‘Korku’ doğuştan mı, yoksa sonradan mı edinilir?

Hepimizin belirli şeylere karşı korkusu vardır... Peki… Bu korkular doğuştan mı geliyor…Yoksa… Sonradan mı, ediniliyor? Bu soruya yanıt arayan psikolog John B. Watson… Tarihin en ilginç ve tartışmalı deneylerinden birini gerçekleştirir...

ntv.com.tr 22.03.2020 - 09:34 |

Pavlov'un köpeğinde olduğu gibi…

Bizim de gündelik hayatta bazı koşullanmalarımız var…

Limon gördüğünüzde ağzınız sulanıyorsa…

Daha önce limonun ekşi tadını deneyimlediğiniz için bu gerçekleşiyor!

Koşullanmayı…

Sadece ‘ağız sulanması’ örneğiyle açıklamak da yetmez…

İnsan olarak çok farklı duygusal ve fiziksel tepkilerimizi…

Çok çeşitli durumlara bağlayabiliriz…

***

John B. Watson…

Pavlov’un köpek üzerinde gerçekleştirdiği koşullanma deneyini…

Bir adım ileriye taşır!

1920 yılında duygusal reaksiyonların…

İnsanlar tarafından koşullandırılmış olabileceği konusunu araştırır…

***

Deneyin başrolünde…

Albert B. olarak bilinen 9 aylık bir bebek vardı!

Bir bebek…

İlk kez psikoloji deneği olmuştu!

Psikolog Watson…

Küçük Albert’e normalde yetişkin insanların korktukları şeyleri gösterir...

Beyaz fare, tavşan, maymun, korkunç maskeler ve yanan gazeteler vb. objeleri…

9 aylık bebeğe gösterip…

Tepkilerini analiz eder…

***

Küçük Albert…

Kendisine gösterilen herhangi bu objelere karşı…

Korku belirtisi göstermez!

Bu durumun…

Watson için büyük bir anlamı vardır:

Korku, insanların sonradan edindiği bir duyguydur!

Watson…

Deneyde küçük bir değişikliğe gider…

Albert’e tekrar fare gösteren doktor…

Aynı anda…

Bir çekiçle metal bir boruya vurarak yüksek ses çıkartır...

Küçük Albert…

Yüksek sesi duyduğu zaman…

Ürküp ağlamaya başlar!

***

Watsan…

Bu koşullanma prosedürünü…

Yedi hafta boyunca tekrarlar...

Küçük Albert, her seferinde gözyaşlarına boğulur….

Deneyin ilerleyen safhalarında…

Albert’in ağlaması için artık yüksek sese gerek kalmaz!

Küçük çocuk…

Fareyi her gördüğünde ağlamaya başlar…

Watson, raporunda şunları yazdı:

“Fare gösterildiği an, bebek ağlamaya başlıyordu. Bir seferinde, fareyi görünce aniden sol tarafına  döndü ve düştü. Kaldırdıktan sonra, hızlı bir şekilde fareden uzaklaşmaya çalıştı. Masadan düşmeden önce onu son anda yakalayabildik.”

***

Küçük Albert…

Sonradan tüylü ve beyaz olan her şeyden korkmaya başlar…

Deneyin sonucunda…

Klasik koşullandırmanın…

Korkuları oluşturabileceği sonucuna varılır...

Korkutuğumuz çoğu şeyden…

Koşullandığımız için korkuyoruz…

Yani…

Bize korkutucu gelen her şey…

Biz, onları korkutucu gördüğümüz için bize korkutucu geliyor!

***

Deney…

Psikoloji alanında büyük kazımlar sağlasa da…

Birçok nedenden dolayı epeyce eleştirilir…

Etik olarak birçok sorunu olan deney…

Küçük Albert’in hayatını tamamen değiştirir…

Küçük Albert’in acı dolu deneyleri…

Yedi hafta süresince devam eder...

***

Şimdi gelelim…

Küçük Albert’in deneyden sonra ne olduğuna…

Bu, uzun bir süre cevabı bulunmayan bir soruydu…

Küçük Albert olarak bilinen bu bebeğin…

Gerçek kimliği de sonradan açıklandı...

Douglass Merritte isimli bebek…

1925 yılında beyinde su toplaması nedeniyle…

Altı yaşında hayatını kaybetti!

YAZARA AİT DİĞER MAKALELER