyasa değeri 1,5 trilyon dolar seviyelerinde bulunan şirket; yapay zekaya hakim olma, uzayda veri merkezleri kurma ve Mars’ı kolonileştirme gibi çeşitli vaatlerini yatırımcılar için uzun vadede kâra dönüştürebileceğini kanıtlamak zorunda.

Bu vaatlerin yerine getirilememesi Wall Street’in de ötesine geçen bir etki yaratma potansiyeli taşıyor. 

SpaceX’in temmuz ayında Nasdaq 100 endeksine dahil edilmesi, şirketin artık milyonlarca Amerikalının emeklilik tasarruflarına doğrudan entegre olduğu anlamına geliyor.

Şimdilik hiç kimse haziran ayında sona eren mevcut çeyrekten bir kâr beklenmiyor.

Analistler, SpaceX’in ikinci çeyrekte 6,8 milyar dolar gelir elde edeceğini, buna karşılık 1,9 milyar dolar zarar açıklayacağını öngörüyor.

Ancak bu zarar tahmini, bir önceki çeyreğe kıyasla yüzde 50 civarında bir iyileşmeye işaret ediyor. Şirketin eylül ayı sonuna kadar başabaş noktasına ulaşma ihtimali de bulunuyor.

Söz konusu mali iyileşme, özellikle yapay zeka laboratuvarı Anthropic ile imzalanan dev sözleşmeden kaynaklanıyor.

Anthropic, SpaceX’in Tennessee eyaletinin Memphis kenti yakınlarındaki Colossus veri merkezini kullanmak için temmuz ayından bu yana ayda 1,25 milyar dolar ödeme yapıyor.

Bugün açıklanacak sonuçlar, SpaceX’in temel olarak bir roket şirketi olmaktan çıkıp merkezinde yapay zekanın yer aldığı bir holdinge ne ölçüde dönüştüğünü sergileyecek.

Tarihsel olarak SpaceX işinin özünü oluşturan roket fırlatmaları, artık toplam gelirin yalnızca beşinci birini karşılıyor ve zarar ediyor. 

Uydu internet hizmeti Starlink ise gelirin yarısından fazlasını sağlıyor ve kár eden tek birim olma özelliğini koruyor.

Ancak X sosyal ağını, Grok sohbet robotunu ve veri merkezi kiralamalarını kapsayan yapay zeka bölümünün, içinde bulunulan çeyrek kadar erken bir dönemde grubun ana gelir kaynağı haline gelmesi bekleniyor.

Çünkü Anthropic’in yanı sıra Google da bu sonbaharda SpaceX’e işlem gücü kullanımı karşılığında ayda 920 milyon dolar ödemeye hazırlanıyor.

Bir diğer girişim olan Reflection AI da benzer bir anlaşmaya imza attı.

Böylece SpaceX, kendi yapay zeka modeli Grok ticari olarak OpenAI’ın ChatGPT’si ve Anthropic’in Claude’u karşısında pazar payı kazanmakta zorlanırken, makinelerini kendi rakiplerine kiralamış oluyor.

Ancak bu sözleşmeler yalnızca üç aylık ihbar süresiyle feshedilebiliyor. Google bile yaptığı anlaşmayı kısa vadeli "yedek kapasite" olarak tanımlıyor.

Hisse senedi için satış tavsiyesinde bulunan az sayıdaki kurumdan biri olan Phillip Securities yayımladığı analiz notunda, "Yapay zeka ana büyüme hikayesi konumunda ancak 2029 sonuna kadar süresi dolacak bilgisayar sözleşmelerine dayanıyor" ifadelerini kullandı.

Yakından takip edilen bir diğer konu ise harcamalar.

SpaceX, kasasına giren her bir dolara karşılık hem veri merkezlerine hem de tüm iş modelinin büyük bir kısmının bağlı olduğu ve test aşaması süren dev roketi Starship’e yaklaşık iki dolar yatırım yapıyor.

Gözlemcilere göre grubun en az üç yıl daha tensel olarak onlarca milyar dolar nakit yakmaya devam etmesi bekleniyor.

Hafta boyunca sürecek belirsizlik, perşembe günü kısıtlama süresinin (lockup) dolmasıyla da devam edecek. Bu sürenin bitimiyle birlikte bazı SpaceX çalışanları halka arz sonrası hisselerini satabilecek. Bu da şu anda yaklaşık yüzde 5 seviyesinde bulunan ve oldukça sınırlı olan dolaşımdaki hisse sayısını iki kattan fazla artırabilir.

Bernstein analistleri yayımladıkları notta, "Çeyreklik sonuçların bir önem taşımadığına inanıyoruz" değerlendirmesinde bulundu.

Hisseleri hareket ettirecek asıl unsurun Musk’ın yapacağı açıklamalar olacağı belirtiliyor.

Piyasalar; Musk’ın sermaye harcamaları, yapay zeka girişimi Cursor’ın olası 60 milyar dolarlık satın alımı veya otomobil üreticisi Tesla ile birleşeceği yönündeki söylentiler hakkında söyleyeceklerine kilitlenmiş durumda.

Mesajlaşma uygulaması Telegram, Apple App Store'dan kısa süre kaybolduktan sonra geri geldi.

Aylık 1 milyardan fazla aktif kullanıcıya sahip olan mesajlaşma uygulaması Telegram, Apple App Store'dan kayboldu. 

Uygulama kısa bir süre indirme aramalarında görünmese de, cihazlarında Telegram yüklü olan kullanıcılar hizmetin çalışmaya devam ettiğini bildirdi.

APPLE'DAN AÇIKLAMA

Apple, çocuk cinsel istismarı materyaline karşı yönergeleri ihlal eden içerik tespit edildikten sonra Telegram'ı kısa süreliğine askıya aldığını doğruladı. Teknoloji şirketi, yasaklı içeriğin silinip, kullanıcının kalıcı olarak yasaklanmasının ardından uygulamanın geri yüklendiğini açıkladı.

Uygulama, Android kullanıcıları için Google Play Store'da kullanılabilir durumda kaldı. 

DAHA ÖNCE DE KALDIRILMIŞTI

Apple daha önce 2018 yılında uygulamayı mağazasından kaldırmıştı. O dönem Telegram kurucusu Pavel Durov, kaldırmanın Telegram'ın kullanıcılarına "uygunsuz içerik" sunması nedeniyle gerçekleştiğini açıklamıştı.

Çinli teknoloji devi Alibaba, bugüne kadarki en büyük yapay zeka modeli Qwen3.8-Max'i tanıtırken rakibi DeepSeek ultra düşük maliyetli yeni modeliyle piyasayı hareketlendirdi. Gelişmelerin ardından Alibaba hisseleri Hong Kong borsasında yüzde 7 sıçrama kaydetti.

Çinli teknoloji devi Alibaba, bugüne kadarki en büyük ve en yetenekli yapay zeka modelini tanıttı. Duyurunun ardından şirketin hisselerinde sert bir yükseliş yaşandı.

Aynı gün bir araştırma firması, bir diğer Çinli girişim DeepSeek'in son ürününün Anthropic imzalı Claude Fable 5'ten 100 kattan fazla ucuz bir fiyatlandırma sunduğunu açıkladı.

Her iki gelişme de Çinli teknoloji şirketlerinin yapay zeka alanındaki baş döndürücü ilerleyişini gözler önüne seriyor.

Şirketler, çalıştırma maliyetleri bütçeleri zorlamayacak daha güçlü sistemler inşa etmek için kıyasıya bir rekabet yürütüyor.

Alibaba'nın Qwen3.8-Max ve DeepSeek'in V4-Flash modelleri, küresel çaptaki yazılım geliştiriciler arasında zemin kazanmayı hedefleyen Çinli firmaların açık ağırlıklı (open-weight) modellere verdiği önemi bir kez daha kanıtladı.

Araştırma firması Omdia'nın baş analisti Lian Jye Su, sektöre ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:

"Çinli yapay zeka şirketleri önemli bir pazar keşfetti. Birçok iş akışı, sektörün en üst düzey modeline ihtiyaç duymuyor. İhtiyaç duydukları şey yeterince iyi, erişilebilir, şeffaf ve bütçe dostu modellerdir. Açık ağırlıklı sistemler tam olarak bu talebi karşılıyor."

Açık ağırlıklı modellerde, geliştiricilerin sistemi çalıştırmasına veya kendi ihtiyaçlarına göre uyarlamasına imkan tanıyan temel parametre ayarları indirilmeye sunuluyor.

Buna karşılık OpenAI, Anthropic ve Google gibi ABD'li devler kapalı kaynaklı modeller tercih ediyor.

Alibaba'nın yeni modeli Qwen3.8-Max, Pazartesi günü sergilenmesinin hemen ardından yapay zeka sistemlerinin kabiliyetlerini ölçen sıralama listelerinde üst sıralara tırmandı.

Bu hamle, şirketin Hong Kong borsasındaki hisselerine yüzde 7'lik bir sıçrama olarak yansıdı.

Model tam 2,4 trilyon parametre taşıyor. Parametreler, bir modelin verilerden öğrendiği ve kalıpları tanımlamak, yanıtlar üretmek ile görevleri yerine getirmek için kullandığı sayısal ayarları ifade ediyor.

Söz konusu rakam, Alibaba'yı yerli rakibi Moonshot AI'ın geçen ay tanıttığı 2,8 trilyon parametreli Kimi K3 modelinin hemen arkasına yerleştiriyor.

Parametre sayısının yüksek olması bir modeli otomatik olarak daha iyi yapmasa da ileri yapay zeka sistemlerinin arkasındaki veri ve işlem gücünün ölçeğini gösteren ve yakından takip edilen bir ölçüt kabul ediliyor.

Kullanıcı katılımıyla model karşılaştırması yapılan Arena.AI platformunda sergilenen Qwen3.8-Max, metin modelleri kategorisinde kısa sürede en yüksek sırayı alan Çin modeli olmayı başardı.

Ancak sistem, Anthropic'e ait Claude Fable 5 ve bu modelin üç farklı Opus varyantının gerisinde kaldı.

Qwen3.8-Max, Arena.AI'ın görselleri ve diğer görsel materyalleri analiz eden modeller sıralamasında ise dünya genelinde ikinci sıraya yerleşti. 

Bu alanda birinci sırayı yine Claude Fable 5'in bir varyantı aldı.

Hem Qwen3.8-Max hem de Kimi K3; metin, görsel ve videoları işleyebiliyor ve tek seferde 1 milyona kadar jeton (token) kabul edebiliyor.

Sözcük parçaları veya kısa kelimelerden oluşan veri öbeklerini temsil eden jeton kapasitesinin yüksekliği, modelin uzun hukuki dosyaları, devasa yazılım kod dizilimlerini ya da yüzlerce sayfalık belgeleri tek hamlede analiz edebilmesi anlamına geliyor.

Teknoloji devi Alibaba, gelecek hafta genel kullanıma sunulacak olan modelin bir yazılım mühendisliği projesini 16 günde tamamladığını duyurdu.

Model, her istekte tüm sistemi devreye sokmak yerine işi uzmanlaşmış alt birimler arasında bölen "uzmanlar karması" (mixture-of-experts) tasarımını kullanıyor. 

Aynı anda yalnızca 95 milyar parametre devreye girdiğinden maliyetler ve yanıt süreleri belirgin şekilde düşüyor.

Araştırma firması Artificial Analysis'in verilerine göre, DeepSeek'in Cuma günü piyasaya sürdüğü V4-Flash modeli, performans testlerinde küresel ölçekte bilinen modeller arasında çalıştırma maliyeti en düşük sistem olarak kayıtlara geçti.

Sektör kaynaklarının halka arza hazırlandığını belirttiği girişim, R1 ve V3 modelleriyle 2025'in başlarında küresel bir yankı uyandırmış, küresel teknoloji hisselerinde satış dalgasını tetiklemiş ve ABD'li şirketlerin yapay zekaya harcadığı devasa bütçelerin sorgulanmasına yol açmıştı.

San Francisco merkezli Artificial Analysis, V4-Flash'ın girdi verilerinde 1 milyon jeton başına 0,14 dolar, çıktı verilerinde ise 1 milyon jeton başına 0,28 dolar ücret talep ettiğini bildirdi.

Artificial Analysis, V4-Flash'ın ortalama test maliyetini 3 sent olarak hesapladı.

Bu rakam Kimi K3 için 86 sent, OpenAI'ın GPT-5.6 Sol modeli için 1,86 dolar ve Claude Fable 5 için 3,15 dolar seviyesinde bulunuyor.

Modelin bir görevi tamamlamak için işlemesi ve üretmesi gereken veri miktarını hesaba katan bu karşılaştırma, yalnızca etiket fiyatına bakmaktan daha gerçekçi bir değer ölçütü sunuyor.

Zira görünüşte ucuz olan bir model, bir yanıtı üretmek için çok daha fazla adıma ihtiyaç duyuyorsa nihai toplamda daha pahalıya gelebiliyor.

Çinli yapay zeka girişimi DeepSeek, amiral gemisi modelinin yeni sürümü V4-Flash’ı resmi olarak erişime açtı. Araştırma şirketi Artificial Analysis’in test verilerine göre model, rakibi Anthropic’in Claude Fable 5 sürümünden yaklaşık 105 kat daha ucuza çalışıyor.

Çinli yapay zeka girişimi DeepSeek, küresel pazarda dengeleri değiştirecek yeni hamlesini yaptı.

Şirketin amiral gemisi modelinin son sürümü olan V4-Flash, performans testlerinde bilinen tüm küresel modeller arasında en düşük maliyetle çalışan yapay zeka oldu.

Araştırma şirketinin açıkladığı verilere göre V4-Flash, rakibi Anthropic'in Claude Fable 5 modeline kıyasla çalıştırma maliyetinde 100 kattan fazla tasarruf sağlıyor.

Potansiyel bir halka arza hazırlandığı bildirilen DeepSeek, V4-Flash modelini cuma günü resmi olarak yayımladı.

Girişim bu adımla, en iyi bildiği yöntem olan aşırı düşük maliyetli yapay zeka alternatifleri sunma stratejisine geri dönerek kaybettiği ivmeyi yeniden kazanmayı amaçlıyor.

Şirketin R1 modeli, 2025 başlarında küresel çapta büyük bir yankı uyandırmış, ABD teknoloji hisselerinde satış dalgasını tetiklemiş ve Amerikan şirketlerinin yapay zekaya harcadığı devasa bütçelerin sorgulanmasına yol açmıştı.

Araştırma şirketi Artificial Analysis'in verilerine göre DeepSeek'in V4-Flash modeli, girdi olarak kullanılan her bir milyon veri birimi (token) için 0,14 dolar, çıktı olarak üretilen her bir milyon veri birimi için ise 0,28 dolar ücret talep ediyor. 

Veri birimi, yapay zeka kullanımını ölçmekte kullanılan temel veri ölçütünü ifade ediyor.

San Francisco merkezli Artificial Analysis, V4-Flash modelinin ortalama test maliyetini 3 sent olarak hesapladı.

Buna karşılık Çinli rakip Moonshot AI şirketinin Kimi K3 modeli test başına 86 sent, OpenAI şirketinin GPT-5.6 Sol modeli 1,88 dolar, Claude Fable 5 modeli ise 3,15 dolar maliyet çıkarıyor.

Yapılan bu karşılaştırma, modellerin yalnızca liste fiyatlarını değil, bir görevi tamamlamak için işlemek ve üretmek zorunda olduğu veri miktarını da hesaba kattığı için daha gerçekçi bir değer ölçütü sunuyor.

Düşük etiket fiyatına sahip bir model, bir cevabı üretmek için belirgin şekilde daha fazla işlem adımı gerektiriyorsa maliyet bakımından pahalıya gelebiliyor.

Bir dönem Çin'deki yapay zeka gelişmelerine dair haberlerin odağında yer alan DeepSeek, kısa sürede çok sayıda yerel rakibin kuşatması altında kaldı.

Moonshot, MiniMax ve Z.AI gibi girişimlerin yanı sıra ByteDance ve Alibaba gibi teknoloji devleri pazardaki rekabete dahil oldu.

Bu şirketlerin tamamı, yapay zekayı ölçekli ve ucuz yöntemlerle kullanmak isteyen işletmeleri hedefleyerek küresel kullanımda ABD'li teknoloji devleriyle yarışıyor.

Artificial Analysis, DeepSeek'in V4-Flash modelinin kodlama, mantık yürütme ve iş yeri senaryolarını kapsayan dokuz ayrı testin bileşiminden oluşan Zeka Endeksi'nde 100 üzerinden 50 puan aldığını bildirdi.

Bu skor, Google'ın Gemini 3.6 Flash modeliyle aynı seviyeye işaret ederken, Meta'nın Muse Spark 1.1 modeli ile Zhipu olarak da bilinen Z.AI şirketinin GLM-5.2 modelinin bir puan gerisinde kalıyor.

Buna karşın Moonshot şirketinin Kimi K3 modeli testte 57 puan alırken, Anthropic'in Claude Opus 5 ve Fable 5 modelleri ile OpenAI şirketinin GPT-5.6 modeli DeepSeek'ten dokuz puan veya daha yüksek skor elde etti.

DeepSeek, V4-Pro adını taşıyan daha güçlü bir model versiyonunu da hazırlıyor. Şirket, bu sürümün resmi yayınlanma tarihine dair henüz bir açıklama yapmadı.

Öte yandan Alibaba, pazartesi günü yaptığı ayrı bir açıklamayla bugüne kadarki en büyük ve en yetenekli yapay zeka modeli olan Qwen3.8-Max'i tanıttı.

Modelin boyutu, yerel rakibi Moonshot AI'ın geçen ay piyasaya sürdüğü modelin ölçeğine oldukça yakın bir seviyede bulunuyor.

HAVELSAN tarafından geliştirilen Hava Kuvvetleri Bilgi Sistemi, Azerbaycan Hava Kuvvetleri Komutanlığı envanterine girdi. Sistemle operasyonel hazırlık süreçleri hızlanacak.

HAVELSAN tarafından geliştirilen, Hava Kuvvetleri Bilgi Sistemi Azerbaycan Hava Kuvvetleri Komutanlığı'na teslim edildi.

Yerli sistem, hava harekatı süreçlerini dijital ortamda yönetebilen gelişmiş bir komuta kontrol altyapısı sunuyor.

Azerbaycan Hava Kuvvetleri Komutanlığı'na teslim edilen sistem ile operasyonel hazırlık süreçleri dakikalara inecek, hava harekatlarında önemli bir manevra kabiliyeti kazanılacak.

Sistem, farklı komuta kademeleri arasında güvenli bilgi paylaşımını destekliyor.

Hava harekatına ilişkin kritik bilgilerin eş zamanlı olarak görüntülenmesine ve operasyonların anlık gelişmelere göre yönetilebilmesine olanak tanıyor.

Kullanıcı ihtiyaçlarına göre genişletilebilir bir yapı sunuyor.

Teslimat, Türkiye ve Azerbaycan arasındaki savunma sanayii işbirliğinin yazılım ve komuta kontrol teknolojileri alanında ulaştığı seviye açısından önem taşıyor.

HAVELSAN’ın milli imkanlarla geliştirdiği harekat yönetim yazılımlarının uluslararası kullanıcılar tarafından tercih edilmesi, Türkiye’nin savunma bilişimi ve komuta kontrol sistemleri alanındaki mühendislik yetkinliğini ortaya koyuyor.

Halka arzının ardından ilk finansal sonuçlarını açıklamaya hazırlanan SpaceX, yatırımcıların soru yağmuruna tutuldu. Musk'ın katılması beklenen toplantı öncesinde açılan çevrim içi platformda küçük yatırımcılar, mali verilerden çok roketin pembeye boyanması ve maskotun rolü gibi sıra dışı konuları oyladı.

Halka açık bir şirket olarak ilk finansal sonuçlarını açıklamaya hazırlanan uzay şirketi SpaceX, yatırımcıların sıra dışı sorularıyla karşı karşıya kaldı.

Bilanço toplantısında yapay zeka harcamaları ve Starlink uydu iletişim ağının karlarının öne çıkması beklenirken, küçük yatırımcıların gündemi bambaşka konulara teslim oldu.

Yeni halka arz edilen roket üreticisi SpaceX, Elon Musk'ın da katılması beklenen bilanço toplantısı öncesinde yatırımcıların soru iletebilmesi için internet üzerinden bir platform açtı.

Musk'ın diğer büyük şirketi Tesla'dakine benzer biçimde kurgulanan sistemde kullanıcılar sorularını sunabiliyor ve yanıtlanmasını istedikleri soruları oylayarak popülerlik sırasına sokabiliyor.

Salı günü yapılacak toplantı öncesinde hissedarlar tarafından sunulan ve en çok oy alan soruların başında, NASA'nın Artemis programı kapsamında gelecek yıl astronotları Ay'a taşımak üzere tasarlanan Starship İnsanlı İniş Sistemi'ne ait daha fazla görüntü talebi yer aldı.

Yatırımcılar ayrıca SpaceX'in kısa süre önce tanıttığı ve 35 dolarlık peluş oyuncağıyla kutladığı Shiba Inu ırkı maskotu Asteroid'in eğitim, çocuk hayır kurumları ve kamuoyu bilgilendirme çalışmalarında daha büyük bir rol üstlenip üstlenmeyeceğini sordu.

Diğer hissedarlar ise yeni Starship'in yörüngede yakıt ikmaline ne zaman başlayacağını, hem fırlatıcı roketini hem de üst kademesini ne zaman yakalayacağını ve roketin görünümünün nasıl iyileştirilebileceğini merak etti.

Bir kullanıcı platformda, "Roketi pembeye boyayabilir miyiz?" sorusunu yöneltti.

Başka bir yatırımcı ise hayranların isimlerini uzaya gönderebilmesi için tek tek ısı kalkanı karolarına sponsorluk satılmasını önerdi.

Bu renkli soru çeşitliliği, SpaceX'in halka arz hisselerinin yaklaşık yüzde 30'unu küçük yatırımcılara ayırmasının ardından geldi.

Bu oran, ABD'deki büyük bir halka arzda bireysel yatırımcılara yapılan en yüksek tahsislerden biri olarak kayıtlara geçti.

SpaceX hisseleri, halka arz sonrası gün içi zirvesinden bu yana değerinin yarısından fazlasını kaybetti.

Buna rağmen şirketin iş görünümü ve mali durumuyla ilgili sorular nispeten az oy aldı. İlgi gören az sayıdaki soru ise finansal verilerden ziyade yörüngedeki yapay zeka veri merkezlerinin uzaya gönderilme zamanlaması gibi konulara odaklandı.

Şirketin yapay zeka işinin ne zaman kendi kendini finanse etmeye başlayacağına dair soru, cuma öğleden sonra itibarıyla ancak 183. sırada yer bulabildi.

Geçen hafta çarşamba günü kendi finansal sonuçlarını açıklayan Tesla'da yatırımcılar, Musk'a SpaceX ile olası bir birleşme hakkında defalarca baskı yapmış ve bu konudaki birkaç soru 100'den fazla oy almıştı.

Ancak aynı konu SpaceX'in forumunda neredeyse hiç ilgi görmedi.

Wall Street Journal'ın, Tesla yöneticilerine olası bir birleşme öncesinde Çin biriminin ayrılması için hazırlık yapmalarının söylendiğini bildirdiği haberin ertesi sabahı, yani cuma sabahı, bu başlık tek bir oyla sadece bir kez ortaya çıktı. Musk ise çıkan haberi yalanladı.

Küçük yatırımcıların çoğu SpaceX'in geleceği konusunda iyimser bir tutum sergilerken, bir kullanıcı Musk'ın kendi uzun vadeli vizyonunun yatırımı anlamlı kılıp kılmadığını sordu.

Musk, yapay zeka ve robotik alanındaki gelişmelerin nihayetinde malların ve hizmetlerin çok ucuzladığı, paranın önemini büyük ölçüde yitirdiği bir bolluk dünyası yaratabileceğini söylemişti.

Yatırımcı, şirketin ilk çeyrek sonuçlarını açıklamasına dört gün kala henüz hiç oy alamayan sorusunda, "Elon'ın yakın zamanda belirttiği gibi 10 yıl içinde paranın bir önemi kalmayacaksa, insanlar neden daha fazla hisse satın alsın ve daha fazla para yatırsın?" ifadesini kullandı.