Tüm dünyada en büyük sağlık problemlerinin başında kilo fazlalığı ve şişmanlık geliyor. Herkes, yaşamının en azından bir bölümünü, kilo kontrolü ile uğraşarak geçiriyor. Bazı kişiler ise yaşamının büyük bir bölümünü bu sorunla savaşarak harcıyor. İç Hastalıklar Uzmanı Dr. Ayça Kaya, kalıcı kilo kontrolünde ‘doğru’ sanılan ‘yanlışlar’a dikkat çekti:

• Fazla kilolardan kalıcı olarak kurtulmak imkânsız
Fazla kilolarınızdan kalıcı olarak kurtulmak çok kolay olmasa da imkânsız değildir.

• “Şişmanlık benim kaderim”
Öncelikle yapılması gereken, şişmanlıkla birlikte görülen hastalıkların tedavisi ve bununla birlikte kişiye ömür boyu sürecek yeni bir davranış modelinin öğretilmesidir.

• Fazla kilo kozmetik bir problem
Fazla kilo ve şişmanlık muhakkak tedavi edilmesi gereken ciddi bir hastalıktır.

• Fazla kilonun nedeni yerken aşırıya kaçmak
Fazla kilolu olmak, çoğu insanın düşündüğünün aksine sadece aşırı yeme ile açıklanamayacak kadar kompleks bir hastalıktır. Genetik yatkınlıkla beraber birçok metabolik hastalık bu rahatsızlığın ortaya çıkmasına neden olur. Düzensiz yaşam tarzı da mevcut durumu daha da alevlendirir.

• Kısa vadede hızla fazla kilolardan kurtulmak mümkün
Bir an önce zayıflamak isteyen insanlar bazen sağlıklarını bozma pahasına akla hayale sığmayacak yöntemleri deneyerek, kısa vadede kilolarını vermek isterler. Bu kişiler, doktor tavsiyesi olmadan kullanılan, tıbbi olmayan zayıflama takviyeleri veya çok düşük kalorili diyetler ile zayıflasalar bile olağan yaşam değişimlerinde eski kilolarına ve belki daha fazlasına yeniden kavuşurlar. Doğrusu, bu konuya daha ciddi eğilmektir. Fazla kilodan muzdaripseniz, her şeyden önce şişmanlığa neden olan gizli metabolik hastalıklarınızın araştırılması gerekir. Bununla beraber metabolizma hızınızın ölçülmesi de şart.

• İlk adres iyi bir diyetisyen
Tedavi edilmesi gereken bir hastalık olan fazla kilo sorununu çözmek için doğru adres doktordur. Gerekli tetkikleri yapıp, tedavi yöntemine karar verecek olan doktordur. Diyetisyen ancak bu tetkiklerden, tanının belirlenmesinden ve tedavi yöntemine karar verilmesinden sonra beslenme önerileri getirebilir.

• Az beslenme ile kilo probleminden kurtulabiliriz
Şişmanlığa neden olacak gizli bir metabolik hastalık var ise istediğiniz kadar az yemek yiyin, kalıcı kilo veremezsiniz. Hayat boyu sürecek bir beslenme sistemini benimseniz gerekir. Ancak bu beslenme sistemi içinde bazı akıllı besinleri bilerek seçmek şişmanlık dediğimiz hastalıkla baş etmede altın standartlardan biridir.

• Güne dengeli ve zengin bir kahvaltı ile başlayın
Evet güne kahvaltı ile başlayın ancak aç hissetmiyorsanız bir meyveli yoğurt da kahvaltıdır, unutmayın.

• Saatli olarak düzenli ve sık yemek yiyin
Yemeği saatle değil, vücudunuzdan gelen sinyallere göre yapın. Acıkıyorsanız mutlaka bir şeyler yiyin. İlla donanımlı bir öğün olmasına gerek yok. 1 bardak ayran, 1 tane meyve, 1 avuç leblebi, yarım paket diyet bisküvi bile olabilir. Kendinize acıkmaya karşı her zaman acil bir çıkış yolu bulun.

• “Bir saat bile olamadan acıkıyorum”
Her acıkma açlık acıkması değildir. Bu susama duygusu da olabilir. Böyle durumlarda öncelikle büyük bir bardak su içip, bekleyin, hala açlık hissediyorsanız o zaman yemek alternatiflerini düşünebilirsiniz.

• Yemeğe çorba ile başlayıp, az yiyebilirsiniz
Yemeğe çorba ile değil salata, yoğurt ve su ile başlayın. Bir lokma salata, bir lokma yoğurt, bir yudum su için. Salata ve yoğurt bittikten sonra çorbanızı için. Çorbanız bittikten sonra ana yemeğe geçin. Ana yemeğiniz bittikten sonra kendinizi doymamış hissediyorsanız, 1 bardak su için ve hala doymamışsanız 1 tane meyve yiyin. Bu tür yemek hem daha yavaş yemenize neden olur hem de sizi daha uzun süre tok tutar.

• Yemek bir öfke terapisidir
Öfkelendiğinizde acısını buzdolabından çıkarmayın. Hemen kendinizi dışarı atın ve kedinize küçük bir şey satın alın. Bu kendinizi daha değerli hissetmenizi sağlar ve daha mutlu olursunuz. “Evden çıkmak istemiyorum illa bir şey yemem gerekiyor” diyorsanız, 1 kâse kuru vişne öfke dindirmeye birebirdir. Hem yemesi zor bir besindir hem de çekirdekleri ile çöp kovasına doğru basket oynayabilirsiniz.

• “Atıştırmadan TV seyredemiyorum”
Televizyon karşısında mümkün olduğunca bir şey yememeye özen gösterin. Çünkü televizyon hem görme hem de işitme duyumuza hitap eder. Üçüncü duyu olan tat duygusu kontrolümüz dışına çıkabilir. Boş boş televizyon seyredemiyorsanız, yemek yerine şekersiz bitki çayı içmek de iyi bir alternatiftir.

• “Alkollü içkileri çok seviyorum”
Alkol yeryüzündeki yağdan sonra en yüksek enerji içeren ikinci maddedir. Çok sevseniz bile tüketimine muhakkak sınırlama getirmeniz gerekir. Haftada 1-2 kadeh kırmızı şarapla yetinmek yeterli olacaktır.

• Kilo vermeye yardımcı bitkisel ürünler güvenlidir
Her bitkisel ürün yararlı değildir. Vücudunuzun hangi takviyeye ihtiyacı olduğunu bilmeden alınan ürünler ve Sağlık Bakanlığı’nın denetiminden geçmeyen ürünler doğal olsalar bile vücudunuza zararı dokunabilir.

• Spor sırasında kilo vermek için vücuda naylon poşet sarmak
Sakın vücudunuza naylon poşet sarmayın, doku zedelenmesi yapabilir.

• Mucize diyetler
Günümüz tıbbında şişmanlık hastalığının çözümü için ne yazık ki, mucize bir diyet, mucize bir ilaç ve mucize bir cerrahi yöntem yoktur. Sağlıklı ve kalıcı tedavi için çözümü tıpta arayın.

• “Kan şekerim düştü, tatlı yemeliyim”
Kan şekeriniz düşüp, eliniz ayağınız titriyorsa, asla tatlı yemeyin, peynir ekmek daha iyi bir seçimdir. Tatlı yiyebilecekler sadece insülin kullanan şeker hastalarıdır.

• Aç karnına spor daha çok kilo kaybettirir
Aç karnına asla spor yapmayın, en iyi zaman yemekten 1,5 – 2 saat sonrasıdır.

• Sabahları aç karnına limonlu su içmek zayıflatır
Limonun bağırsakları çalıştırıcı özelliği vardır, ancak soğuk ya da ılık suyun veya limonlu suyun zayıflatıcı hiçbir etkisi yoktur.

• Maydanoz suyu zayıflatır
Maydanozun idrar söktürücü etkisi vardır. İdrar kaybı nedeniyle insan kendini hafiflemiş hisseder ancak kilo kaybına ve yağ dokusuna hiç bir faydası yoktur.

• Sauna gibi sıcak ortamlarda terlemek zayıflatır
Sauna gibi sıcak ortamlarda terleyerek kaybedilen yağ değil, sudur. Bu gibi sıcak ortamlar, organizmanın toksinlerden arınmasını, kasların gevşemesini, kırgınlığın atılmasını sağlar ancak zayıflatmaz. Kilo kaybetme açısından bakacak olursak, soğuk sıcaktan daha etkilidir.

• Karbonhidratlar diyetten tamamen çıkarılmalı
İnsan vücudu ana enerji kaynağı olarak karbonhidratları kullanır. Zayıflayayım diyerek ekmeği, pilavı kesmek ve bu besinleri hiç tüketmemek vücuda doğru enerjiyi vermemek anlamına gelir. Vücut da enerji elde edebilmek için kas ve karaciğerdeki glikojen depolarını kullanır, yani sudan kilo verirsiniz, şişmanlığınızın nedeni olan yağ dokusu olduğu gibi yerinde kalır. Normal beslenmeye geçtiğinizde iki kat daha fazla kilo alırsınız.


• Protein ağırlıklı yemek çok sağlıklı kilo kaybı sağlar
Protein ağırlıklı beslenmede vücut proteinleri sindirmek için çok fazla enerji harcar ve zayıflama olabilir. Ancak proteinlerle birlikte çok fazla yağ da vücuda gireceği için, kan yağlarında yükselme ve koroner kalp hastalıkları ortaya çıkabilir, gut hastalığı gelişebilir. Ayrıca proteinler vücuttan atılmak için kemikten kalsiyum çeker ve bu da kemik erimesine neden olur. Bu durumda zayıflasanız bile geri kalan hayatınızı hasta bir insan olarak yaşarsınız.

• Meyve yemekten 2 saat sonra yenir
Eğer doymuyorsanız ikinci tabak yemek yerine, 1 tane meyve yemek daha az enerji alımına, yani daha az yemeye neden olur. O nedenle doymuyorsanız, ikinci tabak yemek yerine 1-2 tane meyve yemek daha iyi bir yaklaşımdır.

• Çeşitli diyetlerle bölgesel incelme mümkündür
Herkesin genetik olarak yağ dokusunun fazla olduğu bir bölüm vardır. Kimisinde basenlerde, kimisinde göbek çevresinde, kimisinde kollarda olabilir. Direkt basen eritici veya kol inceltici bir diyet yoktur. Ancak sağlıklı beslenme ile birleştirilmiş bir egzersiz planı uygularsanız sorunlu bölgelerinizi nispeten daha iyi inceltmiş olursunuz.

• Kilo almaya başladınız mı, zayıflayamazsınız
Hemen kilo almaya neden olan faktör bulunup düzeltilirse kalıcı bir şekilde zayıflarsınız. Diğer hastalıklarda olduğu gibi burada da erken teşhis hayat kurtarır.

• Her tür hareket ve spor zayıflatır
Vücudun egzersiz ve sporla kilo vermesi için yağ yakma formuna geçmesi gereklidir. Bu da ancak, minimum 18 ile 20 dakika süren düzenli bir egzersizle başlar.

• Seks kalori yaktırır
Seks kalori harcatmaz, kasları gerer ama tek bir enerji harcamanız mümkün değildir.

KALICI KİLO KONTROLÜ İÇİN YAPMANIZ GEREKENLER
• Doktora başvurmanız,
• Vermeniz gereken yağ dokusunun belirlenmesi,
• Metabolizma hızınızın ölçülmesi,
• Şişmanlığa neden olan veya şişmanlık ile birlikte görülen hastalıklarınızın ciddi tedavisine başlanması,
• Beslenme ve egzersiz konusunda eğitilmeniz ve yaşam tarzınızı değiştirerek, hayat boyu sürdürmeniz.