Müzik dünyasında bugüne kadar yaygın olan kanı, eski kemanların daha iyi ve kıymetli olduğu yönündeydi. İtalyan keman ustaları Antonio Stradivari ve Guarneri del Gesù’nun yaptığı kemanların sırrını çözmek için sayısız araştırma yapıldı ama bulunamadı. Bu iki ustanın yaşadığı 18. yüzyıl keman yapma sanatının altın yılı olarak tarihe geçti.

19. yüzyıldan bu yana yaşayan bütün ünlü keman virtüözünün mutlaka bir Antonio Stradivari ya da Guarneri del Gesù marka kemanı vardır. Genç kemancıların hayallerini de milyon dolarları bulan bu eski ve ünlü keman modelleri süsler. Ancak Fransız ve Amerikan keman uzmanlarının yaptığı yeni bir araştırmanın sonuçları bu yargıyı alt üst etti. Aynı araştırma en iyi keman ustaların hangi kemanı çaldığını gözü kapalı bileceği iddiasını da çürüttü.

Gözü kapalı deney
Amerikan ve Fransız Bilim Akademisi uzmanları araştırma için Indianapolis’deki loş bir otel odasına, 21 isim yapmış keman virtüözünü davet ettiler ve denenmesi için üçü yeni üçü eski altı keman belirlediler. Eskilerden ikisi Stradivari, biri Guarneri marka, yenileri ise yapım atölyesinden henüz çıkmış ya da en fazla bir yaşında ünü duyulmamış kemanlar idi. Kemancıların enstrümanları görmesini önlemek için gözlerine özel siyah bir gözlük takıldı, kokusunu almasınlar diye de bolca parfüm kullanıldı. Kemancılardan altı kemanı belli bir süre ve iki kez çaldıktan sonra, sesi, kullanımdaki rahatlığı, taşınabilirliği gibi bazı kategorilere göre değerlendirmesi ve hangisine sahip olmak istediğine karar vermesi istendi.

İtalyan miti sona erdi
Elde edilen en şaşırtıcı sonuç, keman virtüözlerinin ne kadar uzman olurlarsa olsunlar eski ve yeni kemanları birbirinden ayıramaması, hatta yeni kemanları eskisinden daha iyi bulması oldu. 21 müzisyenden sadece sekizi eski kemanlarda karar kılarken, on üçü yeni bir kemana sahip olmak istediğini belirtti. Ayrıca kemancıların sadece üçü elindeki kemanın markasını doğru tahmin edebildi. Her kemanın en az bir müzisyen tarafından favori olarak gösterilmesi ve bir müzisyene göre listenin en başında yer alan kemanın bir diğerinin listesinde en sonda bulunuyor olması da araştırmacıları kapalı gözle yapılan seçimde bir ortak payda bulunmadığı yargısına götürdü.

Fransız ve Amerikalı araştırmacılar raporlarına, “Ünlü İtalyan markalarının sırrını aramak yerine müzisyenlerin enstrümanlarını hangi ölçülere göre seçmesi gerektiği konusunda kafa yorsak daha iyi olur” diye yazdılar. Böylece 18. yüzyıldan kalma Stradivari ya da Guarneri marka milyon dolarlık İtalyan kemanların en iyi marka olduğu miti de sona ermiş oldu.