Eşsiz bir deha: Atatürk…

Eşsiz bir deha: Atatürk…

24.01.2020 - 09:05 |

Ord. Prof. Dr. Aydın Sayılı…
Harvard Üniversitesi’nde doktora çalışmasını tamamlayarak…
Dünyada ilk bilim tarihi doktoru unvanını alan…
Ülkemizde bilim tarihi kürsüsünü kuran…
Ankara Üni. Dil ve Tarih-Coğrafya Fak. tarafından…
Ordinaryüs profesör unvanı verilen son kişidir...
***
Aydın Sayılı, lise öğrenimi boyunca hep mühendis…
Su mühendisi olma düşüncesiyle hareket edip…
Kendini bu doğrultuda geliştirmeye çalışır…
Ancak bu düşüncesinin değişmesine…
Yukarıda saydığımız vasıfları kazanmasına…
Neden olan mevzu ise…
Lise son sınıfta…
Mezuniyet sınavları zamanında…
Atatürk ile yaşamış olduğu bir sınav anısıdır!
***
Atatürk…
Zaman zaman okulları ziyarete gider…
28 Haziran 1933’de…
Yolu Ankara Erkek Lisesi’ne düşer…
Tüm öğrenciler…
Okula gelecek heyet için hazırlanmış ve sabırsızladır…
Kapıya siyah bir Lincoln yanaşır…
İçinden Salih Bozok, Reşit Galip ve Atatürk iner…
Öğrenciler…
Atatürk ve mahiyetini coşkuyla alkışlar…
Atatürk…
Gençleri selamlayarak okula girer…
***
O sırada okulda
Bitirme sınavları…
Tarih, coğrafya ve yurt bilgisi bitirme sınavları vardır...
Sözlü sınav…
Lise 1, 2 ve 3’üncü sınıfların…
Tarih ve coğrafya konularının tümünü kapsadığı gibi…
Yurt bilgisi dersini de içermektedir…
***
Atatürk, bu sınava…
Yirmi kişiye yakın bir grup eşliğinde katılır…
Beraberinde…
Milli Eğitim Bakanı, Ankara valisi, Ankara garnizon komutanı ve diğer devlet erkanı vardır…
Konularının genişliği dolayısıyla…
Sınavlar oldukça uzun sürer...
Atatürk…
Sınav heyetinin en faal üyesidir...
Birçok soruyu kendisi sorduğu gibi…
Öğretmenleri de soru sormaya teşvik eder...
***
Atatürk…
Sınavın tümünde bulunmaz...
Yarım günlük kısmında bulunur...
Sınava ilk giren öğrenciler…
6 F sınıfından…
Orhan ve Oktay’dır…
***
Heyetin ve Atatürk’ün sorularını yanıtlayan…
Orhan ve Oktay…
Mezun olmaya hak kazanan ilk öğrencilerdir…
Hemen sonra…
Aydın Sayılı gelir…
Bir saat kadar içeride kalır...
Dışarıdaki öğrenciler…
Sayılı’nın bu kadar uzun süre içeride kalmasına anlam veremezler!
***
Sınav…
Sayılı için şanslı başlar...
Sorular bildiği…
Çalıştığı yerden gelir…
Bir saat 20 dakika süren sınavın…
Tüm sorularını Atatürk sorar…
***
İktisadi politikamız ve Sovyet Rusya rejimi hakkında gelen sorular…
Sayılı’yı tedirgin eder…
Bu sorulara verdiği yanıtların…
Atatürk’ü tatmin etmediğini düşünür…
Bazı sorulara korkarak yanıt verir…
Fakat…
Atatürk’ün gösterdiği tepkiler…
Oldukça olumludur…
***
Sayılı’nın sınavından memnun kalan Atatürk…
Milli Eğitim Bakanı Dr. Reşit Galip Bey’e…
‘Bu öğrenci ile ilgilenin, burslu olarak yurtdışına gönderin’ talimatı verir!
***
Makama çağrılan Sayılı’ya…
Sınavdaki başarısı ve Atatürk’ün takdirini kazanmasından dolayı…
Tebrik mektubu verilir…
Ayrıca…
Yükseköğretime ilişkin bir planı olup plmadığı sorulur…
***
Sayılı…
Su mühendisi olmak istediğini söyler…
Bakan Galip Bey…
Daha geniş kültür tabanı üzerine oturan bir alanı…
Tarihçi olmasını önerir…
Hatta…
Bunda biraz da ısrarcı olur!
***
Tarihi de sevdiğini…
Fakat…
Asıl ilgi alanının fizik olduğunu…
Anne ve babasına da danışacağını…
Belirten Sayılı…
Konu üzerinde düşünmek için süre ister…
***
Bu arada…
Millî Eğitim Bakanlığı konuya ciddiyetle eğilmiş…
Tarih ile fen konularını bir araya getiren…
Bir alan olarak…
Bilim tarihinin…
Sayılı’ya daha uygun bir meslek olacağına karar vermiş…
***
Mesele…
Bu şekilde Sayılı’ya intikal edince…
Bilim tarihinin…
Kendisi için çekici bir alan olduğunu düşünmekte güçlük çekmez...
Sayılı…
Atatürk’ün isteğiyle, devlet bursuyla yurt dışına gönderilir…
Amerika’ya…
Harvard’a gider…
***
Bilim tarihi üzerine…
“Dünyada ilk doktora yapan kişi” unvanını kazanır…
Hemen sonra Türkiye’ye gelip…
Bilim tarihi kürsüsünü kurar...
Uluslararası bilim tarihi üyeliğine seçilir…
UNESCO gibi birçok kurum ve dünyanın çeşitli ülkelerinden ödüller alır...
Binlerce Türk gencini yetiştirir...
***
Atatürk’ün sınava gelmiş olması…
Sayılı’nın bundan sonraki hayatının seyri üzerinde…
Büyük etkisi olmuş...
***
Atatürk…
Hepimizin yaşamına yön vermiş bir kişi…
Fakat…
Sayılı’nın hayatında…
Daha kişisel ve özel türden bir etkisi olmuş...
***
Peki…
Atatürk’ün bizzat imtihan ettiği…
Orhan ve Oktay kim midir?
Orhan Veli ve Oktay Rıfat...
İşte…
Türkiye Cumhuriyeti’nin parlak ve aydın zihinleri…
Böyle zekice stratejiler ile ortaya çıkmış…
Bin bir zorlukla gönderildikleri…
Dış dünyadan öğrendiklerini…
Vatana dönüp binlerce gence aktarmışlar...

YAZARA AİT DİĞER MAKALELER