Türkiye, tüm dünyayı saran mobil cihaz akımına en hızlı ayak uyduran ülkeler arasında yer alıyor. Her gün eski telefonlarını akıllı telefonlarla değiştiren tüketici sayısı artıyor. Türkiye’deki on milyonlarca tüketici dizüstünden akıllı televizyonlara kadar tüm elektronik cihazlarından veri transferi için USB bellek ve SD kartları kullanıyor.

Akıllı telefon veya USB bellek seçen bir tüketiciden, veri merkezi kuran bir işletmeye kadar herkesin sorduğu iki önemli soru var: Kapasite ve maliyet. SanDisk’in EMEA Perakende Birimi Başkan Yardımcısı Pascal de Boer, mobil dünyasının yeni dönemde tercih ettiği stratejiler hakkında ntvmnsbc’ye önemli açıklamalarda bulundu.

Boer, “Elektronik üreticilerinin düşük maliyetli stratejiyi benimsediğini” belirtti ve ekledi: Fiyatı sabit tutmanın yolu bellekten geçiyor. Flash bellekler, elektronik cihazların vazgeçilmez parçası olmaya devam edecek.

iNAND çipleri mobil cihazlar ve diğer elektronik cihazların geleceği için ne kadar önemli?

Flash belleği SanDisk’in üç kurucusu icat etti. Bugün birçok çeşidi olan flash bellek iNAND olarak da karşımıza çıkıyor. iNAND, NAND flash teknolojisine dayanan yeni nesil bir çip. NAND flash, bugün iPhone’dan Galaxy S3’e kadar sayısız akıllı telefonda kullanılan bellek türü. iNAND ise elektronik cihaz üreticilerinin tablet bilgisayar veya akıllı telefonları üretmesini sağlayan bir çip seti teknolojisi. Özelliği, çok hızlı olması, yüksek kapasiteli depolama imkanı sunması ve az enerji tüketmesi. Küçük boyutta olması ise mobil cihazlarda kullanılabilmesini sağlıyor. iNAND, bu özellikleriyle elektronik cihazların içinde yer edinen bir bellek türü ve uzun bir süre de böyle kalmaya devam edecek.

CEO’larımızdan biri, “Akıllı telefonları akıllı kılan faktör, belleğe sahip olmaları” diyor. Bugün telefonları akıllı kılan faktörler en başta ekranları, işlemcileri ve sahip oldukları bellek.

‘ANDROID’İN STRATEJİSİ DÜŞÜK BELLEĞE SAHİP CİHAZLAR’

Peki iNAND sayesinde akıllı telefon ve tabletlerde gördüğümüz standart kapasiteler yakın zamanda artacak mı?


Bu stratejik bir bakış açısı gerektiriyor. Elektronik cihazların daha yüksek kapasitede belleğe sahip olmasını sağlamak maliyetli bir iş. Üreticiler, telefonlarını belli fiyatı olan parçalarla üretmek ve belli bir satış fiyatından piyasaya sunmak istiyor. Geçmişte belleğin elektronik cihazlarda hızla arttığını görmüş olsak da, bugün düşük maliyet stratejisi kapsamında belleğin daha yavaş arttığına tanık olacağız. Eğer bir akıllı telefon 32,64,128 GB dahili belleğe sahip olursa, fiyatı da aynı oranda artacak. Bugün bir iPhone aldığınız varsayın. Yapacağınız ilk tercih telefonun siyah veya beyaz mı olacağı, ikincisi ise ne kadar belleğe sahip olacağı. Bugün Android tabanlı telefon satın alan kullanıcıların yüzde 17’si, telefonlarının ne kadar belleğe sahip olduğunu bile bilmiyor. Çünkü telefonda bulunan micro SD yuvası sayesinde gerekirse buraya kart yerleştirip belleği artırıyorlar. Bu yüzden birçok kullanıcı 8-16 GB kapasiteli ve micro SD girişi olan telefon alıyor ve belleğe 64 GB’a kadar kapasite ekleyebiliyor.

Apple, 2012 rakamlarınıza göre SanDisk’in iş hacminin yüzde 13’üne sahip görünüyor. Apple için en büyük müşteriniz diyebilir miyiz?

Hayır. Piyasada birçok önde gelen firmayla çalışıyoruz ve belli bir firmayı öne çıkarmıyoruz. Müşteri tabanımız sektörün gelişmesiyle de artıyor.

Apple ve diğer müşterilerinizin bellek kapasitesini artırmak istediğini düşünüyor musunuz?

Bize yönelik talepleri açıklayamam. Kapasitenin ne olacağı konusu da tahim yürütmesi zor bir alan. Kapasiteden daha fazla getiri sağlayan üreticiler bu alana yöneliyor. Ancak Android platformunda bugün en büyük trend, kapasiteyi düşük tutmak, böylece maliyetleri ve telefona erişimi kolaylaştırmak. Bu nedenle günümüzde düşük fiyatlı akıllı telefon sektörü hızla büyüyor. 100-150 dolardan satılan, Android ile çalışan ve kamerası olan telefonları 2-3 yıl önce üretmek mümkün değildi. Akıllı telefonlarda düşük fiyat, güvenilirlik, hızlı bir işlemci aranan özellikler.

Nokia’nın doğru stratejiyi izlediğini söyleyebilir miyiz?

Nokia’nın yanı sıra düşük fiyatlı akıllı telefon sunan birçok Çinli üretici mevcut. Hindistan ve Çin gibi pazarlarda kullanıcı sayısı da hızla artıyor. Birkaç yıl önce etrafınızda akıllı telefon sahibi olan kaç kişi olduğuna baksaydınız, birkaç kişi görürdünüz. Bugün etranızdaki insanların yarısı belki daha fazlası akıllı telefon sahibi. Geleceğin telefonlarına sahip olmak isteyenlerin sayısı ise daha fazla. Kısaca talep karşınızda ve siz iyi bir fiyat sunarak adaptasyon sağlamalısınız. Bu amaçla önemli parçalardan fiyat kısmak zorundasınız.

Çin piyasasındaki rekabet giderek büyüyor. Size yönelik parça tedariki konusunda nasıl bir talep var?

Üreticilerin seçebileceği çok geniş bir çip yelpazemiz var. Yüksek kapasite ve performan sağlayan çiplerimiz, üreticilere istedikleri parçaları sunuyor. Bugün üreticilerin hız, performans ve diğer beklentilerine göre çeşitli çip satışları gerçekleştiriyoruz. Üreticiler tercihlerini özellikle hız alanında kullanıyor.

‘VERİ MERKEZLERİ ARTIK SSD İLE ÇALIŞIYOR’

Akıllı telefonların yanı sıra gelişmekte olan piyasalarda SanDisk’in SSD ve diğer ürünlerine de talep artıyor mu?

SanDisk için günümüzde büyük büyüme potansiyeli sunan iki önemli ürün var. Bir tanesi mobil cihazlar için kullanılan flash bellekler, diğeri de ultrabook’larda yer alan SSD (solid state drive). SSD’yi, hard disk drive’ların yerini alan flash bellekler. Tablet satışları, Türkiye’de dahil olmak üzere küresel alanda dizüstü satışlarını aşağı çekiyor. Türkiye’de yıllık 3 milyon satış rakamı, talebin yavaşça azaldığını gösteriyor. Bugün dizüstü bilgisayarların değiştiğini görüyoruz. Ultrabook’lar pahalı cihazlar ancak SSD sayesinde bu maliyet azalıyor ve hard drive’lara veya harici disklere kıyasla büyük avantajlar sunuyor. 128 veya 256 GB SSD içeren bir ultrabook almak, 500 GB kapasiteli bir laptop almaktan daha mantıklı. Akıllı telefon sektöründe de cihazları daha ucuz yapma acelesi var. Flash bellek bu stratejinin sadece bir kısmı.

Küresel alanda SSD piyasasının gelişimi hakkında bilgi verebilir misiniz?

SSD kullanımı için üç alan var. Bir tanesi, iş dünyası bazında, veri merkezlerindeki kullanım. İkinci kullanım, ultrabook ve yeni dizüstülerde yer alan bellek olarak yer alması. Üçüncü kullanım ise SSD’lerin eski cihazlara yeni bellek olarak eklenmesi.

SanDisk için bu alanda en büyük potansiyeli, veri merkezleri ve dizüstü bilgisayarlar sunuyor. SSD sayesinde bugün arama motorları çok daha hızlı ve kolay hale geldi. Arama kutusunda beliren arama seçenekleri ve arama yapıldıktan sonra beliren kaç arama belirdiğine dair veri, SSD’ler olmadan mümkün değil. SSD veri merkezlerinin hızını ve bant genişliğini artırıyor. Kısaca, daha hızlı arama yapabiliyorsunuz.

Google, Facebook, Microsoft gibi şirketler bugün veri merkezlerinde SSD kullanıyor?

Evet. SSD, tüm bu firmalar için veri merkezi işletim faaliyetlerini de azaltıyor. Hard disk yerine SSD kullanan veri merkezleri daha hızlı çalışıyor. GB başına maliyet biraz daha artıyor ancak çok daha az yer kaplar. İstanbul’da sadece SSD kullanarak bir veri merkezi kuracaksanız, ciddi anlamda yer tasarrufu yapar ve maliyeti düşürürsünüz. SSD’lerin bir diğer önemli özelliği, neredeyse hiç hızlanmaması. Çünkü hard disk gibi bir mekanik sistemi bulunmuyor. Böylece SSD’leri soğutmak için enerji harcamıyorsunuz.

Flash bellek, silikon üzerine 0 ve 1 (ikili sistem) yazarak çalışır. Bunu yapmak için 0 ve 1’ler arasında gidip gelmeyi sağlayacak bir enerji gerekir. Ancak SSD’de bu tüketim çok az.

iNAND ve SSD dışında USB bellek ve SD kart gibi ürünlerinize olan talep ne yönde?

Dünyada hiçbir elektronik cihazda USB girişinden daha standart bir giriş bulamazsınız. Herkes ne olduğunu bilir, evindeki akıllı televizyonda, oyun konsolunda, bilgisayarında bulunur. Dolayısıyla USB kartlar çok büyük miktarda, her türlü kullanım için tercih ediliyor. Son dönemde USB’lerin ağırlıklı olarak televizyonlarda kullanıldığını biliyoruz. Film yüklüyor ve televizyonlarında izliyorlar. Çok kolay, güvenilir ve düşük maliyetli bir kullanım tarzı.

USB belleklerin en çok televizyonlarda kullanıldığını ortaya koyan bir araştırma mı yaptınız?

Bunu ortaya koyan bir araştırmamız var evet. Bugün USB belleğin bahsettiğimiz gibi kullanılabileceğinden haberi olmayan çok sayıda tüketici var. Ancak genç nesil, televizyon aldıkları zaman bu tür kullanımın standart olduğunu biliyor. Dahası, bugün televizyonlar büyük bir kullanım kolaylığı sunuyor, tüketicilere çok hızlı bir adaptasyon imkanı sağlıyor. İnsanlar bir kez alıştı mı, bu alışkanlığı sürdürüyor ve kaliteli bir film izlemek istemeleri, kullanacakları USB bellek sayısının ve kapasitesinin de artması anlamına geliyor.

Bulut bilişimin USB ve harici belleklere olan talebi azalttığını söyleyebilir miyiz?

Açıkçası hayır. Günümüzde bulut daha çok yedekleme amaçlı olarak kullanılıyor. Ayrıca verilerinizi bir cihazdan diğerine aktarmak için kullanılan uygulamalar var. Bugün insanlar dosya transferi için USB bellek kullanıyor ve sahip olunan USB miktarı inanılmaz. USB’lerin erişiminin çok kolay olması ve ucuza satılması da önemli bir faktör. Bulut, kullanımı daha karmaşık olan bir sistem. Ayrıca maliyet çok daha yüksek. Bu faktörlere dayanarak bulutun USB için bir düşüş nedeni olduğunu söylemek mümkün değil.

Kamera sektöründeki talep için ne söylebilirsiniz?

SD kart, kamera sektörünün hafıza kartı. Ancak geçmişte elde ettiğimiz satış rakamları azalıyor. Burada dikkat edilmesi gereken husus, akıllı telefonların hem kamera, hem de video kamera sektöründen pay almaya başlaması. İnsanlar akıllı telefon ile fotoğraf çekmeye ve paylaşmaya bayılıyor ve Picasa, Facebook gibi sayfalarda paylaşılan fotoğraflara bakıldığında, akıllı telefonlardan yapılan transfer inanılmaz. Video kamera sektörü, GoPro gibi aksiyon kameraları dışında neredeyse tüm sektör çökmüş durumda. Akıllı telefonlar, birçok kullanıcı için oldukça ideal bir kalite sunuyor. DSLR sektörüne baktığımızda, kaliteli hafıza kartlarının satışı iyi gidiyor. Düşük maliyetli kartlar belli bölgelerde tercih ediliyor.

‘HOTSPOT GÖREVİ GÖREN USB BELLEK SUNACAĞIZ’

Xbox720 veya PlasyStation 4 için bellek üretecek misiniz?

Oyun konsolları için bir süredir spesifik olarak USB bellek üretiyoruz. Oyun konsollarında standart hale gelen USB bellek sayesinde artık içerikleri konsola aktarmak son derece kolay. Spesifik olarak oyun konsoLları için harici bir donanım üretmiyoruz ancak USB bellekler ihtiyacı karşılıyor ve gelecek standart hale gelmesini bekliyoruz.

Yeni nesil Xbox için planlarınız var mı?

Eğer olsaydı bile söyleyemezdim ama dürüst olmak gerekirse bilmiyorum.

Belki tuhaf bir soru olacak ama gelecekte mobil cihazlar üzerinde kart okuyucular görme ihtimalimiz var mı?

Aslına fena bir fikir değil ama en ufak bir fikrim yok. Ama göreceğimiz bir yenilikten bahsedebilirim. Yaz aylarında, SanDisk yeni nesil USB belleği sunacak. Bugün kullandığımız USB bellekler bir cihazdan diğerine veri aktarımı sağlıyor. Ancak tüketicilerden belleğe kablosuz erişim sağlamaya yönelik talep var. Yazın açıklayacağımız ve ‘Connected Memory’ adını verdiğimiz teknoloji, USB belleği her türlü mobil cihaz ve dizüstünden kullanabilmenizi sağlayacak. Herhangi bir işletim sistemine bağımlı kalmayacaksınız.

Şunu düşünün: MacBook Pro bilgisayarımda bulunan bir veriyi Samsung tabletinize aktarmak isterseniz, size kolay gelsin derim. Connected Memory ile bu çok kolay bir işleme dönüşecek. Connected Memory, batarya ile çalışan, Wi-Fi bağlantı özelliği bulunan bir cihaz olacak. Kablosuz her elektronik cihaz arasında veri aktarımı yapacaksınız, dahası, evinizde televizyonunuza bağlı bir Wi-Fi hotspot olarak kullanabileceksiniz. Ekleyebileceğiniz 64 GB’a kadar çıkan micro SD ile, televizyonunuda film yayını yapabileceksiniz. Kısaca birçok insan yeni nesil USB’ye erişim sağlayabilecek ve veri aktarabilecek.

Anladığım kadarıyla standart bir USB’den biraz daha büyük olacak?

Biraz ama Connected Memory rahatlıkla cebinize girecek. Ekstradan batarya konulacak bölmesi ve anteni olacak. USB belleklerin ufak boyutunu ele aldığımızda yaşanacak fark hiç de fazla değil.

Akıllı telefonların düşük maliyet stratejisi kapsamında bir süre bellek artırmayacağını söylediniz. Bu daha uzun bir süre micro SD kullanacakları anlamına mı geliyor?

Evet, en azından bizim beklentimiz bu. Geleceği tahmin etmek güç ama akıllı telefonlarda maliyeti aşağılarda tutabilmek için micro SD yuvası bulunmaya devam edecek. Micro SD erişimi ve kullanımı çok kolay olduğu için de tercih edilecek. Tüketiciler ihtiyaçlarına göre istedikleri kartı alacak, eğer yetmezse bir tane daha alacak.

SanDisk ürünlerinin yer aldığı tüm piyasalarda tablo istediğiniz gibi görünüyor?

Öyle diyebiliriz. Özellikler cihazlara entegre edilen (SSD-iNAND) belleklerin sektörü hızla büyüyor. Ayrıca SD kartlar, USB bellekler ve diğer ürünler için de talep artıyor. DSLR kameralarda SD kartlar sayesinde ucuz bir kameranız bile olsa HD çekim yapabiliyorsunuz. Bellek teknolojisi, akıllı telefonlar başta olmak üzere elektronik cihazlarla yapılabilen işlemleri de artırıyor. 17 yaşındaki kızımın telefonunda yüzlerce değil, binlerce fotoğraf var. Bu fotoğrafları isterse telefonunda isterse Facebook’ta veye diğer platformlarda tutabiliyor. Tüketim inanılmaz boyutta.

SanDisk EMEA Perakende Birimi Başkan Yardımcısı Pascal de Boer.
SanDisk EMEA Perakende Birimi Başkan Yardımcısı Pascal de Boer.

‘TÜRKİYE’DE MOBİL CİHAZLAR MAKSİMUM KAPASİTEYLE KULLANILIYOR’

SanDisk gelecekte Büyük Veri de dahil olmak üzere bulut depolomadaki rolünü artıracak mı?

Zaten bu alanda faaliyet gösteriyoruz. Veri merkezlerinde kullanılması için SSD tasarlayan bir birimimiz var. Veriyi bir kere veri merkezine getirdiğiniz zaman, ortaya bir ekosistem çıkar. Depolama, sisteme uymak zorundadır. Bu amaçla sahip olduğumuz bir birim, sadece bu SSD/flash depolamayı veri merkezlerine uyumlu kılmak için çalışıyor. Bu açıdan bakıldığında bizim için sürekli büyüyen bir alan.

EMC, Google, HP ve diğer firmalar veri merkezleri için SSD üretmiyor mu?

Hayır. Bugün veri merkezlerinde sahip olunan teknoloji, RAM, ardından CPU (merkezi işlemci birimi), flash bellek ve bunlara ait bellek. Geçmişte RAM, hard disk drive’lar ve kasetler bulunurdu. Kasetler zamanla yerini sayısı artan hard disklere bıraktı. Bugün hard diskler yerini flash bellekere bırakıyor. Hard disk, düşük maliyetle büyük miktarda veri depolamak için çok ideal. Ancak büyük, çok fazla enerji tüketiyor ve çok yavaş. İnsanlar kasetlerden hard disk’e geçtiğinde bunun farkını çok net hissetti. Şimdi aynısı SSD için yaşanıyor. Dizüstünde SSD kullanan bir kullanıcı hard disk’i bir daha aklından geçirmiyor.

Türkiye’deki genel tablo SanDisk için nasıl görünüyor?

Birçok uluslararası firma için nasılsa, SanDisk için de Türkiye dünyada en hızlı büyüyen pazarlardan biri. Demografik özellikleri, sunduğumuz ürün yelpazesiyle çok uyumlu. Çok fazla içerik kullanılıyor, içerikler çok yüksek oranda paylaşılıyor. Teknolojiyi yakından takip eden kullanıcı sayısı yüksek. Türkler PC, tablet, akıllı telefon kullanımından çok iyi anlıyor ve cihazlarını maksimum kapasitede kullanıyor. Sonuçta bellek kullanım seviyesi de çok yüksek. Genç nüfusun da etkisiyle harcama gücü her gün artıyor. Tüm bu faktörler, SanDisk’in beklentileriyle çok uyumlu ve çok büük bir büyüme yaşıyoruz. Türkiye, insanların PC’lerini güncellemek için kullandıkları SSD’nin de en hızlı güçlendiği piyasalardan biri.

Türkiye’deki bir numaralı ürününüz hangisi?

Türkiye’de en çok satılan SanDisk ürünleri micro SD, USB ve SD kartlar. SSD de oldukça hızlı bir büyüme sergiliyor.

Türkiye’de 1 yıl içindeki beklentiniz nedir?

Türkiye’deki çalışan sayımızı bu yıl artırdık. Türkiye’deki gelirimizi her 18 ayda bir 2 katına çıkarıyoruz. Ancak 1’den 2’ye çıkmak kolaysa, 10’dan 20’ye çıkmak zor bir iş ve biz bunu başarmak istiyoruz. Türkiye piyasa ürünlere büyük ilgi gösteriyor. Şu an için aynı hızda gelirimizi büyüteceğimizi öngörüyoruz.

Türkiye’de bir üretim tesisi açmayı düşünüyor musunuz?

Dünyada sadece Japonya’da üretim yapıyoruz. Flash bellek üretimi oldukça zor ve titiz bir süreç. İhtiyacınız olan donanım ve üretim tesisleri son derece maliyetli. Bu yüzden sadece bir noktada üretim yapmayı tercih ediyoruz. Toshiba ile işbirliği dahilinde flash bellek üretilen beş üretim hattı var. Her bir üretim hattına yapılması gereken yatırım 6-10 milyar dolar. Japonya’yı seçmemizin sebebi ise burada ihtiyaç olunan teknik bilginin ve üretim için gereken doğal kaynakların olması. Üretimin ardından Çin’e nakliyat yapıyor ve burada entegre edilen ürünlerin montajını gerçekleştiriyoruz.