Safranın gölgesinde bir miras: Safranbolu'nun lezzet yolculuğu
Safranbolu, ilk bakışta tarihi konakları ve taş sokaklarıyla büyülüyor. Ancak bu kadim kentin asıl hikâyesi, yalnızca UNESCO korumasındaki mimarisinde değil; yüzyıllar boyunca farklı kültürlerin izlerini taşıyan mutfağında, çarşılarında ve her köşesinde hissedilen yaşam kültüründe saklı.
Adını mikro iklimlerde yetişen crocus sativus bitkisinden elde edilen safran baharatı ile Antik Yunancada "şehir" anlamına gelen polis kelimesinden alıyor Safranbolu. Taş zeminli ahşap evleri, tarihi dokusu ve bu dokunun hâlâ korunabiliyor olması nedeniyle UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alıyor. Ülkemiz adına hem yerel hem de uluslararası turizm açısından büyük önem taşıyor.
Yemek kültüründe ise Osmanlı Dönemi’nin himayesinde yaşamış azınlıkların izi görülebiliyor. Örneğin vazgeçilmez lezzetlerimizden olan mantı, burada farklı versiyonları ile karşımıza çıkıyor. Onlardan biri Peruhi. Mantının olmazsa olmazı bu defa üstünde değil, iç harcında yer alıyor kurutulmuş hâliyle. Dolayısıyla ufacık ekşi bir tat bırakıyor damakta ve üzerine yalnızca tereyağı, nane ve pul biber ekleniyor. Rum mantısı ise Peruhi’nin yalınlığından çok uzakta. Kırmızı ve yeşil biber sol kulvardan gelerek mantıyı domine ediyor, et ile birlikte. Üzerinde salça ve sarımsaklı yoğurt olmadan servis ediliyor. Klasik mantıdaki sarımsaklı yoğurt ve salçalı sosun aşığı olanlar için biraz farklı bir deneyim olduğunu söyleyebilirim. Safran ise daha çok pilav zerde ve lokum gibi lezzetleri tatlandırmak, renklendirmek için kullanılıyor. Adını verdiği bu ilçede safranlı farklı yemekler bulamamak ise şaşırtıyor.
Arnavut kaldırımlı tarihi çarşısında dolaşırken hemen her dükkânın önünde güler yüzlü esnaf lokum ve kolonya ikram ediyor. Çarşıda sahlep, safran, helva gibi yerel ürünlerin satıldığı pek çok dükkân var. Yorgunluk atmak için damla sakızlı kumda kahve içebilir, kel simit, ıspanaklı bükme gibi yöresel hamur işi lezzetlerini de yine aynı çarşıda bulabilirsiniz. Özellikle yaz aylarında, bulmak için hiçbir çaba harcamasanız dahi karşınıza çıkacak olan o sürpriz lezzet ise dut. Resmen fışkırıyor her bir bahçeden; öyle çok, öyle bereketli ki ağaçlar meyvenin ağırlığını taşıyamıyor. Ziyaretçilerinin gelip dalından toplamasını bekliyor.