Sosyal konut arz sorununu çözer mi?

Sosyal konut projesinde detaylar belli oldu. 500 bin konut yapılacak, ilk kez kiralık konut da üretilecek. Buradaki en büyük soru işareti, devletin bu kadar büyük bir konut üretim projesine neden başlama ihtiyacı duyduğu. Cevabı rakamlar veriyor.

Türkiye'de şu an konut üretimi en önemli konulardan biri. Konut sahipliği oranları yüzde 55'lere kadar düşmüş durumda. 10 yıl önce yüzde 61 seviyesindeydi. Başka bir deyişle her 100 haneden 39'u kiracıyken şu an bu rakam 45... .

Konut, enflasyonda yıllık en yüksek artış gösteren ikinci grup. Özellikle de kiralardaki katı seyir enflasyonda istenilen düşüşün oluşmasını engelliyor. Sorunun çözümü ise ancak arzı artırmak ile mümkün.

ÜRETİM YETERLİ DEĞİL

Türkiye'de her yıl 800 bin yeni konuta ihtiyaç var. Bunu Merkez Bankası kendi paylaştığı Enflasyon Raporu'nda açıklamıştı.

Evlenmeler, boşanmalar, üniversite eğitimi ve göç konuta olan ihtiyacı artırıyor. Ancak üretim yeterli düzeyde değil.

Türkiye İstatistik Kurumu, konut üretimine dair verileri 3 ayda bir açıklıyor. Oturum izni alınmış, elektriği, suyu bağlanabilecek evlerin sayısı "Yapı kullanma izin belgesi" istatistiğinde görülebiliyor. "Yapı izin istatistikleri" verisi de pek çok şey söyleyebiliyor ancak "izin belgesi" daha önemli. İzin belgesi, içerisinde oturuma hazır, tamamlanmış konutları gösteriyor. Yapı izin istatistikleri, yapımına başlanması için ruhsat alınan daireleri kapsıyor.

2025'in ilk 6 ayında 280 bin daire için oturma belgesi alındı. Buradan "yılın tamamında kabaca 600 bin konut üretilmiş olacak" sonucunu çıkarabiliriz.

TABLO 10 YIL ÖNCE BAMBAŞKAYDI

2015 yılında, konutta yıllık ihtiyaç henüz 500 bin dolaylarındaydı. Ancak o yıl 735 bin konut oturuma hazır hale geldi. Yani ihtiyaçtan fazla konut üretildi.

2013 yılından 2020 yılına kadar da yıllık üretim rakamı hep 700 binin üzerindeydi. 2018 ve 2019 yıllarının rakamları da oldukça dikkat çekici. 2018'de 837 bin, 2019'da 907 bin konut inşaatı tamamlandı.

Üretim 2020'de 608 bin, 2021'de 636 bin, 2022'de 652 bin, 2023'te 544 bin ve 2024'te 640 bin adede geriledi.

Eğer önceki yıllarda tamamlanmış konut sayısı yüksek olmasaydı, bugün çok daha büyük bir barınma krizinden bahsediyor olabilirdik. O gün üretim fazlası konutlar bugün elde stok kalmasını sağladı. Ancak son 5 yıldır üretimin ihtiyaçtan düşük kalması ciddi bir arz açığı sorununa yol açma yolunda ilerliyor.

Veriler şunu gösteriyor. 500 bin sosyal konut üretimi -eğer hızlıca tamamlanırsa- ilk etapta konuttaki yangını dindirebilir. Ancak uzun vadede özel sektör üretiminin de artması şart.