2026’da Avrupa kıtasını hangi zorlu kararlar bekliyor?

Trump yönetiminin ağırlığını koyması sonucunda Rusya ve Ukrayna’nın dolaylı da olsa üzerinde müzakere edebildikleri bir anlaşma taslağı ortaya çıktı.

Amaç 24 Şubat’ta dördüncü senesini dolduracak savaşın daha fazla uzamadan ve daha fazla can kaybına neden olmadan kalıcı olarak sonlandırılması. Ancak barışı getirecek anlaşma hem Ukrayna hem de Avrupa için zorlu kararlar anlamına geliyor.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski de Yeni Yıl için yayımladığı mesajında bu noktanın altını çizdi. Rusya ile savaşı sonlandıracak anlaşmanın yüzde 90 oranında hazır olduğunu kaydeden Zelenski, yüzde 10’luk kısmın ise hem Ukrayna’nın hem de Avrupa’nın kaderini belirleyeceğini ifade etti.

20 maddelik anlaşmanın en kritik unsurları toprak konusu ve güvenlik garantileri. Ukrayna ve Avrupa’nın kaderini belirleyecek başlıklar da bunlar. Toprak konusu en hassas ve şu ana kadar üzerinde tam anlaşma sağlanamayan konuların başında geliyor.

Doğu Ukrayna’da yer alan Donbas bölgesinin neredeyse tamamını elinde tutan Rusya, fiili durumun Kiev tarafından kabul edilmesini ve henüz kontrolüne geçirmediği yerlerden de çekilmesini istiyor. Ukrayna bunu reddediyor.

20 maddelik planda orta yol olarak bu bölgenin askersizleştirilmiş bölge olarak ilan edilmesi ve her iki tarafında da silahlı güçlerini çekmesi yer alıyor. Dört sene savaşıp bu toprakları ele geçiren Rusya’nın buna onay vermesi ise zor görünüyor. ABD’den gelen mesajlar da Rusya’nın pozisyonuna destek sağlar nitelikte.

Trump’ın hazzetmediğini saklamadığı Zelenski’nin ne kadar direnebileceğini gelecek günler gösterecek.

Ukrayna liderinin olası bir barış anlaşmasını referanduma sunacağına ilişkin açıklamaları da ülkenin geleceği ile ilgili bu zorlu kararı tek başına almayacağını gösteriyor.

Donbas bölgesinin Ukrayna’nın egemenliğinden çıkması, 2. Dünya Savaşı sonrasında askeri güçle sınırların değişmesi açısından Avrupa tarihinde yeni bir sayfa açacak. Başta Doğu Avrupa ve Baltık ülkeleri olmak üzere birçok devlet bunun emsal yaratmasından kaygılı olduğunu saklamıyor.

AVRUPA GÜVENLİK GARANTİLERİNDE NASIL BİR ROL OYNAYACAK?

Ukrayna konusunda yeni yılda ilk önemli toplantı 6 Ocak’ta yapılacak. Avrupalı liderlerin Zelenski ile yapacakları görüşme, Ukrayna’ya sağlanacak güvenlik garantilerinin nasıl şekilleneceğini göstermesi açısından önemli olacak.

Zelenski’nin 28 Aralık’ta Trump ile yaptığı görüşmenin en önemli konusu güvenlik garantilerinin merkezinde ABD’nin olması idi. Anlaşmaya ABD’nin 50 yıl boyunca garantör statüsünde katılmasını isteyen Ukrayna lideri, bunun Amerikan Kongresi tarafından da onaylanmasını istiyor.

ABD’nin arkasında durmadığı bir anlaşmanın ileride Rusya tarafından ihlal edilmesinden çekinen Zelenski, bu nedenle NATO’nun 5. Maddesini andıran bir mekanizmanın yaşama geçirilmesinde ısrarlı.

Başta İngiltere, Fransa ve Almanya olmak üzere birçok Avrupa ülkesinin de üzerinde odaklandığı başlık ABD’nin Avrupa’dan uzaklaşmasını engelleyecek bir güvenlik garantisi sisteminin geliştirilmesi. Rusya tehdidine karşı ABD’nin varlığını yaşamsal gören Avrupa açısından bu sürecin dikkatle götürülmesi ve Trump’ı sonuna kadar devrede tutulması yaşamsal önemde.

Buna karşılık Avrupalılar da Ukrayna’ya barış gücü ya da benzeri bir misyona güçlü bir katılımda bulunacakları güvencesini veriyorlar. Fransa ve İngiltere’nin bu süreçte liderlik gösterecekleri kaydediliyor.

Her ne kadar savaşı sona erdirecek olsa da anlaşma sonunda ortaya çıkacak tablo, Rusya ve Avrupalı güçler arasında karşı karşıya gelme riskini de ortaya çıkarıyor.

ANKARA-KIEV TEMAS HALİNDE

Ukrayna-Rusya savaşının sonlanmasına ilişkin diplomasi trafiğinin son duraklarından biri de Ankara oldu.

Ukrayna Ulusal Güvenlik ve Savunma Konseyi Sekreteri Rustem Umerov, 2026’ın ilk yabancı konuğu oldu ve Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile MİT Başkanı İbrahim Kalın ile ayrı ayrı görüşmeler gerçekleştirdi.

Güvenlik kaynaklarının verdiği bilgiye göre, Ankara’daki görüşmelerde ağırlıklı olarak Ukrayna-Rusya arasında yeni bir esir takası olasılığı ele alındı. Zelenski de Umerov’un Ankara ziyareti ile ilgili yaptığı açıklamada, esir takası konusunun ele alındığını yeni yılda Ukraynalı askerlerin eve geri getirilmesi için uğraşacaklarını kaydetti.

Ancak Ankara’nın oynadığı rol bununla sınırlı değil. Güvenlik garantileri kapsamında Karadeniz’in güvenliği konusunda önemli bir rol üstlenmesi beklenen Türkiye aynı zamanda Rusya-Ukrayna anlaşmasının zeminini oluşturacağı yeni Avrupa güvenlik mimarisinin de etkin bir parçası olma arayışında.

Avrupa’nın vermesi gereken zor kararlardan biri de bu konu olacak. Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nin Türkiye konusundaki blokajına sessiz kalmaya devam mı edecekleri yoksa kıta güvenliği açısından stratejik bakış mı geliştirecekleri Avrupa’nın kaderi açısından belirleyici unsurlardan biri olacak.