Deneyim beyni nasıl değiştirir?

Sizce zengin olanaklarda yetişen çocuklarla kısıtlı olanaklarda yetişen çocukların beyinlerinde farklılık olabilir mi? Bu farklılığın doğal sonucu ne olabilir? Bu yüzden mi daha başarılılar? Deneyimler beyinde nasıl bir iz bırakıyor?

ntv.com.tr 04.02.2020 - 07:59 |

Sizce…

Zengin olanaklarda yetişen çocuklarla…

Kısıtlı olanaklarda yetişen çocukların…

Beyinlerinde…

Farklılık olabilir mi?

Bu farklılığın doğal sonucu ne olabilir?

Bu yüzden mi daha başarılılar?

Deneyimler…

Beyinde nasıl bir iz bırakıyor?

***

Üç biliminsanı…

Rosenzweig, Bennet ve Diamond…

1972 yılında bir deney yaptılar…

Bu deneyde…

Farklı çevreler…

Farklı deneyimler…

Beyinde farklılıklara eden oluyor mu…

Sorusuna yanıt aradılar…

***

Araştırmacılar…

Bu deney için…

10 yılı aşkın süre çalıştı…

İnsan beyni kullanmak mümkün olmadığından…

Fareleri…

Denek olarak kullandılar…

***

Araştırmanın temel amacı…

Kısıtlı çevrede yaşayan fareler ile…

Zengin çevrede yaşayan farelerin…

Beyin büyümelerinde…

Farklılık olup olmadığını gözlemlemek…

***

Fareler farklı ortamlarda test edildi…

Biliminsanları…

Fareler için üç farklı ortam yarattı…

Standart, yoksullaştırılmış ve zenginleştirilmiş…

***

Standart ortam:

Yeterli görülen miktarda su…

Yem ve arkadaş fareler…

Yoksullaştırılmış ortam:

Yeterli görülen miktarda su…

Yem, tek başına fare ve izole edilmiş küçük bir kafes...

Zenginleştirilmiş ortam:

Yeterli görülen miktarda su…

Yem, oyun oynayabilecek 6-8 fare ve oyun alanını kapsıyor…

***

12 fare…

Bu ortamlara rastgele atanıyor…

4 ile 10 hafta süresince…

Bu ortamlarda…

Yaşamalarına izin verililiyor…

Bu farklı muamele süresi sonrasında…

Farelerin beyinlerine…

Herhangi bir değişiklik…

Olup olmadığını belirlemek amacıyla…

Otopsi yapılıyor...

***

Otopsiden sonra…

Üç biliminsanı…

Zenginleştirilmiş ortamda yaşayan…

Farelerin beyinlerini…

Fakirleştirilmiş ortamda yaşayan farelerden…

Birçok yönde farklı buluyor!

***

Zenginleştirilmiş ortamda…

Yaşayan farelerin beyin korteksi…

Fakirleştirilmiş ortamda…

Yaşayan farelerin beyin korteksinden…

Daha ağır ve kalın bulundu!

***

Beyin korteksi dediğimiz tabaka…

Beynin deneyimine yanıt veren…

Tüm duyusal girdilerden sorumlu olan bölgedir...

Ayrıca…

Nöron adı verilen beyin hücrelerinde…

Anlamlı bir farklılık görülmüş!

Fakir ortamda yaşayan farenin nöronu…

Zengin ortamda yetişen farenin nöronundan…

Daha az bağlantı kuruyormuş...

***

Son olarak…

Nöronlar arası iletişimi sağlayan…

Sinaps adı verilen bağlantı noktaları…

Zenginleştirilmiş ortamda yetişen farelerde…

Yüzde 50 daha büyük bulunmuş!

***

Sonuç olarak şunu söyleyebiliriz:

Zenginleştirilmiş çevrede yaşayan farelerin…

Nöron ve sinapsları genişlemiş…

Beyin aktiviteleri artarak…

Beyin korteksi önemli ölçüde büyümüş!

Burada…

Farklı bir kavram devreye giriyor:

Nöroplastisite!

***

Nöroplastisite…

“Deneyimlerimizin beynimizde yarattığı fiziksel değişim” olarak tanımlanabilir...

Bu deneyde gördüğümüz üzere…

Çevremiz…

Beynimiz üzerinde çok etkili!

***

Bu deneyden hemen sonra…

Sonuçlar…

Laboratuvar ortamında tekrar tekrar kontrol ediliyor…

Birkaç kez tekrar ediliyor!

Bunu yapmalarının sebebi…

Güçlü bir sebep-sonuç ilişkisi kurmak!

Çünkü bu deney…

“Beynin ağırlığı değişmez!” inancına meydan okuyor…

Tekrar tekrar yapılan kontrollerle…

Deneyim ile beynin ağırlığını arasında…

Sebep-sonuç ilişkisi kuruldu...

Sonuç:

Deneyim, beynin ağırlığını değiştiriyor!

***

Artık…

Şundan eminiz…

Beyin elastiki bir şey!

Yani…

Beynimiz esnek ve geliştirilebilir!

Bu nöroplastisiteyle ilgili bir olay…

Beynimizi geliştirmemizin birçok yolu var…

Ancak…

Çoğu aynı temele sahip…

Çalışmak!

Dil öğrenmek, kitap okumak, bulmaca çözmek, hayal kurmak gibi…

Beynimizi çalıştıracak aktivitelerde bulunmalı…

Beynimizin üstüne gitmeliyiz!

YAZARA AİT DİĞER MAKALELER