Türkiye'de çalışma yaşındaki kadın nüfusu 24 milyon civarında, ancak bunun sadece 6 milyon 47 bini istihdam ediyor. Ayrıca ülke genelinde 1.3 milyon erkek girişimciye rağmen yalnızca 80 bin kadın girişimci bulunuyor. Bu rakamlar, "işveren kadın" nüfusunun çok aşağıda olduğunu göstergesi... 

Gelişmekte olan ülkelere baktığımızda kadının, girişimci rolünü üstlenmesi, ülke ekonomisi için çok önemli. İşveren statüsündeki kadın nüfusu arttıkça, kadın - erkek arasındaki eşitsizlik azalıyor, kadınlar daha çok söz sahibi olabilme hakkına kavuşuyor.

Keşke Türkiye'deki rakamlarda değişiklik olsa... Kendi ayakları üzerinde durabilen, güçlü, sözüne değer verilen, fikirleri ile yön verebilen, "ev kadını" sıfatından kurtulmuş kadınlarımız artsa...

İşte bu amaç uğruna kolları sıvayan iki kurul var. Biri Türkiye Kadın Girişimciler derneği (KAGİDER), diğeri ise Türkiye Odalar Ve Borsalar Birliği (TOBB) Kadın Girişimciler Kurulu... Binlerce üye ile - doğu, batı ayırt etmeden - kadının toplumdaki rolünü ve vasfını yüceltmeyi hedefliyorlar.

Şu ana kadar neler başardılar? Girişimci olmak isteyenlere nasıl yol gösteriyorlar? En büyük sıkıntı olan finans kaynağı için ne öneriyorlar, nasıl yardım sağlıyorlar? İşte tüm kadınların merak ettiği soruları ntvmsnbc için yanıtladılar...

KAGİDER: KADIN İSTİHDAMINI ARTIRMAK İSTİYORUZ
KAGİDER nasıl kuruldu? Çalışmalarınızdan ve üyelerinizden bahseder misiniz?
Eylül 2002'de 37 kadın girişimci tarafından ülke çapında faaliyet gösteren ve kâr amacı gütmeyen bir sivil toplum örgütü olarak İstanbul'da kuruldu. Bugün farklı sektörlerde aktif olarak çalışan ve değer üreten 189 kadın girişimci üyesi bulunuyor. 

Vizyonumuz kadının üreterek ve varlığını özgürce ortaya koyarak, tüm karar süreçlerinde etkin rol aldığı bir dünya yaratmak.

Misyonumuz ise kadın girişimciliğini geliştirmek; ekonomik ve sosyal yaşamda kadının konumunu güçlendirmek.

Kagider Başkanı Gülseren Onanç.
Kagider Başkanı Gülseren Onanç.

KADIN GELİŞİM MERKEZİ -BİZ
Mart 2009'da kadın güçlenmesi yönünde çalışmaları geliştirmek; girişimcilik, liderlik ve inkübasyon alanlarında faaliyetleri artırmak ve geliştirmek için temel bir merkez olan "Kadın Gelişim Merkezi -Biz."i hayata geçirdik. Burada kadın girişimci adaylarına finans, bankacılık gibi alanlarda danışmanlık, eğitim, inkübasyon, mentörlük desteği, liderlik eğitimleri ve seminerleri veriliyor.

Merkezden kimler yararlanabiliyor?
KAGİDER üyeleri, düşünen, üreten ve sorgulayan profesyonel kadınlar, akademisyenler, kadın sivil toplum örgütleri ve BİZ altyapısından yararlanmak isteyenlere kapımız açık.

TOPLUMSAL CİNSİYET EŞİTLİĞİ
KAGİDER, Türkiye'de ve dünyada siyasi, sosyal, ekonomik ve kültürel anlamda gelişimi ve dönüşümü sağlayacak mekanizmanın, toplumsal cinsiyet eşitliği anlayışını hayatın her alanına yaymak ile harekete geçeceğine inanıyor.

Bu süreçte verilmesi gereken ilk mücadele; kadının ekonomik, siyasi ve toplumsal açıdan güçlendirilmesi...

Bu bağlamda; kadının yerel ve ulusal düzeyde siyasete katılımını desteklemek; iş yaşamına girişimci ve profesyonel olarak katılımını sağlamak, eğitime katılım payını artırmak, toplumsal yaşamın her alanında görünür ve etkin olmasını sağlamak için aktif savunu çalışmaları yürütüyor.

Toplumsal cinsiyet eşitliğinin önemini vurgulamak için nasıl çalışmalar yapılıyor?
Bu çerçevede araştırma ve raporlar hazırlanıyor. AB raporlarına katkı sağlanıyor. Ulusal ve uluslararası toplantılar ve Uluslararası Kadın Girişimcilik ve Liderlik Zirvesi'ni düzenleniyor. Hükümet ve siyasi aktörler nezdinde lobi faaliyetlerini sürdürüyor. Çeşitli kampanyalar ile gündeme yön veriyor.

Avrupa Birliği ile ilgili de çeşitli çalışmalar var sanırım...
Türkiye'nin AB üyeliğine inanıyor, destek veriyor ve bu süreçte kadınların oynayacağı aktif rolün önemini savunuyoruz.

BRÜKSEL TEMSİLCİLİĞİ OLAN TEK KADIN STK'SI
KAGİDER; AB diyalogunu hedef alan çalışmalarını ve Brüksel ile ilişkilerini, Türkiye'nin AB'de önemli bir lobi aktörü olan "KAGİDER Brüksel Ofis" aracılığı ile sürdürüyor.

KAGİDER olarak Brüksel temsilciliği olan tek Türkiyeli kadın sivil toplum örgütüyüz.

Brüksel'de ne gibi faaliyetlerde bulunuyorsunuz?
Mart 2008'de açılan temsilciğimiz, Brüksel'de Türkiye'nin AB üyeliği yönünde lobi faaliyeti yapan, bu süreçte kadının oynayacağı rolün altını çizen önemli bir aktör olmaya devam ediyor, Türkiye AB Karma İstişare Komitesi üyesi olarak düzenli toplantılara katılıyor, ortak deklerasyona katkı sağlıyor ve raporlar sunuyor.

Birazda "Kadına İstihdam Kampanyası"ndan söz edelim. Bu kampanya nasıl başladı? Ne amaçlanıyor?
Türkiye'de çalışma yaşındaki 24 milyon kadından sadece 6 milyonu çalışıyor. AB Lizbon stratejisi kapsamında belirlenen, 2010 yılına kadar, yüzde 60 kadın istihdamı hedefine ulaşmak için Türkiye'de 8 milyon kadına daha iş yaratmak, aktif çalışan nüfusa dahil etmek zorundayız.

Bu somut hedeften hareketle "Kadın İstihdamı Kampanyası" ile yola çıktık. Amacımız karar vericileri, siyasi aktörleri, işverenleri, kadınları, sivil toplum örgütlerini, medyayı ve toplumu bu konuda bilinçlendirmek ve kadın istihdamını artırmak için harekete geçirmek.

Kısa süreli bir proje mi?
Hayır. Tam tersine yıllara yayılacak ve geniş kapsamlı bir seferberliği ve siyaset-sivil toplum-özel sektör-sendika gibi farklı aktörlerin birlikteliği sağlayacak bir proje... 

Çalışmalar dahilinde neler yer alıyor?
Hedef kitlenin hükümet ayağında, pozitif ayrımcılık sisteminin yasalaştırılması yönünde savunu ve lobi çalışmaları yapılacak. Ayrıca siyasetçilerin seçim ajandasına kadın istihdamı konusunun girmesi için çeşitli toplantılar, tartışma ortamları ve medya aracılığı ile savunu faaliyetleri yürütülecek.

Hedef kitlenin şirketler ayağında ise toplumsal cinsiyet eşitliği sertifikası temel araç olacak.

Dünya Bankası ile de işbirliğiniz söz konusu... Bu bağlamda nasıl bir proje olacak?
Dünya Bankası ve KAGİDER ortaklığında yürütülecek sertifikasyon projesinde; şirketler; kurumsal yapıları, eylemleri ve istihdam yapıları ile toplumsal cinsiyet eşitliğine ve kadın güçlenmesine duyarlı olup olmadıklarına ilişkin bağımsız denetleme sürecinden geçecek.

Başarılı bulunanlar, bilinirliği yüksek bir toplumsal cinsiyet eşitliği sertifikasına sahip olma hakkı kazanacak.

Bu sertifikanın ne gibi avantajları olacak?
Şirketlerin ürünlerinin genel tüketici kitlesi ve özellikle kadın tüketici tarafından tercih edilir hale getirilmesinin bu alanda önemli bir başarı göstergesi olacak.

Ayrıca Türkiye'de, özel sektörün, kadın istihdamına ve toplumsal cinsiyet eşitliğine ne kadar duyarlı olduğunun da somut bir resmi çekilmiş olacak.

Kampanya dahilinde ne gibi yöntemler uygulanacak?
Kampanya dahilinde uygulanacak yöntemler-çözüm önerileri makro boyutta;
- Esnek zamanlı ve sosyal güvenceli çalışma sisteminin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması,
- Çocuk, yaşlı, ebeveyn, engelli bakım hizmetlerinin geliştirilmesi,
- Seçim politikasında ve genel devlet siyasetinde kadın istihdamı konusunun öncelikler arasına girmesi olarak belirlendi.

Mikro boyutta ise;
- Toplumsal Cinsiyet Eşitliği sertifikası,
- Dünyada bu alanda başarılı uygulamaların değerlendirilmesi ve uyarlanması olarak belirlendi.



Türkiye'de rakamsal olarak bakıldığında çalışan ve kendi işini kuran kaç kadın var?
Türkiye'de çalışma yaşındaki kadın nüfusu 24 milyon civarında iken Türkiye'de toplam istihdam edilen kadın sayısı 6 milyon 47 bin.

Toplam kadın istihdamı içerisinde tarımsal istihdamın payı halen yüzde 45 civarında ve kentte istihdam edilen kadın sayısı neredeyse toplam istihdamın yarısı yani sadece 3 milyon 358 bin.

Kentli kadın istihdam oranı yüzde 16,7 seviyesinde. Yani kentteki neredeyse her altı kadından sadece biri çalışıyor.

Köyden şehre göç eden kadınların istihdam konusunda etkisi nasıl peki?
Göç ile birlikte tarımsal istihdamdan çekilen kadınlar, kentte, tarım dışı istihdam olanaklarına kolayca erişemiyor. Bunun sonucunda ya "ev kadını" olmak ya da "kentte kayıt dışı sektörlerde çalışmak" ikilemi ile baş başa kalınıyor. Aslında durum oldukça açık; kentte kadını istihdamın içine alamıyoruz.

İş yaşamına baktığımızda, tüm Türkiye'de girişimcilerin sadece yüzde 14.7'sinin kadınlardan oluştuğunu görüyoruz. 1.3 milyon işletmenin sadece 80 bin kadarı kadınların...

"Kadın girişimci" tam olarak ne anlam ifade ediyor? Çalışan kadın ile işveren arasında nasıl bir fark var?
Kadın hakları savunucusu Betty Friedan'ın 1980'lerin başında söylediği bir söz var:

"Yeni dönemde iş dünyasının en çok ihtiyaç duyduğu nitelikler, katılımcılık, yaratıcılık ve yeni fikirlerdir. Bu ihtiyaçları da en iyi şekilde, cinsiyetlerine has özellikler nedeniyle kadınlar karşılayabilir. Mücadeleyi bırakmayın, erkekleşmiş tavırları terk edin ve kendi stilinizi geliştirin."

Kadınların girişimciliği seçmelerinin bir nedeni; ücretli olarak çalıştıklarında, önlerine çıkarılan terfi engelleri. Yani kurduğu işte başarılı olarak kendini kanıtlamak başlıca hedef...

Girişimci adayları için düzenlediğiniz programlar, eğitimler, kampanyalar hakkında da bilgi alabilir miyiz?
İstanbul'da ve Anadolu'nun farklı illerindeki kadın girişimcilere; iş kurma ve geliştirme süreçlerinde kapsamlı eğitimler sağlamanın yanı sıra, kadın girişimci adaylarına inkübasyon, danışmanlık ve mentörlük desteği sunuyoruz.

Diğer taraftan genç kadınlar arasında farkındalık yaratma ve bilinç yükseltme çalışmaları ile onları daha iyi eğitim almaları ve iş yaşamına başarılı geçişleri yönünde destekliyoruz.

2002 yılından bu yana KAGİDER; 5 binden fazla girişimcilik ve iş geliştirme projesini değerlendirdi, bin 300'den fazla kadına eğitim desteği sağladı.

KAGİDER, Kadın Gelişim Merkezi (-BİZ.) bünyesinde girişimcilik ve liderlik çalışmalarına devem ediyor. Ayrıca, Garanti Bankası ile birlikte Anadolu'nun farklı şehirlerindeki kadın girişimcilere temel konular hakkında bilgi veriyor, kendi işleri için yeni fırsatlar yaratmaları konusunda teşvik ediyor ve kişisel gelişimlerine katkıda bulunuyor.

"Kadın Girişimcilerin Yolunu Aydınlatıyoruz" sloganıyla gerçekleştiren "Kadın Girişimci Buluşmaları"nda pazarlama, yönetim, teknoloji, finans konularında girişimcilere farklı vizyonlar sağlayacak ipuçlarını paylaşıyor ve kişisel gelişimlerine katkıda bulunuyor.

Kendi işini kurmak isteyen bir kadın size gelip başvurduğunda belli bir kredi imkanı sağlıyor musunuz? İsteyen herkes kampanyalarınızdan yararlanabilir mi? Başvuru şartları ve sonrası için neler gerekiyor?
Temel vizyonu kadınların üreterek ve varlığını özgürce ortaya koyarak tüm karar alma süreçlerinde etkin rol aldığı bir dünya yaratmak olan KAGİDER, kadın girişimciliğini geliştirmek, ekonomik ve sosyal yaşamda kadının konumunu güçlendirmek adına çalışmalar gerçekleştiriyor.

Bu doğrultuda derneğimiz, iş fikri ya da projesi olan kadın girişimcileri desteklemek ve güçlendirmek için iş kurma ve geliştirme süreçlerinde eğitim imkânları sağlamakta ve eğitim sonrası danışmanlık, rehberlik hizmetleri sunuyor.
 
KAGİDER bir finans kuruluşu olmadığı için herhangi bir finansal desteği yok. Bu nedenle projesini gerçekleştirmek isteyen girişimci adaylarını ya da girişimcileri finansal destek için KOSGEB'e ve sponsorlarımız Garanti Bankası'na ya da Kadın Gelişim Merkezi -BİZ'in ana kurumsal sponsoru olan AKBANK'a yönlendiriyoruz.

KAGİDER'in vermek istediği mesaj nedir?
Türkiye'de kadın istihdamının artmış olarak görmek istiyoruz, daha fazla kadınımızı iş hayatına katmak için gerekli çalışmaları gerçekleştirmek hedefindeyiz. Amacımız kadın girişimciliğinin ve liderliğinin ekonomik gelişmişliğe ve kalkınmaya olan katkısını ön plana çıkarmak ve bu doğrultuda ulusal ve uluslararası politikaların gelişmesine, ilgili tüm aktörlerin işbirliği yapmasına ve aksiyon almasına ortam hazırlamak.

TOBB KADIN GİRİŞİMCİLER KURUL BAŞKANI AYNUR BEKTAŞ: "Ben de yapabilirim" diyen kadın mutlaka başaracaktır. Evet; siz de yapabilir ve başarabilirsiniz!" 

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Kadın Girişimciler Kurulu'nu biraz tanıyalım öncelikle...
TOBB bünyesinde kadın girişimcilik konusunda genel politikalar geliştiren ve görüş oluşturulmasına katkıda bulunan istişari bir kuruluz. Girişimci ruhlu kişilere, özelliklerini daha etkili ve verimli kullanabilmelerini sağlamak için eğitimler ve paneller organize ediyoruz. İş kurmayı düşünenlere; ihtiyaçları olacak temel bilgileri vermeyi ve yol göstermek amacıyla etkinlikler düzenleyerek yetkili kurumlar ile buluşmalarını sağlıyoruz. Hedefimizi, ülkemizdeki kadın girişimci potansiyelinin nicelik ve nitelik bakımından geliştirilmesi ve daha donanımlı hale getirilmesi amacıyla politika belirlemek ve girişimcilik kültürünün kadınlar arasında gelişmesine öncülük etmek.

1.3 MİLYON ERKEK, 80 BİN KADIN!
Türkiye'de rakamsal olarak bakıldığında kaç girişimci kadın var?
Çalışma çağındaki nüfusun 21.2 milyonu çalışıyor. Bunun içinde kadınların oranı ise yüzde 26. Türkiye'de 1.3 milyon erkek girişimciye rağmen yalnızca 80 bin girişimci kadın var.

Kurul olarak bu sayıyı artırmak için neler yapıyorsunuz?
"Yönetim kadının hakkı" sloganını benimseyerek odalarda kayıtlı iş kadınlarının ticaret ve sanayi odalarında yönetime katılmaları için çalışma başlattık. Yönetim kademelerinde kadın erkek eşitliğini teşvik edecek, ilgili yasal çerçevenin uygulanması ve iyileştirilmesine yönelik her tür faaliyette bulunmaya özen gösteriyor; Anadolu'nun il ve ilçelerinde girişimcilik panelleri düzenliyoruz. Kadınların Oda ve Borsa yönetimlerine girmeleri için mücadele veriyoruz. Mart ayında yapılan seçimlerde yüzde 197'lik başarı elde ederek meclislerdeki 51 olan kadın sayısını 151'e çıkardık.

Kaç ilde teşkilatınız var?
TOBB Kadın Girişimciler Kurulu, 81 ilde teşkilatlanmış en büyük iş kadını teşkilatı. Şu ana kadar ortalama 45 ilde etkinlik yapıldı ve Anadolu iş kadınında büyük bir hareketlilik başladı. Bu hareketin Anadolu'dan başlayıp Türkiye'ye yayılacağını düşünüyorum.

KADINLAR ARASI PARA DOLAŞIMI 12 TRİLYON DOLAR OLACAK
"Kadın girişimci" tam olarak ne anlam ifade ediyor? Çalışan kadın ile işveren arasında nasıl bir fark var? Kadınlara yönelik düzenlediğiniz programlar, eğitimler, kampanyalar nasıl?
Girişimciliğin gerektirdiği dayanıklılık ve duygusal zeka kadında var. Kadın girişimcilerin artışıyla Türkiye ekonomisi daha yüksek seviyelere çıkacak. Bu nedenle kadınlar istihdama daha fazla katılmalı, tüketici olmaktan çıkarak üretici konumuna geçmeli. Yıl sonuna kadar kadınlar arasındaki para dolaşımının yaklaşık 12 trilyon dolara ulaşması bekleniyor. Bu da kadınların ekonomik alandaki önemini göstermesi bakımından dikkat çekici bir durum. Kadın girişimciliğinin ekonomik ve toplumsal hayata önemli yarar ve fırsatlar sunduğu bir gerçek. Kanıtlar; girişimciliğin, ekonomik gelişme ve iş yaratımına değişik yollar sağladığını gösteriyor.

Türkiye çapında ne gibi çalışmalar yaptınız?
Evlerinde iş yapan kadınların kayıt altına alınarak esnaf olmaları hakkındaki esnaf muhafiyet yasanın oluşmasını ve KOSGEB Can Suyu Kredileri'nin kadınların en çok bulunduğu hizmet sektörü ve diğer sektörlere de verilmesini sağladık. Kahramanmaraş'ta Girişimcilik Merkezi açtık ve bunu tüm Türkiye'ye yaymak istiyoruz. 20 fuar şirketinin ülkemizde düzenlediği 167 fuarın her birinde beş girişimci kadına, 15'er metrekare, toplamda 75'er metrekare stand desteğiyle ücretsiz fuar alanı kullanma imkânı sunduk. Ve toplam 98 girişimcimiz bu fuarlardan ücretsiz olarak yararlandı. 2010 yılında 134 fuarla anlaşma sağladık. Toplam 679 kadın girişimciye ücretsiz katılım desteği sağlanacak.

Kadın girişimcilere ne kadarlık maddi destek sağlandı?
Yaklaşık 2.3 milyon TL tutarında.

FİNANSAL KAYNAK ARAYANLAR
Kendi işini kurmak isteyen bir kadın size gelip başvurduğunda belli bir kredi imkanı sağlıyor musunuz?
Finansal anlamda herhangi bir destekte bulunamıyoruz fakat girişimcilerin finansal kaynağa ulaşmasını sağlayacak yolları gösteriyoruz.

Örneğin; KOSGEB Yeni Girişimci Desteği, girişimciliğin desteklenmesi, yaygınlaştırılması ve başarılı işletmelerin kurulmasını sağlamak amacıyla yeni girişimcileri destekliyor. Bu amaçla destek başvurusunda bulunma hakkı kazanmış yeni girişimcilere en fazla 44 bin TL tutarında destek sağlanıyor.

Ayrıca Kredi Garanti Fonu, küçük ve orta ölçekli işletmeler için sağladığı kefaletle bu işletmelere destek veriyor, yatırımlarının ve işletmelerinin finansmanında banka kredisi kullanmalarını mümkün hale getiriyor.

KOBİ Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı A.Ş.; vizyon sahibi girişimcilerin, Türkiye ekonomisine katkı sağlayacak rekabet avantajına sahip ürün veya hizmet projelerini, sermaye ve yönetim desteği ile gerçekleştirmelerini sağlıyor.

Mikro kredi; iş yapma fikri olup, gelir getirici bir faaliyette bulunmak üzere, küçük bir başlangıç sermayesini ihtiyacı olan işsiz gençlere, yaşlılara, kadınlara, özürlülere, arazisi olmayan köylülere ve yoksullara kendi işini kurma imkanı veriyor.

Bunun haricinde Avrupa Birliği fonları, TÜBİTAK proje destekleri konusunda girişimci olmak isteyenleri bilgilendiriyoruz.

SİZ DE YAPABİLİRSİNİZ
Kurul olarak iletmek istediğiniz mesaj nedir?
Kadınlar bir hazinedir. Bu hazineyi meydana çıkarma görevi yine biz kadınlara düşüyor. Kadın öncelikle kendisine güvenmeli, başta evinde olmak üzere çevresinde her zaman bir rol model olarak hareket etmelidir. Kendisinin en az bir erkek kadar birey olduğunu asla unutmamalıdır. "Ben de yapabilirim" diyen kadın mutlaka başaracaktır. Evet; siz de yapabilir ve başarabilirsiniz! Yeter ki isteyin, kendinize güvenin, cesaretli, kararlı ve mutlaka vizyon sahibi olun.