Eşel mobil uzatılacak mı?
Sanılanın aksine Türkiye'de akaryakıt fiyatı doğrudan Brent petrol fiyatındaki değişimlere bağlı değil. Fiyat İtalya’nın Cenova şehrindeki borsada belirleniyor, ardından TL'ye çevrilip üzerine vergiler ekleniyor. Yani üretim ve talep dengesi fiyatı etkiliyor.
Şu an üretimi olumsuz etkileyen iki problem var. Biri Hürmüz Boğazı'ndaki durum... 6 Temmuz'dan bu yana Brent petrol fiyatı yüzde 30 civarında arttı, 100 doları test etti. Diğeri ise Ukrayna'nın Rusya'daki rafinerilere saldırması. Sonuç olarak dizel piyasası ciddi bir baskı altına girdi.
Motorinin litre fiyatı savaş süresince en yüksek 85 lirayı görmüştü. 8 Nisan'daki bu zirveden sonra "eşel mobil" uygulamasının da etkisiyle geriledi. Motorin, 6 Temmuz'da 64 lira 61 kuruştan satılmıştı. Yaklaşık 3 haftada 15 lira zamlandı. Fiyat bu gece yarısı bazı illerde 80 lirayı geçecek. Benzin fiyatı ise bu süreçte 6 lira artarak 68 lira 83 kuruşa çıktı.
Zamların vergiden düşülmesini sağlayan eşel mobil sistemi kademeli olarak sona erdirilecek. Ağustos'ta zammı karşılama oranı yüzde 50'ye, Eylül'de yüzde 25'e inecek. Uygulama 1 Ekim'de tamamen yürürlükten kalkacak. Sektör yetkilileri, bunun hızlı fiyat artışlarına neden olabileceği belirtiliyor. Akaryakıt fiyatının artması, enflasyon baskısı demek.
Önümüzdeki haftalarda dizel fiyatı gerilemez ise yeni bir eşel mobil düzenlemesine ihtiyaç duyulabilir ya da süre uzatımına gidilebilir.