Uluslararası krizlerin arabulucu ülkesi: Türkiye

MİT tarafından bu yıl ağustos ayında, ABD, Almanya, Polonya, Slovenya, Norveç, Rusya ve Belarus cezaevlerinde bulunan 26 kişinin karşılıklı değişimini içeren son dönemin en geniş kapsamlı takas operasyonuna imza atıldı.

MİT'in koordinasyonundaki esir takası, son yıllarda ABD, Rusya ve Almanya arasında gerçekleşen en geniş kapsamlı rehine değişimi olarak tarihe geçti.

Azerbaycan, Kafkasya'nın çözülemeyen sorunu Karabağ'daki Ermeni işgaline son verirken, Türkiye'nin askeri, siyasi ve diplomatik çabaları belirleyici unsur oldu. Ermenistan'ın sınır ihlalleri ve saldırılarıyla başlayan Karabağ savaşı 44 günde Azerbaycan'ın zaferiyle sonuçlandı.

Türkiye, bu süreçte savunma sanayisi ürünleri ve teknoloji transferinin yanı sıra diplomatik girişimleriyle de Azerbaycan'ın yanında oldu. ​

Türkiye'nin öncülüğünde 52 ülke ile 2 uluslararası ve bölgesel kuruluş, Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi'nden (BMGK), İsrail'e silah ve mühimmat sevkiyatının durdurulması için ortak tedbir isteminde bulundu.

Türkiye'nin öncülüğünde başlatılan ortak mektup girişimine, 52 ülke ile Arap Birliği ve İslam İşbirliği Teşkilatı imzacı oldu.

İmzalayan ülkeler arasında Türkiye, Filistin, Bahreyn, Bangladeş, Birleşik Arap Emirlikleri, Bolivya, Brezilya, Brunei Darusselam, Burkina Faso, Cezayir, Cibuti, Çin Halk Cumhuriyeti, Endonezya, Fas, Gambiya, Güney Afrika, Irak, İran, Katar, Kazakistan, Kırgızistan, Kolombiya, Komorlar Birliği, Kuveyt, Küba, Libya, Lübnan, Maldivler, Malezya, Meksika, Mısır, Moritanya, Namibya, Nijerya, Nikaragua, Norveç, Pakistan, Rusya, Saint Vincent ve Grenadinler, Sao Tome ve Principe, Senegal, Somali, Sudan, Suudi Arabistan, Şili, Tunus, Umman, Ürdün, Venezuela, Vietnam, Yemen ve Zimbabve yer aldı.

Türkiye, ayrıca İsrail ile Filistin arasında esir takası ve ateşkesin sağlanması için de diplomatik temaslarını sürdüren ülkeler arasında bulundu. Ancak bu süreçler, İsrail'in saldırgan politikaları nedeniyle sonuca ulaşamadı.​​​​​​​

Türkiye, Baas rejiminin devrildiği 8 Aralık sonrasındaki süreçte de etkin diplomasi trafiği gerçekleştirdi. Suriye'deki sürecin sorunsuz tamamlanması için 2 önemli aktör Rusya-İran ile görüşmelerini sürdürdü.

Cumhurbaşkanı Erdoğan da Suriye'de 61 yıllık Baas rejiminin devrilmesinin ardından yoğun diplomasi yürüttü.

Suriye'de geçici yönetimin göreve başlamasıyla bölgede, barış ve istikrarın sağlanması için çaba sarf eden Cumhurbaşkanı Erdoğan, 10 Aralık'ta ilk görüşmesini NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile yaptı.

Görüşmede, Erdoğan, ülkenin, Suriye halkı tarafından yönetilmesi gerektiğini, terörden arındırılmış bir ve bütün Suriye'nin inşası için Türkiye'nin elinden geleni yapmaya devam edeceğini vurguladı.

Aynı gün Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'le de görüşen Cumhurbaşkanı Erdoğan, Aliyev'e, Türkiye'nin Suriye'de kalıcı istikrarın tesisi için Suriye halkına destek vermeye devam edeceğini söyledi.

Aliyev görüşmesinin sonrasında İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ile telefonda görüşen Erdoğan, Suriye'nin toprak bütünlüğünün korunmasının ve istikrara kavuşmasının önemini kaydetti.

Etiyopya-Somali Ankara Bildirisinde tarafların, görüş ayrılıkları ve tartışmalı meselelerden vazgeçip, ortak refah doğrultusunda kararlılıkla ilerleme konusunda mutabık kaldıkları belirtilerek, Türkiye'nin kolaylaştırıcılığında Şubat 2025 sonuna kadar teknik müzakerelere başlamaya ve 4 ay içinde sonuçlandırmaya karar verdikleri kaydedildi. Taraflar, Somali'nin toprak bütünlüğüne saygı gösterirken, Etiyopya'nın denize ve denizden güvenli erişiminden sağlanabilecek çeşitli potansiyel yararları tasdik ettiğini duyurdu.

Türkiye'nin arabuluculuğunda atılan adımlarla, iki komşu ülke arasında başlayan ve bölgesel bir krize dönüşen sorun çözüm yoluna girdi.

Ülkeler arasındaki anlaşmazlıkların çözümünde anahtar ülke rolünü sürdüren Türkiye, son olarak Sudan ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) arasındaki anlaşmazlık için de devreye girdi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 13 Aralık Cuma günü Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı Abdulfettah el-Burhan ile telefonda görüşerek, Birleşik Arap Emirlikleri ile yaşanan gerilimi çözmek için arabuluculuk yapmayı teklif etti.

Türkiye'nin, Somali ile Etiyopya arasındaki ihtilafın çözümü için Ankara Süreci'ni başlattığını hatırlatan Cumhurbaşkanı Erdoğan, Sudan ile BAE arasındaki anlaşmazlıkların giderilmesi için de Türkiye'nin devreye girebileceğini, Sudan'da sulh ve istikrarın sağlanması, toprak bütünlüğü ve egemenliğinin korunması ile ülkenin dış müdahalelerin alanı haline gelmemesinin, Türkiye için temel esaslar olduğunu iletti.