Hazar kaplanı, Gökçe balığı ve Anadolu parsı… 50 yıl öncesine kadar Anadolu’da yaşayan bu türler artık yeryüzünde yok. Bugün dünyada var olan yüzlerce tür ise onlarla aynı kaderi paylaşmak üzere. Bu türlerin nesillerini sürdürebilmesi yaşam alanlarının korunmasıyla mümkün. Ama nasıl?

National Geographic Türkiye Temmuz 2009’da küresel ölçekte tehlike altındaki türlere dikkat çekiyor. Dünya Doğayı Koruma Birliği’nin (IUCN) 2008 yılı Kırmızı Listesi’ne göre, dünyada incelenen 44 bin 838 türden 869’u tamamen yok olmuş durumda ya da artık doğada görülmüyor. Bilinen türlerin 16 bin 928’i ise yok olmak üzere, tehlike altında ya da hassas türler arasında yer alıyor.

ABD’de Tehlike Altındaki Türler Yasası ile koruma altına alınan 1050 tür bulunuyor. Ancak ABD, bugün bu yasanın gerçekten işe yarayıp yaramadığını tartışırken, böyle bir yasanın bulunmadığı Türkiye’de yaşam alanları giderek daralan çok sayıda tür tehdit altında neslini sürdürmeye çalışıyor.

Dünya Doğayı Koruma Birliği’nin (IUCN) kırmızı listesine göre Türkiye’de Küresel ölçekte tehlike altında 134 tür ve alttür bulunuyor. Bunlardan 131’i hayvan, 3’ü bitki.

NG Türkiye, IUCN 2008 küresel kırmızı listesine göre, Türkiye’de Tehlike Altındaki hayvan türlerini bir haritada topladı. Dokuz doğa bilimcinin bir yıl boyunca, NG editor ve tasarımcılarıyla birlikte titiz bir çalışma sonucu ortaya çıkardığı haritada, tehlike altındaki 105 tür ve alttür yer alıyor. Prof.Dr Sancar Barış’ın renkli illüstrasyonlarının ve türler hakkında detaylı bilgilerin yer adlığı harita ile NG Türkiye, ülkemizde nesli tehlike altındaki hayvan türlerinin yaşadığı alanlara dikkat çekiyor.

NG Türkiye’nin Temmuz 2009 sayısında yayımlanan “Çanlar Kimin İçin Çalıyor” makalesinin yazarı uzman biyolog Yıldıray Lise “Türkiye doğası ve tehlike altındaki türler için en büyük tehdit, bu türlerin yaşam alanlarını kaybetmeleri. Bu nedenle NG Türkiye’nin haritasında dikkat çekilen Tehlike altındaki türlerin yaşam alanlarının kaybının bir an once önüne geçmek gerekiyor. Yoksa birkaç yıl sonra onların da sonu gelebilir” diyor.

BENZERSİZ HARİTA İÇİN DOKUZ UZMAN TAM BİR YIL ÇALIŞTI
"Tehlike altındaki türler haritası"nı yapan uzmanlar şunlar:

Prof. Dr. İbrahim Baran (sürüngenler ve çift yaşamlılar)
Prof. Dr. Sancar Barış (kuşlar)
Prof. Dr. Ali Demirsoy (kınkanatlılar)
Prof. Dr. Güler Ekmekçi (iç su balıkları ve kabuklular)
Doç. Dr. Ali Cemal Gücü (denizel türler)
Doç. Dr. Çetin Ilgaz (sürüngenler ve çift yaşamlılar)
Dr. Evrim Karaçetin (kelebekler)
Doç. Dr. Ahmet Karataş (memeliler)
Yıldıray lise (kırmızı listeler)

"BİR İLK ADIM OLSUN"
National Geographic Türkiye bu çalışma ile Türkiye'de tehlike altındaki türlerin durumuna dikkat çekmek istiyor:“Haritamızın, tehlike altındaki türler için koruma çalışmalarına katkı yapması ve bitki türlerinde hazırlanmış olan ancak hayvan türleri konusunda eksikliği hissedilen ulusal kırmızı listenin hazırlanması için en azından bir ilk adım olmasını diliyoruz”.