Bubonik (hıyarcıklı) veba nedir, nasıl bulaşır? (Bubonik veba bu kez de ABD'de görüldü)

Moğolistan ve Çin'den sonra şimdi de ABD'de kişide "bubonik" Türkçesiyle "hıyarcıklı" veba tespit edildi. Bubonik veba, ortaçağ da ‘kara ölüm’ olarak bilinen vebanın en yaygın türüdür. Peki, bubonik veba belirtileri nelerdir? Bubonik veba nasıl bulaşır?

NTV - ntv.com.tr 16.07.2020 - 10:17

Bubonik (hıyarcıklı) veba nedir, nasıl bulaşır? (Bubonik veba bu kez de ABD'de görüldü)

Moğolistan'da iki kişide tespit edilen "bubonik" Türkçesiyle "hıyarcıklı" veba bu kez Çin'in kuzeyindeki İç Moğolistan Bölgesi'nde bir kişide daha tespit edildi.

Tarihin en ölümcül salgınlarından biri "Kara Veba" salgınına neden olan "hıyarcıklı veba" Pekin'in kuzeybatısında yer alan Bayannur kentinde bir çiftçide görüldü.

Yetkililer veba alarm seviyesini bir üst seviyeye çıkardı. Bubonik veba ilk olarak temmuz ayı başında Moğolistan'ın batısındaki Hovd eyaletinde dağ sıçanı yiyen iki kardeşte görülmüştü.

Yeni tespit edilen hıyarcıklı veba vakasının da Moğolistan'ı ziyaret edip Bayannur kentine dönen bir çiftçide görüldüğü belirtiliyor. Bayannur Belediyesi yetkilileri, şehirde vebanın yayılma riskinin yüksek olduğu uyarısında bulundu.

ABD'DE DE GÖRÜLDÜ 

Amerika Birleşik Devletleri'nin Colorado eyaletinde 11 Temmuz tarihinde bir sincapta hıyarcıklı vebaya rastlandığı bildirildi.

Tarihte Kara Ölüm olarak adlandırılan bu hastalığın kontrolü için ABD'li sağlık yetkilileri önlem uyarısında bulundu.

BUBONİK VEBA NEDİR?

Veba, Yersinia pestis isimli bakteri tarafından meydana getirilen, öncelikle vahşi kemirgenleri etkileyen, insanlara ve diğer hayvanlara pirelerle yayılan, bulaşıcı ve öldürücü bir hastalıktır.

Bubonik veba, vebanın en sık görülen formudur. Orta çağ Avrupa’sında ‘Kara Ölüm’ olarak bilinirdi. Pirenin ısırdığı ve bakterilerin vücuda girdiği yere en yakın lenf bezlerinde ağrılı şişme ve iltihaplanma görülür.
İleri dönemlerde iltihaplı lenf nodları açılarak akıntlı hal alır. Tedaviye hemen başlanmazsa bakteri vücudun her yerine yayılarak akciğer ve septisemik forma dönüşebilir.

BUBONİK VEBA NASIL BULAŞIR?

Veba bakterisi insanlara, pire ısırmasıyla (bubonik= hıyarcıklı form), kontamine sıvı veya dokularla doğrudan temasla ( bubonik/hıyarcıklı ve septisemik form), veba zatürresi olan kişinin öksürme esnasında havaya attığı damlacıkların sağlam kişiler tarafından solunum yoluyla alınmasıyla (pnömonik form) bulaşır.

Damlacıklarla bulaşma insanlar arasında bakterinin en hızlı yayıldığı yoldur. Nadiren enfekte materyalin sindirim yoluyla alınması ile de bulaşır. Son yıllarda bildirilen kedilerden sahiplerine ve veterinerlere veba bulaşması yine damlacıklarla meydana gelmektedir.

Veba salgını kurbanları için geçici hastane, Hong Kong, 1894 Veba salgını kurbanları için geçici hastane, Hong Kong, 1894

TEDAVİSİ VE KORUNMA YOLLARI

Hastanın öyküsü, kliniği, kan tahlilleri ve lenf bezi biyopsisi ile tanı konur. Ciddi komplikasyonların ve ölümün engellenebilmesi için erken tanı ve tedavi çok önemlidir. Tedavide antibiyotikler kullanılır. Tedaviye ne kadar erken başlanırsa başarı o kadar artar. Belirtilerin ortaya çıkmasından en fazla 20 saat sonra tedaviye geçilmelidir. “Streptomisin” ve “Tetrasiklin” başvurulacak antibiyotiklerdendir.

Hastalıktan korunmanın en etkili yolu hastalığın bulaşmasına neden olan pirelerin yaşadığı yerlerden ve hayvanlardan uzak durmaktır. Çevre daima temiz olmalı, güneş gören yerler tercih edilmelidir (bakteri güneş ışınlarının etkisinde kaldığında hızla ölür) ve en önemlisi veba hastalığı taşıyan kişi ve hayvanlar ile temastan kesinlikle kaçınılmalıdır. Kırsal alanlarda kalacaklar ve açık hava etkinliklerine katılacaklar mutlaka DEET içeren böcek öldürücüler ve permetrinli giysi ve eşyalar kullanmalıdır. Aşı çalışmaları devam etmektedir.

DİĞER VEBA TÜRLERİ

Bakteri vücuda girdikten sonra 2-8 günlük kuluçka süresini takiben ani bir ateş yükselmesi, baş ağrısı, vücut ağrısı, titreme, şiddetli halsizlik, bulantı ve kusma görülür.

Septisemik Veba: Bakteri vücuda girdiğinde bubon oluşturmadan direkt kan dolaşımına yayılırsa bu form gelişir. Bakteri vücuda pire ısırığı ile veya enfekte materyalin derideki çatlaklara direk temasıyla girebilir. Ayrıca ilerlemiş bubonik veba da septisemik forma dönüşebilir. Ateş, titreme, aşırı zayıflama, karın ağrısı, şok, ciltte ve iç organlarda kanamalar, buna bağlı olarak parmaklarda, ayaklarda, burun üzerinde dokuların ölümüne bağlı siyahlaşma görülür.

Pnömonik Veba (Akciğer vebası): Vebanın en öldürücü ve en az görülen formudur. Tedavisiz septisemik veya ilerlemiş bubonik vebanın kan yoluyla akciğerlere ulaşmasıyla veya enfekte partikülün solunum yoluyla alınmasıyla gelişebilir. Akciğer vebası gelişenler havaya saçtıkları enfekte parçacıklarla hastalığın diğer insanlara yayılımına neden olurlar. Ateş, öksürük, nefes darlığı, göğüs ağrısı, kanlı ve mukuslu balgam, solunum yetmezliği ve şok gelişir. Tedavi edilmeyenlerde birkaç gün içinde ölümle sonuçlanır.

VIDEO: AT VEBASI NEDİR, NASIL BULAŞIR?

Sayfa Yükleniyor...