Yaratıcılıkta sınır olmaz: Budapeşte'de tasarımcısı Türk 60 demir ayakkabı

Budapeşte Parlamento Binası’nın önünde… Tuna Nehri’nin kıyısı boyunca dizilmiş 60 adet demir ayakkabı bulunur. Heykellerin tasarımcısı bir Türk! Can Togay…

05.12.2019 - 09:43 |

Yaratıcılıkta sınır olmaz!
Budapeşte Parlamento Binası’nın önünde…
Tuna Nehri’nin kıyısı boyunca dizilmiş…
60 adet demir ayakkabı bulunur…
İkinci Dünya Savaşı’nda yaşanmış katliamların anısına…
Adeta bir utanç anıtı gibi duruyorlar...
***
1944 yılının Ekim ayında…
Naziler tarafından devrilen…
Macar hükümet lideri Miklos Horthy’nin yeri
Ferenc Szalasi ile değiştirilir...
Yeni dönemin başlamasıyla birlikte…
Nazi ideolojisini destekleyen Szalasi…
Yahudileri vahşi bir biçimde katletmeye başlar...
***
74 yıl önce…
Savaşın son aylarında…
Macaristan’ı işgal altında tutan…
Alman orduları tarafından desteklenen rejimin milisleri…
Korkunç bir plan uygulamaya başlar!
Yahudilerin Polonya’daki ölüm kamplarına trenlerle gönderilmesi…
Yaklaşan Sovyet orduları nedeniyle artık imkansızdır….
Bunun üzerine infazlar…
Budapeşte’de gerçekleştirilmeye başlanır...
***
Aylar boyunca…
Binlerce Yahudi…
Gece yarıları Tuna kıyılarında kurşuna dizilir…
Cesetleri Tuna nehrine atılır...
Nehrin ağır akan suları…
Aylar boyunca…
Karadeniz’e doğru…
Masum insanların cesetlerini taşır...

***
Yaklaşık 80 bin Yahudi…
Macaristan’dan Avusturya sınırına sürüldü…
Yaklaşık 20 bin Yahudi…
Szalasi hükümeti tarafından…
Tuna Nehri boyunca vahşice katledildi...
***
Kurbanlardan…
Silah zoruyla ayakkabılarını çıkarmaları…
Tuna Nehri’ne atlamaları istendi…
Nehre atlayan kurbanlar…
Vurularak vahşice infaz edildi...

***
Kurbanların…
Tuna Nehri kenarında bıraktıkları ayakkabıları…
İnsanlık dışı uygulamanın ardından…
Katliamın anısı olarak…
Nehir boyunca sıralanıyor!
***
Şehrin göbeğinde…
Nehrin kıyısında…
Yaklaşık 50 metrelik düz bir alanda oluşturulan…
Yahudi soykırımı heykel kompozisyonu…
60 ayakkabıdan oluşuyor…
Demirden yapılan ayakkabı heykelleri…
Rıhtımın üzerinde terk edilmiş…
Sahipleri tarafından…
Sanki az önce çıkarılmış bir şekilde…
Yan yana sıralanıyor...
***
Oysa 74 yıl önce burada…
Burada sahipsiz kalan ayakkabıları…
Bir daha kimse ayağına giyemedi!
Binlerce Yahudi…
1945 yılının o dondurucu kış gecelerinde…
Ayakkabılarını çıkarıp…
Kurşuna dizildi…
Sonra da Tuna nehrine atıldı...
***
Şimdi…
Şaşırtıcı bir bilgi…
Heykellerin tasarımcısı bir Türk!
Can Togay…
Togay, aslında heykeltıraş değil…
Film yönetmeni...
Budapeşte’de doğup büyümüş…
Buraya aşık…
Çok sevdiği kenti…
Tarihiyle yüzleştirmek istediğini belirtiyor…
Can Togay…
“Çocukluğumda duydum ilk kez…
Tuna nehri kıyısındaki infazları...
Ruhumda derin yaralar açtı, bu katliam!” diyor...
***
Katledilenleri saygıyla…
Sanatçıyı hayranlıkla yâd ediyoruz…

YAZARA AİT DİĞER MAKALELER