Corona virüsten çıkarılacak ders: 10 yıl içinde yaşanacak kriz için bugünden neler yapabiliriz?

COVID-19 salgını gezegenimizin ortak gündemi. 4 ayda 3 milyondan fazla kişiye bulaşan virüs, insan sağlığı kadar ekonomileri de derinden etkiliyor. Corona virüsün bu etkisi bize gelecekte daha yoğun bir şekilde yaşanması hayli muhtemel kitlesel işsizliklere karşı bir şans sunuyor. Başka bir deyişle bugün yaşanılanlardan ders çıkarıp önümüzdeki 10 yılda hayatımıza girecek robot işsizliğine karşı şimdiden önlemler alabiliriz.

ntv.com.tr 28.04.2020 - 08:00 |

İlk olarak 2019’un son günlerinde Çin’in Wuhan kentinde görülen ve bugün ise neredeyse dünya üzerindeki her ülkeyi etkileyen corona virüs (COVID-19) salgını gezegenimizin ortak gündemi. 4 ayda 3 milyondan fazla kişiye bulaşan virüs insan sağlığı kadar ekonomileri de derinden etkiliyor.  

Uluslararası Çalışma Örgütü’nün (ILO) yayınladığı son rapor salgının çalışanlar üzerindeki etkisini gözler önüne seriyor. Söz konusu rapora göre 3.3 milyar kişiyi istihdam eden şirketler ya geçici süre ile kapanma ya da evden çalışma modeline geçti. Başka bir deyişle halihazırda her 5 çalışandan 4’ü salgından etkilenmiş durumda.  

Corona virüs salgının ne zaman atlatılacağını kestirmek güç ancak uzmanların üzerinde mutabık kaldığı bir konu var o da salgının küresel çapta on milyonlarca kişinin işine mal olacağı. Şimdiden ABD’nin de aralarında bulunduğu gelişmiş ülkelerde işsizlik maaşına başvuran kişi sayısı tarihi seviyeye ulaşmış durumda.  

Nisan ayının başında ABD'de işsizlik maaşına başvuran kişi sayısı her hafta artıyor. Yayınlanan son rapora göre corona virüs öncesi döneminde 15.3 milyon olan işsiz sayısı 26.5 milyona yükseldi. 

Corona virüsün bu etkisi bize gelecekte daha yoğun bir şekilde yaşanması hayli muhtemel kitlesel işsizliklere karşı bir şans sunuyor. Başka bir deyişle bugün yaşanılanlardan ders çıkarıp önümüzdeki 10 yılda hayatımıza girecek robot işsizliğine karşı şimdiden önlemler alabiliriz.

İnsansı robotlar ve yapay zekanın hayatımıza girmeye başlaması ile bir süredir “Pek çok iş kolunun insan çalışandan çıkıp robotlara emanet edilmesi ile ortaya çıkacak işsizlik ve gelir adaletsizliği nasıl çözülecek?” sorusu sıkça tartışılıyor.  

Geçtiğimiz dönemde McKinsey Global Enstitüsü tarafından yürütülen araştırmanın sonuçları önümüzdeki yıllarda karşılaşacağımız insani krizin boyutlarının bugüne oranla kat kat fazla olacağını gözler önüne seriyor. Enstitü tarafından 800 meslekle ilgili 46 ülkede yürütülen araştırmaya göre yapay zeka ve robotlar 2030 yılına kadar dünya genelinde 400 ila 800 milyon kişiyi işsiz bırakacak. 

McKinsey Global Enstitüsü’nün raporuna göre yapay zeka ve robotlaşma 2030 yılına kadar her 5 çalışandan 1’ini etkileyecek. Bu teknolojilerin ilk etapta gelişmiş ülkelerde kullanıma gireceği düşünüldüğünde bu ülkelerde her üç kişiden birinin işini kaybetme ihtimali bulunuyor.

Şirketlerin iş kanunlarına tabi olmayan, yorulmayan, iş bırakma eylemi yapmayan “yeni” çalışanları ile giderlerini düşürüp karlarını artıracakları su götürmez bir gerçek. Peki bu yeni dünyada işsiz kalanlara ne olacak?  

Bugün pek çok ülkede hükümetler bu ekonomik durumdan etkilenen milyonlarca vatandaşına maddi destek sağlıyor. Ancak bu sayı söylendiği gibi 10 yıl içinde 800 milyona kadar çıkarsa ne yapacağız? 

Bunun önüne geçmek adına şimdiden bir işsizlik fonu kurulması sıkça dile getirilen çözüm önerilerinden biri. Bu durumun bir gelir boşluğu yaratacağını düşünen cephede yer alan Tesla ve SpaceX’in CEO’su Elon Musk’a göre şimdiden atılabilecek iyi adım “evrensel gelir bütçesi” oluşturmak. Musk kendi şirketinde mikro ölçekte benzer bir adımı şimdiden atmış durumda.   

Yapay zeka devriminin toplumlara hasar vermeden hayata geçirilebilmesi adına henüz eğitim aşamasındaki yarının iş gücünü ve yok olması beklenen meslekleri icra edenleri yarının dünyasını baz alarak şimdiden eğitmek kuşkusuz krizin boyutlarını azaltabilir. 

Teknoloji dünyasının önde gelen isimleri bu değişimin ilk adımlarını attılar bile. Örneğin Facebook’un kurucusu Mark Zuckerberg ve Microsoft’un kurucusu Bill Gates gibi isimlerin de desteğiyle sürdürülen, 2013’te kurulan ‘code.org’ sayesinde isteyen herkes kodlama öğrenebiliyor.  Ancak bireysel çabalar ile yürütülen bu projeler iyi birer örnek olmak ile beraber yaklaşmakta olan küresel krize karşı etkili olabilecek seviyede değil. 

Sanayi Devrimi ile toplum yapısı ve sınıf anlayışı kökünden değişti. Bazı meslekler yok olurken yeni zenginler, yoksullar ve iş kolları ortaya çıktı. Yapay zeka devrimi ile toplumumuzun ne denli değişeceğini hala kestiremiyoruz.   

İyi yönetilemeyecek bir geçiş sürecinin neden olacağı radikal sonuçlara karşı şimdiden bir yol haritası hazırlanması kuşkusuz son derece önemli.   

Kısacası bugün adım adım tecrübe ettiğimiz durum 10 yıl sonra yaşanabileceklerin fragmanı niteliğinde. Henüz Filmi görmedik ama bu krizden dersler alıp onu fırsata çevirmek elimizde.  

YAZARA AİT DİĞER MAKALELER