Savaş bitti, endişe sürüyor

Küresel enerji piyasaları, uzun zamandır beklenen diplomatik kırılmanın gölgesinde yeni bir döneme giriyor.

ABD ve İran arasında varılan mutabakatla imzaların atılması, jeopolitik gerilimin ateşini düşürdü. Ancak bu imza, sadece diplomatik bir kazanım değil, aynı zamanda dünya ekonomisinin enerjiye bakışını kökten değiştiren bir dönüm noktası olarak tarihe geçti.

Savaşın en büyük cephesi petrol sahalarında açıldı

Petrol ve gaz tesisleri bombalandı.

Bunların içinde Aramco gibi petrol üretim devi ve dünyadaki en büyük sıvılaştırılmış doğal gaz üretim merkezi olan Ras Laffan tesisleri de yer aldı.

Savaşın kızıştığı ve lojistik hatların kilitlendiği dönemde petrol fiyatları, psikolojik sınır kabul edilen 120 doları hızla aştı.

Bu durum, sadece küresel enflasyonu körüklemekle kalmadı; aynı zamanda dünyanın enerji güvenliğinin ne kadar pamuk ipliğine bağlı olduğunu gözler önüne serdi.

Fiyatların bu seviyelere ulaşması, sanayiden lojistiğe kadar tüm sektörlerde domino etkisi yarattı.

Brent petrolün varil fiyatı 30 Nisan'da 120 dolardı. Barış anlaşmasının imzalandığı gün 77 dolara geriledi.

Petrol savaş süresince elde ettiği primleri geri verdi.

Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği, dünyanın enerji damarı olarak adlandırılan stratejik bir geçiş noktası.

Taraflar masada anlaşmış olsa da, bölgedeki jeopolitik kırılganlıklar sürüyor.

Mutabakat metnine göre Hürmüz'den geçişler 60 gün boyunca ücretsiz olacak. 60 gün sonrasına ilişkin neler olacağı ise hala belirsiz.

Öte yandan bölgedeki herhangi bir askeri veya siyasi hareketliliğin, fiyatlar üzerinde anında yukarı yönlü baskı oluşturabileceği gerçeği, piyasaların ana gündem maddesi olmaya devam ediyor.

Goldman Sachs'ın raporuna göre hürmüz açılsa bile sadece yüzde 70 kapasiteyle çalışabilecek. Bu durumda arz endişeleri toparlansa da devam edecek.

ÜRETİCİLER ARASINDA İLİŞKİLER DE DEĞİŞTİ

Savaş, Birleşik Arap Emirlikleri ile Suudi Arabistan arasındaki gerilimi tırmandırdı ve Emirlikler’in OPEC+'tan ayrılmasına neden oldu.

Bu ayrılmanın etkisi, ancak bölgedeki petrol üretimi arttığında tam olarak hissedilecek.

Ancak zayıflamış bir Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü, petrol piyasalarındaki dalgalanmayı artırabilir.

Petrolün 120 dolar bandına tırmandığı o çalkantılı süreç, ülkelerin enerji politikalarında bir kırılma yarattı.

Orta Doğu’dan gelen petrol ve doğalgaz tedariklerinin neredeyse tamamen durması ve fiyatlardaki ani artışla, Körfez’den Amerika kıtasına kadar enerji üreticileri, hakimiyetlerini korumak için rekabet ederken, müşteriler ise bağımlılıklarını azaltmak ve tedariklerini sağlamlaştırmak için çaba gösterdi.

İthal enerjiye bağımlı olan Asya, Avrupa ve diğer bölgelerdeki ülkelerin ciddi kırılganlığı, alternatif arayışlarını hızlandırdı.

Güney Kore ve Japonya gibi bazı yerlerde bu durum, kömür gibi yakıtların kullanımının artmasına yol açtı.

Ancak uzun vadede enerji şoku, güneş ve rüzgar gibi yenilenebilir enerji kaynaklarına ve nükleer enerjiye geçişi hızlandırabilir.

İngiltere merkezli enerji araştırma grubu Ember'a göre, elektrikli batarya kullanımı artacak. Yine bu nedenle elektrikli araçların fiyatı da ucuzlayacak.

Öte yandan Nisan ayında, rüzgar ve güneş enerjisi ilk kez küresel ölçekte doğalgazdan daha fazla elektrik üretti.

Bugün gelinen noktada ABD-İran anlaşması bir rahatlama sağlasa da, bu durum sadece geçici bir sürece işaret ediyor.

Dünya, petrol fiyatlarındaki dalgalanmaların insafına kalmak yerine, kendi enerjisini üretebilen ve depolayabilen yapıları inşa etmenin ne kadar hayati olduğunu acı bir tecrübeyle öğrendi.

Güneşin, rüzgarın ve yerli teknolojilerin ön planda olduğu, daha dirençli ve bağımsız bir enerji geleceği inşa ediliyor.