Güneş Sistemi’ndeki yedinci gezegen olan buzul gaz devi, ağırlıklı olarak donmuş metan, su, amonyak ve hidro karbonlardan oluşuyor.

Uranüs, ilk olarak Voyager-2 uzay aracı tarafından 1986 yılında net bir şekilde görüntülenmiş ancak pürüzsüz, mavi-yeşil bir küre görünümü, gaz devinin gerçek yüzünü göstermekten çok uzak kalıyor. Kendisinden daha büyük olan Satürn ve Jüpiter gibi, Uranüs’ün atmosferinde de karma karışık bulut grupları yer alıyor.

Güneş’ten 3 milyar kilometre mesafede bulunan Uranüs’e düşen ışınların yoğunluğu, Dünya’ya oranla 400 kat daha az. Çok uzakta bulunması nedeniyle bugüne kadar Voyager-2’nin çektiği görüntünün çok ötesine geçemeyen görüntüler elde edebilen gök bilimciler, ABD’nin Hawaii eyaletindeki Mauna Kea dağının tepesindeki Keck Gözlemevi tarafından görüntülendi.

4.145 metre yükselikliğindeki dağın zirvesinde yer alan gözlemevinin kızılötesi kameralarından elde edilen fotoğraflar bir araya getirilince, ortaya Uranüs’ün atmosferine ait en detaylı fotoğraflar çıktı.

DEV FIRTINALAR, KARMAŞIK BULUTLAR
Amerikan Astronomi Topluluğu Gezegen Bilimleri Bölümü’nün, dün Nevada eyaletindeki Reno kentinde düzenledği toplantıda sunulan araştırmada, Uranüs’un oldukça hareketli bir atmosfere sahip olduğu belirtildi.

Gök bilimciker, gaz devinin atmosferini kaplayan karmaşık bulut dağılımı ve dev fırtınalar tespit etti. Dahası, ekvator çizgisinin hemen güneyinde, daha önceden hiç görülmemiş bir hava modeli tespit edildi. Örgülü bir uzantıya benzeyen yapının rüzgar kırılması veya bilinmeyen bir başka atmosferik düzensizlikten kaynaklanabileceği düşünülüyor.

Elde edilen sonuçlar, Uranüs’ün atmosferinin alt katmanlarındaki bulutların ağırlıklı olarak hidrojen, helyum ve metandan oluştuğunu gösterdi. Bu elementlerin gezegenin atmosferindeki sirkülasyon hızı ise saatte yaklaşık 900 km civarında.

Voyager-2'nin 1986'da çektiği fotoğraf.
Voyager-2'nin 1986'da çektiği fotoğraf.

YANA EĞİK GEZEGEN
Uranüs’un detaylı fotoğrafı, ortaya çıkardığı atmosferik özelliklerin yanı sıra gezegen hakkında ilginç bir özelliği de açıkça gösteriyor. Neredeyse yan yatmış olan gezegenin üzerindeki bulutlar, Jüpiter ve Satürn’deki gibi gezegenin yüzeyinde değil, aşağı-yukarı geziniyor. Gezegenin kuzey kutup noktası, fotoğrafın sağında, son derece güçlü fırtınaların noktalı halde gösterdiği kısımda yer alıyor.

Güneş’e olan mesafesinden dolayı, Uranüs’un atmosfer olaylarında Güneş’in etkisi Dünya’ya kıyasla 900 kat daha düşük. Güneş Sistemi’ndeki birçok gezegende olduğu gibi Uranüs’ün hava olaylarında bir anormallik yok. Ancak Güneş’in bu kadar az enerji gönderdiği gezegende buna rağmen tüm atmosferini saran fırtınalar çok şiddetlenebiliyor.

Uranus'ün 2004'te çekilen bir fotoğrafı.
Uranus'ün 2004'te çekilen bir fotoğrafı.