Rüya çok uzun sürdü

İki genç şairin hikayesini anlatan Kelebeğin Rüyası, gereksiz yan öyküleri ve gösterişli anlatımıyla elindeki güzellikleri de kaybediyor. Kıvanç Tatlıtuğ ise adeta döktürüyor, söze bile ihtiyacı yok.

22.02.2013 - 06:43

Rüya çok uzun sürdü

İleri sararak filmin sonuna gidersek, en sonuna; jenerik akarken, salondan dışarıya çıkarken, Rüştü Onur ve Muzaffer Tayyip Uslu’nun yaşadıklarını daha fazla merak ediyorsunuz. Genç yaşta vereme yakalanan bu iki şairin hayatını, şiirlerini, aşklarını, mektuplarını kurcalamak istiyorsunuz. Yılmaz Erdoğan’ın bir yazar-yönetmen olarak en büyük başarısı da bu oluyor Kelebeğin Rüyası’nda. Bu iki ‘şiir adamı’nı böylesine perdeye getirmesi Erdoğan’ın yönetmenliği açısından önemli bir nokta. Çünkü, salt hikaye olarak değil yönetmenlik açısından da Erdoğan, elindeki malzemeyi estetik bir üslupla sunmayı, dahası 1940’lı yılların Türkiye panoramasını Zonguldak üzerinden çizmeyi biliyor. Bu yüzden de unutulmuş, hiç bilinmemiş bu iki şairin hikayesini gerçek kılmayı başarıyor.

Hayatı şiir gibi yaşayan iki güzel adam var karşımızda. Arka planda ise savaş yılları, yeni bir Cumhuriyet, zamanın vebası verem, fakirlik, mükellefiyet kanunu ile zorla madende çalıştırılan erkekler… Rüştü ve Muzaffer, bir yandan çalışırken diğer yandan şiir yazarlar, şiirle yaşarlar. Şiirlerinin Varlık dergisinde yayımlanmasını beklerler. Aileleri dahil çevrelerinde ise şiire değer veren kimse yoktur. Dolayısıyla onları anlayan da… Hocaları Behçet Necatigil dışında.

Yine de dünyaları büyüktür bu iki genç adamın. Üstelik ikisi de verem olmasına rağmen. Erdoğan, fonda sınıfsal çizgileri göstermeyi ihmal etmez. Filmin başkarakterlerinden Suzan ve Suzan’ın ailesi-arkadaşları veremden, fakirlikten uzak yaşantılarıyla dönemi okumak için en klasik göstergedir. Suzan’ın babası ‘’Benim de verem yüzünden çok yakınım öldü’’ dese de – ki bunun çok da anlamı yoktur seyirciye gösterilen atmosfer açısından - zengin-fakir fakir ayrımı gibi veremliler ve diğerleri ayrımı da vardır. (Hastane bölümünde de veremin fakirlik hastalığı olduğuna vurgu yapar yine Erdoğan.) Ve tedavi bekleyen onlarca insanın yanı sıra kanun nedeniyle çalışma yaşı çocuklara kadar inmiştir. Bu yüzden maden ocağı sahnesiyle başlaması boşuna değildir filmin. Çocuklarına kıyan bir ülkeyi tasvir etmek için bu karanlık, acımasız dünyayla başlamayı tercih eder Erdoğan.

DAHA BÜYÜK, DAHA FAZLASI...
Ancak, filmin en büyük sorunu en başta hem de henüz kağıt üzerindeyken baş gösteriyor. Hikayenin kendisini dağıtan şey yan hikayeler oluyor. Keza, Rüştü ve Muzaffer’in hikayesinden çok daha fazlasını anlatmaya çalışıyor Erdoğan. Estetik bir tek planla açılan film, ilerledikçe daha fazlasını anlatmak istiyor, ancak yan hikayeleri ana hikayeye katmakta zorluk çekiyor. Dönemi anlatma gayretini ise fazla ciddiye alıyor ve hikaye serpildikçe dağılıyor, dağıldıkça toparlanması güç bir hal alıyor.

Çünkü, öykü aslında Muzaffer ve Rüştü’nün öyküsü. Ve berisinde anlatılan diğer hikayeler ne ana gövdeye tutunabiliyor ne de tek başına ayakta durabiliyor. Muzaffer ve Rüştü’nün dünyasını iyi çizmiş Erdoğan ama neden yaptığını kendi eliyle bozuyor? Seyirciyi/gişeyi hesap ederek ya da hikayeyi zenginleştirmek için yapılan hamleler yüzünden olabilir. O yüzden de hikayenin üçüncü ana karakteri Suzan ve aşk teması filmi maalesef sıradanlaştırıyor. Cânım hikaye basit bir romantizm yüzünden dramatik yapıyı ayakta tutan ‘şair ruhu’nu kaybediyor. Muzaffer-Rüştü (ve Kıvanç Tatlıtuğ-Mert Fırat) arasındaki uyum, birbirlerine duydukları aşk/dostluk, çocukça kapışmaları, şiirle varolmaları yeterince güçlü bir duyguya sahipken Yılmaz Erdoğan’ın romantik hamleleri bu yapıyı bozuyor. Suzan’a bu kadar fazla yer verilmeseydi olmaz mıydı mesela? Mediha’yı biraz daha uzaktan tanısaydık ya da hastane bölümleri tamamen çıkarılsaydı? Bizce olurdu ama bu tabii ki Erdoğan’ın sade anlatım yerine gösterişli-büyük film tercihiyle alakalı bir durum.

Gerçek aşkın şiir olduğunu gösterip araya irili ufaklı fazlalıklar eklenince eldeki güzel şeyden de oluyor Kelebeğin Rüyası. Yani, şair ruhunu kendi eliyle itiyor Erdoğan! Buna hayıflanmamak elde değil çünkü ölüme doğru giderken bile mizacını, tutkusunu kaybetmeyen Muzaffer ve Rüştü’nün hikayesinde esas kadına ihtiyaç olmadığını seyirci olarak siz de görebiliyorsunuz. Esas kadının bize gösterilen Suzan olamayacağını da. Hem o şiirlerin yazıldığı esas kadın/kadınları görmesek de olurdu, şiirle, kelimelerle onu bize göstermeliydi yönetmen.

KENDİ ELİYLE KAYBEDİYOR
Tabii, burada başka bir sorun daha beliriyor. Bir süre sonra, yan hikayelerle birlikte ağızdan dökülen şiirler -hiç ihtiyacı olmadığı halde - açıklanmaya, karşılığını bulmaya başlıyor. Rüştü Onur ve Muzaffer Uslu’nun hatta Behçet Necatigil’in cümleleri kendi dünyalarında senaryonun bir parçasına dönüşse de hikaye büyüdükçe ve uzadıkça neyi/kimi sorularının cevabıyla birlikte seyirciye verilen açıklama haline geliyor. Üçlü arasındaki repliklerde filmin duygu yoğunluğunu artıran Erdoğan, hikayeyi uzattıkça bundan da oluyor maalesef.

Birkaç sahnede minimalist sinemayla iyi bir iş çıkardığını gösteriyor Yılmaz Erdoğan. Deniz kıyısındaki kayalıklar ya da baş başa odada kaldıkları ve dünyaya kapılarını kapattıkları sahneler fazlasıyla etkileyici ve filmden en akılda kalan sahneler aynı zamanda. Çünkü Rüştü ve Muzaffer baş başa ve şiirle yaşıyorlar o sahnelerde. Onların ölümle burun burunayken bile bitmeyen heyecanı, şiir tutkusu, aşklarını ifade ediş biçimleri, dostlukları kalabalık ve gereksiz bölümlerin içinde öylece parlıyor. Ama sadece o kadar... Ve Kıvanç Tatlıtuğ’un performansının altını çizmek gerekiyor. Mimikleriyle, vücut diliyle filme damgasını vuruyor. Mert Fırat’la birlikte iki şairi adeta gerçek kılıyorlar.

Ama keşke film için de aynısını söyleyebilseydik... Çok iyi bir öykü buluyor Yılmaz Erdoğan. ‘Popüler sinema’ denilen tanımlamayla arasına set çekmeyi biliyor belki de. Fakat fazlasını gösterme tutkusuyla hikayesini melodrama ve romantizme kaydırıyor. Böyle olunca kimi bölümler televizyondaki dönem dizlerini hatırlatır hale geliyor. Kelebeğin Rüyası’nın ne demek olduğunu kulağımıza fısıldamak yerine gözümüze sokuyor Erdoğan. Filmin özünü, ‘şair inceliği’ni kaybediyor. Gösteriş de herkesi büyülemiyor sonuçta...

Kelebeğin Rüyası
Yönetmen-senaryo: Yılmaz Erdoğan
Oyuncular: Kıvanç Tatlıtuğ (Muzaffer Tayyip Uslu ), Mert Fırat (Rustu Onur ), Yılmaz Erdoğan (Behcet Necatigil ), Belçim Bilgin ( Suzan Ozsoy), Farah Zeynep Abdullah (Mediha Sessiz), Taner Birsel (Ismail Uslu), Ahmet Mümtaz Taylan (Zikri Özsoy).
Görüntü Yönetmeni: Gökhan Tiryaki
Kurgu: Bora Göksingöl

  • Etiketler :

Sayfa Yükleniyor...